Statiegeld op blikjes leidt indirect tot een circulaire economie. Een zak vol blikjes kan zo weer ‘een pakje sigaretten en twee bier’ opleveren. Al worstelen de supermarkten soms met defecte machines.
Groene en rode blikjes waar ooit icetea en cola in zat, vallen bijna uit de overvolle prullenbak. De vloer voor de statiegeldautomaat is bezaaid met lege blikken. Een man pakt er een paar op en bekijkt de labels, maar ziet geen logo van Statiegeld Nederland. In plaats van in de automaat belanden ze dus weer op de grond. ‘We zijn constant aan het opruimen’, zucht de servicebaliemedewerker van een Dirk van den Broek-filiaal. ‘Heel vervelend.’
Sinds 1 april zit op elk blikje 15 cent statiegeld. Dat was meteen te merken in de straten van de grote steden. Sommige statiegeldjagers scheurden vuilniszakken open in de hoop vergeten blikjes te vinden. Daarom wordt nu in meerdere gemeenten geëxperimenteerd met doneerringen. Die moeten ervoor zorgen dat mensen ‘met waardigheid’ statiegeld kunnen vergaren.
‘Je staat wel een beetje voor schut als je loopt te graaien’, zegt Angelique (51), een van de statiegeldjagers die er nu een nieuwe inkomstenbron bij hebben gekregen. ‘Je wordt er ook op aangekeken als je met een zak aankomt bij de supermarkt. Ze zouden eigenlijk een apart verzamelpunt moeten maken. En dat apparaat is trouwens altijd kapot.’
Bij de supermarkten herkennen ze het probleem van defecte machines. ‘Er zitten vaak te veel restjes in de blikjes, daar hebben we veel werk aan’, zegt Anoesjka Aspeslagh, woordvoerder van Albert Heijn. ‘Daar kunnen de systemen niet goed tegen, en het zorgt ervoor dat er in de winkel extra schoongemaakt moet worden. We zijn bezig de inname-apparatuur aan de achterkant van de machines in een groot deel van onze winkels te vervangen zodat dit beter gaat.’
Naast deze kinderziekten is er ook veel dat wel goed gaat, benadrukt Aspeslagh. ‘Klanten raken steeds meer gewend aan de wetenschap dat er statiegeld op blikjes zit. Ze leveren de blikjes zonder deuken in, waardoor de barcode goed te scannen is.’
Statiegeld Nederland, de organisatie die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de nieuwe blikjeswet – van nieuwe logo’s tot vervoer – is tevreden over de eerste resultaten. ‘Er worden miljoenen blikjes ingeleverd’, meldt Raymond Gianotten van Statiegeld Nederland. De organisatie verwacht een inzameling van 2,5 miljard blikjes per jaar. ‘Natuurlijk zijn er zaken waar we tegenaan lopen, maar het zou bijzonder zijn als we een systeem hadden dat meteen perfect werkte.’
In het parkje naast de Stadsschouwburg komen de statiegeldjagers en -verzamelaars van Utrecht samen. ‘Dit gaat 24/7 door’, vertelt Angelique. ‘Ik ben net drie weken vrij uit de gevangenis en sindsdien zit ik continu hier.’ Op de halve maan van hout kletsen enkele mannen. ‘Mijn vrienden? Nee, dit zijn mijn concurrenten’, zegt Angelique, lachend. ‘Ja, ik ben ook door de blikjeshype gegrepen.’ Eigenlijk vindt ze dat ze erboven moet staan. 'Maar je laat die blikjes niet liggen. Het is toch geld.’
Franklin is een van Angeliques concurrenten'. Ook voor hem is het statiegeld op blikjes een zegen. Hij haalt soms wel zestig flessen en blikken per dag op. ‘Net als met plastic twee jaar geleden. Eerst was het 10 cent, toen 15 cent. Het wordt alleen maar beter. Ik heb er net weer een pakje sigaretten en twee bier van gehaald.’ Net als Angelique gaat hij vaak ’s nachts op zoek, omdat de straten dan vol liggen met afval. ‘Vooral na het uitgaan is het een goudmijn.’
De Utrechtse studenten vinden het prima dat anderen ervandoor gaan met het statiegeld. ‘Ik gooi blikjes gewoon in de prullenbak’, zegt Bo (25). ‘Ik denk dat ik sinds de invoering van die regel misschien 3 euro ben misgelopen. Prima score.’
Jivan (22) is naast student ook boodschappenbezorger bij Picnic. In de loop van de dag kan hij geen blikken meer aannemen. ‘De hele auto zit dan vol en onder een laagje cola. Ik zie per wijk heel duidelijk het verschil als het gaat om statiegeld inleveren. In rijke buurten hebben ze meer flessen, en in arme wijken meer blikken. Vooral in Nieuwegein is het echt een gekkenhuis.’
‘Het levert voor ons wel extra werk op, al die blikjes tellen en vervoeren naar Statiegeld Nederland’, zegt Michiel Muller, medeoprichter van Picnic. ‘Maar ik vind het goed dat het gebeurt. De klanten vinden het heerlijk. Die kunnen nu echt alles aan ons meegeven. het scheelt ze veel gedoe.’
Dat gedoe kennen de studenten aan de Ina Boudier-Bakkerlaan in Utrecht maar al te goed. Twee van hen lopen met een hele kar vol kratten, flessen en blikken naar de Jumbo om de hoek, waar ze worden begroet door twee jongetjes. ‘Als wij het voor jullie inleveren, mogen we dan een euro?’
Ze wijzen het aanbod lachend af, zelf inleveren is immers nog goedkoper. ‘Ik geef die jochies groot gelijk’, zegt Angelique. ‘Ik zou het ook doen als ik die leeftijd had. Hartstikke slim.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden