Hoe trek je de aandacht met een demonstratie waar je een beperkte opkomst verwacht? Antwoord: begin over trekkers. Mark van den Oever, voorman van actiegroep Farmers Defence Force, noemt een trekker een ‘peerd’.
Zijn YouTube-filmpjes neemt hij op tegen de achtergrond van een verweerde Claas-tractor. In de aanloop naar de demonstratie op donderdag zei Van den Oever dat we ‘met zo’n peerd als hierachter me staat richting Den Haag moeten crossen’. En: ‘We moeten dat ding gaan starten.’ ‘Gas d’r op en geen twijfel.’
Deze taal mist haar uitwerking niet. Rijkswaterstaat waarschuwt om ‘goed op te letten’ voor trekkers op de snelweg. Ter geruststelling: het lijkt erop dat ‘de boeren vooral rechts aanhouden’. De gemeente Den Haag komt met een noodbevel. Trekkers niet welkom.
Aan het Bezuidenhout, bij het tijdelijke gebouw van de Tweede Kamer, waar een debat plaatsvindt over het landbouwakkoord, staan vlak voor het middaguur drie trekkers geparkeerd. Tegenover het Kamergebouw staat een handjevol demonstranten, maar niet voor lang.
Een overmacht aan politieagenten verjaagt hen naar het Malieveld. Voor een protest bij de Kamer is het aantal demonstranten ‘te groot’, stelt de gemeente. Uiteindelijk staan hooguit duizend man op het Malieveld – ze verdwijnen bijkans op de immense vlakte.
Zie je wel, zeggen ze. Extinction Rebellion, die linkse club, mocht nota bene de snelweg bezet houden. Pas na uren werden die met ‘zijden handschoentjes’ weggedragen. Maar boeren die voor de Tweede Kamer blijven staan, kunnen een knuppel in de nek verwachten.
‘We zijn door de politie opgedreven alsof we vee zijn’, moppert de 18-jarige Jade. Ze komt niet uit een boerengezin, maar wil dolgraag ‘koeienboer’ worden, ‘álles’ daaraan lijkt haar leuk. Haar vriend loopt stage bij een agrarisch bedrijf.
Ze hebben het geprobeerd: met de trekker komen. ’s Ochtends om halfdrie waren ze onderweg. Maar bij de Moerdijkbrug stuurde Rijkswaterstaat de jongelui naar huis. Nu zijn ze met de trein.
Het is een boerenprotest, maar in werkelijkheid blijkt het zoeken naar boeren. De echte boeren staan, zo moet ik begrijpen, immers met hun trekker ergens stil buiten Den Haag. Ze worden tegengehouden door de politie. Op het Malieveld zijn ‘burgers’ oververtegenwoordigd: mensen die sympathiseren met boeren.
‘Boeren, die staan voor het oude Nederland,’ zegt Steffen, die hier naartoe is gekomen met zijn vriendenclubje dat is ontstaan ‘tijdens corona’. Toen begon het. Dat gevoel van onvrede. Dat Nederland steeds minder leuk is. Ja, hoe leg je dat uit? Dat je niet meer meedoet als je kritische vragen stelt, dat je dan een ‘wappie’ bent.
We gaan richting ‘China 2.0’, zegt zijn vriend Gertjan, een staatsbestel waarop je weinig invloed kunt uitoefenen. De Tweede Kamer, dat is ‘een kartel’. De media doen mee. Zeker met corona was dat zo. De Volkskrant vinden ze ‘heel erg’, schateren ze, al is het AD erger.
De boeren die er wel zijn, herken je aan de schoenen. Degelijke zwarte werklaarzen. Het zijn vooral melkveehouders. Ze zijn met de trein of met de auto, hoe wil jij anders naar Den Haag. Ze voelen zich afgedankt, beschuldigd van stikstofgedoe waar ze met hun hoofd niet bij kunnen en gedwongen tot een uitkoopregeling die hen in het hart raakt.
‘Ze hebben ons het stropje omgedaan en hoeven alleen het krukje nog om te trappen,’ zegt een melkveehouder die hier staat met zijn echtgenote en twee tienerzoons. De derde zoon blijft ‘bij huis’ om het werk te doen. Dat gaat door – nu nog wel. Een vrouw vertelt met tranen in de ogen wat het betekent om uitgekocht te worden: dan ben je ‘boer-af’.
Op het podium loopt het programma in het honderd. Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) heeft afgezegd vanwege de bedreigingen. In de aanloop naar de demonstratie zijn CDA-Kamerleden geïntimideerd, naar verluidt vanuit Farmers Defence Force.
Voorman Mark van den Oever is zich van geen kwaad bewust. Wel vindt hij dat het CDA ‘de stekker’ uit het kabinet moet trekken. Hij zegt dingen die ik als buitenstaander niet begrijp, maar waar de menigte om lacht, zoals: ‘De ketting strak is gebak.’
Eén onderwerp mijdt hij. Trekkers.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden