De Europese regeringsleiders riepen de Commissie donderdag op alles uit de kast te halen om de instroom van migranten onder controle te krijgen. Ze schaarden zich achter de oproep van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om ‘vernieuwende’ manieren te vinden om mensensmokkelaars aan te pakken en het aantal mensen dat verdrinkt tijdens de risicovolle overtocht op Middellandse Zee te verminderen. Von der Leyen wil geen taboes bij het bedenken van oplossingen.
Vluchtelingenorganisaties zijn kritisch over afspraken waarmee de EU in ruil voor geld en economische steun samenwerkt met dubieuze Afrikaanse leiders om de komst van migranten in te perken. Volgens premier Mark Rutte zullen de internationale en Europese afspraken over de bescherming van vluchtelingen worden nageleefd.
Het akkoord met Tunesië had eigenlijk net voor de EU-top van donderdag gereed moeten zijn. De basis werd gelegd tijdens een bezoek op 11 juni van Von der Leyen, de Italiaanse premier Giorgia Meloni en premier Rutte aan de Tunesische president Kais Saied. De onderhandelingen verliepen echter stroever dan verwacht. Bovendien waren de Tunesische onderhandelaars afgelopen dagen vrij vanwege het Offerfeest.
Rutte en Meloni zeiden donderdag niet bezorgd te zijn over het uitstel. Rutte wees erop dat de migratiedeal met Turkije in 2016 – die hij met toenmalig bondskanselier Angela Merkel uitonderhandelde – ook iets meer tijd nodig had dan verwacht. Commissieambtenaren gaan ervan uit dat het akkoord met Tunesië volgende week rond is.
Tunis krijgt naar verwachting ruim 1 miljard euro aan goedkope leningen en subsidies van de EU. Het grootste deel (lening 900 miljoen euro) is bedoeld als begrotingssteun. Zonder die hulp dreigt de regering in Tunis om te vallen met chaos en vrij spel voor mensensmokkelaars tot gevolg. De EU wil dit deel van de financiële steun pas geven als Tunis ook een akkoord heeft met het IMF over een lening van 1,8 miljard euro.
Omdat die onderhandelingen met het IMF nog wel even duren (Saied weigert toe te geven aan de IMF-eis om brandstofsubsidies te verlagen), biedt de EU alvast een brugfinanciering van 150 miljoen euro. Ook is de Unie bereid Tunesië 100 miljoen euro te geven om de grensbewaking te versterken, migrantenbootjes op te pikken en mensen terug te sturen naar hun thuisland.
Het akkoord met Tunesië voorziet verder in economische samenwerking, onder meer bij het opwekken en exporteren van duurzame energie. Daarnaast krijgen meer Tunesiërs de kans om in de EU te gaan studeren en werken.
Rutte benadrukte dat dit soort brede akkoorden met meer landen gesloten moeten worden om migratie beheersbaar te maken. De Deense premier Mette Frederiksen toonde zich tevreden. ‘Het maakt mij niet uit wat voor afspraken er komen, wat telt is of ze werken.’ Frederiksen pleitte in februari met zeven EU-collega’s voor ‘innovatieve manieren’ om de instroom van migranten te beteugelen. Dat die terminologie is overgenomen, ziet ze als winst.
Migranten wegsturen naar veilig geachte landen als Rwanda, waar Frederiksen eerder campagne voor voerde, krijgt geen steun van de meeste lidstaten. In het Verenigd Koninkrijk oordeelde de rechter donderdag dat het ‘Rwanda-model’, dat Londen wilde invoeren, in strijd is met de Britse wet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden