De muiterij van Prigozjin was een harde klap voor Poetins gezag. Maar zolang het Westen Oekraïne cruciale wapens onthoudt en zich door Poetin laat intimideren, kan hij de oorlog nog lang volhouden.
Terwijl de restauratie van Poetins interne gezag – een week na Prigozjins muiterij – in volle gang is, blijft het beeld hangen van de korte maar onthullende blik op Poetins machtspiramide die de buitenwereld vorig weekend kreeg. Niets wat het Kremlin nu doet, kan dat uitwissen.
Wat te zien was, is het effect van een kwart eeuw uitholling en vernietiging van maatschappelijke instellingen én staatsorganen: de media, het parlement, de rechtspraak én het leger. In het laatste heersen dezelfde corruptie, machtsmisbruik en minachting voor het menselijke individu als in de rest van het systeem.
De muiterij, volgens sommigen een ‘zakenconflict beslecht met militaire middelen’, toont het ware gezicht van Poetins Rusland: machtsstrijd tussen rivaliserende facties, alle met hun eigen draadje naar de leider. Wie het grootste wapen heeft, wint. De parallel met het ‘chaotische, maffioze’ Rusland van de tijd vóór Poetin zal gewone Russen niet zijn ontgaan – een grote klap voor zijn gezag.
De gebeurtenissen van de afgelopen week bevestigen opnieuw dat de tweede invasie van Oekraïne een strategische blunder was. Zij tonen ook de grenzen aan waarbinnen Poetin opereert, al is hij alleenheerser. De oorlog ondermijnt de stabiliteit in eigen land, wat ook een nieuwe mobilisatie zal bemoeilijken. Het zaad van de twijfel is gezaaid. Hiermee belandt Poetins bewind in de laatste fase, die nog jaren kan duren en ook de wreedste kan worden.
Hoe beïnvloedt dit de oorlog? Er zijn signalen dat de Wagnerstrijders voorlopig niet meer in actie komen in Oekraïne. De uitwerking op het Russische moreel is nog belangrijker. Bij de woede over onuitvoerbare bevelen en slechte uitrusting, komen nu nog de onderlinge strijd aan de top en openlijke twijfel over de reden voor de oorlog.
Het lijken ideale omstandigheden voor Oekraïne om winst te boeken op het slagveld. Maar de omstandigheden zijn ook voor Kyiv niet ideaal. De vijand ligt massaal, goed ingegraven en bewapend te wachten om flinke klappen uit te delen. Minstens zo belangrijk: westerse landen hebben Kyiv enorm geholpen overeind te blijven, maar niet de cruciale wapens gegeven om beter in staat te zijn bezet gebied te heroveren.
De aarzelingen die daarbij een rol spelen, zijn structureel. De regering-Biden is de grootste bron van steun, maar laat zich ook leiden door vrees voor een direct conflict met Rusland en nucleaire escalatie. Nu komt de angst voor ‘instabiliteit in Rusland’ daarbij.
De westerse landen zouden beter een andere conclusie kunnen trekken: alleen een overtuigende nederlaag in Oekraïne kan Rusland tot het besef brengen dat de baten niet tegen de kosten opwegen. De kans bestaat dat Biden zich dit ook begint te realiseren, getuige het bericht dat hij overweegt alsnog ATACMS langeafstandsraketten te gaan leveren.
Als dit soort steun nog lang uitblijft, houdt ook het Westen een façade op met grote woorden, waarachter de feitelijke steun beperkt is. De klok tikt niet meer in Poetins voordeel, maar zolang het Westen zich door hem laat intimideren hoeft hij, ondanks alle tegenslagen, niet voortijdig op te geven.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant