De slavernijperiode in Amerika werd officieel beëindigd op 19 juni, 1865. Op die dag trok de Union Army de plaats Galveston in Texas binnen om de laatste tot slaaf gemaakten te bevrijden. Deze dag staat nu bekend als Juneteenth in de Verenigde Staten, en wordt al sinds 1866 uitgebreid gevierd. Op 17 juni 2021, inmiddels alweer twee jaar geleden, ondertekende president Joe Biden het wetsvoorstel waarmee Juneteenth een officiële nationale feestdag werd.
Nederland kan veel leren van Juneteenth. Tijdens deze feestdag staan het erkennen van een gedeelde nationale geschiedenis en een inclusieve vorm van vrijheid centraal. Het zijn deze kenmerken die ook de grondslag zouden moeten vormen om van 1 juli een nationale feest- en herdenkingsdag te maken. Op deze dag wordt de afschaffing van de slavernij, beter bekend als Ketikoti in Suriname en Emancipatiedag op de Antillen, herdacht en gevierd.
Over de auteurs
Manar Ellethy en Marcella Schute zijn promovendi Amerikaanse geschiedenis aan de Universiteit Leiden en het Roosevelt Institute for American Studies.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Net als de vieringen op 1 juli in Nederland, werd Juneteenth vaak gezien als een feest dat alleen gevierd werd door individuele zwarte gemeenschappen, om ‘het einde te vieren van hun probleem’. Een voorbeeld hiervan is de geschiedenis van Emancipation Park in Houston, Texas. Juneteenth-feesten werden vroeger alleen goedgekeurd door gemeentes als deze plaatsvonden in de buitenwijken van de steden.
Als gevolg hiervan kochten voormalige tot slaaf gemaakten in 1873 een stuk land. Dit zetten zij vervolgens om in een Emancipation Park, om zo gezamenlijk en op een veilige manier Juneteenth te kunnen vieren.
Juneteenth vormt ongetwijfeld een feest dat toebehoort aan zwarte mensen. Tegelijkertijd weerspiegelt de recente officiële erkenning van Juneteenth als nationale feestdag ook een herpositionering van de zwarte vrijheidsstrijd in het hart van de Amerikaanse nationale geschiedenis. Juneteenth is een feestdag voor alle Amerikanen. Zo schreef Sydney Combs dit jaar in National Geographic dat Juneteenth ‘heeft geholpen het bewustzijn te vergroten over de lopende problemen waarmee de Afro-Amerikaanse gemeenschap wordt geconfronteerd, waaronder de politieke strijd voor herstelbetalingen aan de nakomelingen van de slachtoffers van slavernij’.
De nationale geschiedenis inclusiever maken valt echter niet bij alle Amerikanen in de smaak. De recente aanvallen van de Republikeinen op het gebruik van kritische rassentheorie en het doceren over slavernij in het onderwijs laten dit bijvoorbeeld zien. Maar juist daarom is het erkennen van Juneteenth als nationale feestdag zo belangrijk. Het symboliseert niet alleen het succes, maar ook de voortdurende strijd van Afro-Amerikanen om de Amerikaanse nationale geschiedenis te corrigeren en de bewustwording over de zwarte geschiedenis te vergroten. Zoals Joe Biden dit jaar stelde in zijn speech tijdens het Juneteenth Concert in het Witte Huis, helpt Juneteenth Amerikanen ‘om geschiedenis te herinneren in plaats van te vergeten, om boeken te lezen, niet om deze te verbieden, hoe hard sommige mensen dat ook proberen.’
De kracht van Juneteenth ligt ook in het tegengaan van de Amerikaanse vrijheidsmythe. Van de geschiedenis van de slavernij tot de Jim Crow-wetten tot vormen van institutioneel racisme: mensen van kleur in Amerika zijn voortdurend uitgesloten van het nationale verhaal van vrijheid. Dit komt door het exclusieve karakter van vrijheid in de Amerikaanse geschiedenis. Juneteenth als nationale feestdag helpt Amerikanen te herinneren dat niet in 1776, toen Amerika bevrijd werd van de Britten, maar pas in 1865 alle Amerikanen officieel vrij waren.
Wat betekent vrijheid? Voor wie is zij bedoeld? Die vragen, die sterk zijn gelinkt zijn aan het slavernijverleden, achtervolgen de VS tot vandaag de dag. Zoals de Amerikaanse schrijfster Toni Morrison ooit opmerkte: ‘Jezelf bevrijden was één ding, het eigenaarschap van dat bevrijde zelf claimen was iets anders.’
De dag dat Juneteenth officieel een nationale feestdag werd, symboliseert niet het eindpunt maar juist de voortgang van deze lange zwarte vrijheidsstrijd. Het helpt alle Amerikanen na te denken over de grondbeginselen van vrijheid; om nieuw gedachtegoed te geven aan de bijnaam van de Verenigde Staten als ‘the land of the free’.
Het stilstaan bij een gedeelde nationale geschiedenis en een inclusieve vorm van vrijheid vormen de kracht van Juneteenth. Hier kan Nederland iets van leren. Het is tijd dat Ketikoti/Emancipatiedag ook een vrije dag wordt. 1 juli is een dag die gevierd hoort te worden door álle Nederlanders, erkennende dat ook in Nederland de viering van vrijheid niet exclusief, maar juist inclusief is.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden