Gewezen parlementariër Pieter Hofstra, jarenlang verwoed pleitbezorger van asfalt namens de vroem-vroem-partij, zit aan een tafeltje in het stationsgebouw van Stadskanaal en kijkt tevreden naar een langsrijdende rangeerloc. Het station is in onberispelijke staat, met een prachtige bar – waar Hofstra zijn biertje vandaan heeft. Het biedt uitzicht op de uitwaaierende sporen, de wagons, het houten seinhuis en de kolenbunker.
‘Ik kom voor de ereschuld.’
‘Haha!’, zegt Hofstra, ‘de lijn van 150 miljoen’. Nou, dat treft.
Nij begun heet het overheidsdocument (essay? epos? het is bijna emotioneel proza dat begint met een gedicht van Myron Hamming: ‘Als hopen, hunkeren wordt’) waarin het kabinet vijftig maatregelen treft om de ‘ereschuld’ aan Groningen in te lossen. Daar staat ook het reanimeren bij van de spoorlijn tussen Veendam en Stadskanaal: 15 kilometer geschiedenis, 1910–1953, en daarna goederenvervoer tot 1990.
Nu is het een museum. Heropening is een grote wens in de mooie zuidoosthoek, op de grens met Drenthe, waar alleen Ter Apel nog het nieuws haalt. Arriva wil er best rijden. De provincies reserveerden 68 miljoen, maar het lijntje bleek duurder en het ministerie was niet tot een bijdrage bereid, zodat het plan een harde dood leek te sterven. Totdat het kabinet onverwacht met 85 miljoen aan kwam zetten, vanwege de ereschuld.
Maakt samen 153 miljoen, voor 15 kilometer spoor.
Dertig jaar nu is de museumlijn in handen van de Stichting Stadskanaal Rail (Star), die hem puik onderhoudt. Een eeuw terug was dit hoofdstation het hart van het langgerekte dorp, zegt voorzitter Pieter Hofstra, ingenieur in de spoorwegbouwkunde, wat zijn passie verklaart. Een knooppunt in de regio met verbindingen naar Zwolle, Assen, Zuidbroek en Ter Apel.
Maar het is enkelspoor. Dat weer in werking stellen ‘lijkt simpel, is het niet’. ‘Dan heb je een omschakelprocedure nodig’, zegt Hofstra. En de museumstoomtrein blijft ook graag rijden, dus ‘verkeerskundig’ is een heel nieuwe lijn ernaast de beste – maar dure – oplossing. ‘En iedereen heeft hier dus een auto.’
Er is nu ook een prima busverbinding met de stad Groningen, elk kwartier, dus waarom die moeite en dat geld?
Het lijkt er een beetje op dat het kabinet allerlei wensen bij elkaar heeft geharkt voor de ereschuld. ‘Armetierig’, oordeelde de Volkskrant in het hoofdredactioneel commentaar. Toch kijken ze er hier iets anders tegenaan, namelijk – excuus voor het cliché – best nuchter.
Arjen Tamsma, pet op zijn hoofd, poetsdoek in de hand, is machinist op een van de stoomlocomotieven maar ook politicus: gemeenteraadslid van coalitiepartij ChristenUnie. Bedachtzaam, de trein sist nog na, praat hij over het lijntje van 153 miljoen.
‘Het is een klein stukje van een puzzel’, zegt hij. Dit gaat niet over 15 kilometer, maar om een grote droom: de Nedersaksenlijn van Enschede naar Groningen, door drie provincies. De Tweede Kamer heeft er al een motie voor aangenomen. Een lijn die de wereld openlegt: Amsterdam, Bremen, Hamburg, Scandinavië, en past mooi in de grote plannen van Arriva met Parijs.
Het grootste deel van het spoor ligt er al, en is in bedrijf. Alleen het stuk tussen Veendam en Emmen ontbreekt. Die 15 kilometer naar Stadskanaal is ‘een begin’.
De Nedersaksenlijn kost een miljard, denkt ir. Pieter Hofstra, die het nodige van spoorwegen weet. Prijzig, zegt Arjen Tamsma, maar alleen al het werk aan de zuidelijke ringweg van Groningen kostte 650 miljoen. Voor 12 kilometer asfalt. Dus.
Dit was voor het kabinet een mooie kans geweest echt iets voor de streek te doen: de hele Nedersaksenlijn betalen, niet alleen die 15 kilometer tussen Stadskanaal en Veendam – een lutje nij begun. Die ereschuld mag wat kosten, maar geen cent te veel.
Lees vooral de disclaimer in de kabinetsbrief: ‘mogelijke eerste fase’, ‘niet van vandaag op morgen gerealiseerd’. Stikstof, tracébesluiten en bestuurlijke spaghetti dienende zal het er mogelijk ooit van komen. Net als bij die andere voor het noorden belangrijke treinverbinding, de Lelylijn, blijft het vooralsnog bij vage dromen.
Komend weekend op station Stadskanaal: het Nederlands Kampioenschap Treintrekken – ook niet mis.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden