Persbureau Bloomberg sprak diverse weduwen en moeders van omgekomen voetsoldaten uit de paramilitaire Wagner-groep van Jevgeni Prigozjin. Zij moesten afreizen naar speciale afhaalpunten in Rusland om de zakken met smartegeld in ontvangst te nemen, plus eventueel achterstallig salaris van hun echtgenoten of zoons.
Om bemoeienis van de fiscus te voorkomen, krijgen de nabestaanden het advies om het geld niet op de bank te zetten. ‘We hebben er een appartement van gekocht’, zei een weduwe uit Tsjeljabinsk, wier man sneuvelde tijdens de slag om Bachmoet, net als zeker 20 duizend andere Wagner-huurlingen. Momenteel vechten er naar schatting 50 duizend Wagner-soldaten in Oekraïne, merendeels ex-gevangenen.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over sociale zekerheid, ongelijkheid en technologie.
De vloed van Wagner-smartegeld zou een van de verklaringen kunnen zijn voor de hausse van contant geld in de Russische economie. Sinds september, toen president Vladimir Poetin voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een gedeeltelijke militaire mobilisatie afkondigde, is er 2.200 miljard roebel weggevloeid uit de bancaire sector, tonen cijfers van Bloomberg en de centrale bank van Rusland. Dit ondanks de riante rente op spaarrekeningen – het belangrijkste Russische rentetarief bedraagt 7,5 procent.
Wagner-baas Prigozjin windt er geen doekjes om dat hij de nabestaanden van de ‘vleesmolen’ in Bachmoet, zoals hij het zelf noemt, laat uitbetalen in zwart geld. ‘Mensen uit strafkolonies trokken ten strijde, zodat de mensen van de Russische Federatie thuis bij de kachel konden zitten om zich op te warmen’, zei hij vorige maand. ‘En zij stierven voor dit zwarte geld.’
Bij een inval van de Russische politie in een Wagner-kantoor in St.-Petersburg werden zaterdag kartonnen dozen met 4 miljard roebel aan bankbiljetten geconfisqueerd. De inval vond plaats nadat Prigozjin met zijn huurlingen een opstand was begonnen tegen de Russische legerleiding.
Prigozjin verklaarde op Telegram dat de in beslag genomen 4 miljard roebel was bedoeld voor salarissen voor Wagner-huurlingen en voor uitkeringen aan nabestaanden. Al sprak hij zelf over ‘compensatie voor Lading-200’s’. ‘Groez-200’, oftewel Lading-200, is codetaal voor het transport van militaire lijken.
Wagner lokt delinquenten in Russische gevangenissen en strafkolonies niet alleen met de belofte dat hun nabestaanden 5 miljoen roebel smartegeld krijgen als ze sneuvelen in Oekraïne. Ernstige verwondingen, zoals een amputatie van een arm of been, leveren 1 à 2 miljoen roebel op. Rekruten wordt ook een salaris van 200 duizend roebel in het vooruitzicht gesteld voor zes maanden dienst op het slagveld. Als ze overleven, wat slechts een kleine minderheid lukt, zijn ze vrij.
Niet alle nabestaanden van gesneuvelden krijgen smartegeld. Huurlingen die geëxecuteerd worden door Wagner, bijvoorbeeld wegens desertie, leveren geen geld op. Ook is er geen recht op smartegeld wanneer het lijk van een huurling niet is gevonden.
Met dit laatste lijkt Wagner het nogal ruim te nemen. De gedeserteerde Wagner-huurling Andrej Medvedev, die eerder dit jaar naar Noorwegen vluchtte, verklaart meermaals te hebben gezien hoe gesneuvelde Wagner-soldaten ter plekke in Oekraïne werden begraven. Daarna werden ze door hun commandant als vermist opgegeven.
De Amerikaanse nieuwssite The Daily Beast sprak in januari diverse moeders van omgekomen Wagner-huurlingen die geen smartegeld zeiden te hebben ontvangen. ‘Ik heb mijn zoon begraven en ik heb tot nog toe geen enkele betaling gekregen, nog geen cent!’, zei een moeder wier zoon in de gevangenis belandde, nadat hij dronken achter het stuur had gezeten, waarna Wagner hem rekruteerde.
Volgens Medvedev sterven er zo veel huurlingen op het slagveld dat Wagner het financieel niet kan bolwerken. ‘Er zijn te veel lijken’, zei hij tegen de Amerikaanse zender Radio Free Europe/Radio Liberty, ‘en er is gewoonweg niet genoeg geld.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden