‘Ik denk dat het voor iedereen heftig is dat een 17-jarige jongen is doodgeschoten omdat hij niet luisterde toen de politie hem staande hield voor een verkeersovertreding. Daar komt bij dat de politie lijkt te hebben gelogen: de jongen zou op een motoragent willen inrijden. Maar op een video van een omstander, die door Franse media is gecheckt, is te zien dat agenten Nahel staande houden, waarbij een van hen hem onder schot houdt. Op het moment dat de jongen het gas indrukt, schiet de agent. De politie staat naast de auto, hij kan op niemand inrijden. Ook de Franse premier, Élisabeth Borne, zei dat er niet volgens de regels is gehandeld.
‘Maar dat dit leidt tot zúlke grote rellen, komt doordat deze gebeurtenis raakt aan een oud gevoel: dat er sprake is van politiegeweld, discriminatie en racisme tegenover jongeren in met name de banlieues, de Parijse buitenwijken. In de jaren tachtig vonden de eerste opstanden in de banlieues al plaats vanwege dodelijke slachtoffers bij politieclashes. In 2020, vlak na de dood van George Floyd in de Verenigde Staten, werd er in Parijs een grote demonstratie gehouden tegen politiegeweld en racisme.
‘Er schuilt nog een dieper gevoel van kansenongelijkheid achter. Als ik jongeren in de banlieues spreek, komen ze met talloze voorbeelden waarbij ze last minute om vreemde redenen worden afgewezen voor banen, stages en scholen. Je postcode verlaagt je kansen, menen zij. Ze voelen zich achtergesteld.’
‘De Franse regering wil er tot nu toe niet aan dat er sprake zou zijn van een structureel probleem en heeft het over incidenten. Tekenend is de uitspraak van de minister van Binnenlandse Zaken na de dood van Adama Traoré in 2020. Die had zijn identiteitskaart niet bij zich en rende weg toen de politie hem ernaar vroeg, waarna hij zo hardhandig werd gearresteerd dat hij stierf.
‘Minister Darmamin zei toen: als ik over structureel politiegeweld hoor, hap ik naar adem. Dat vond ik een heftige uitspraak: het lijkt een verwijzing naar ‘I can’t breathe’, de laatste woorden van Eric Garner, een zwarte Amerikaan die stierf bij zijn arrestatie in New York.
‘Onderzoek komt onder meer van antiracisme- en mensenrechtenorganisaties. Zo zegt Amnesty International, dat hier al meer dan vijftien jaar mee bezig is, dat er sprake is van mishandeling, marteling en sterfgevallen bij arrestaties, en gewelddadige repressie. Ook zijn er volgens Amnesty controles van discriminerende aard. Aanbevelingen zouden praktisch niet worden opgevolgd door de Franse regering.
‘Toch zijn er tekenen dat er iets verandert. Zo was er in de tijd van de gehelehesjesprotesten, in 2019, ook sprake van politiegeweld. Toen kreeg een andere groep ermee te maken: even plat gezegd, witte Fransen die niet uit voorsteden komen waar veel problemen spelen. Dat heeft voor sommigen wel een verandering in het denken betekend: misschien is er toch iets aan de hand met dat politiegeweld.’
‘Die zijn heel boos. Zij zeggen: ook deze agent is onschuldig tot het tegendeel is bewezen, dat moet je respecteren. Met de woorden van Borne en Macron is het handelen van de politie al fout verklaard, volgens de bonden.
‘De politie wijst erop dat ook agenten te maken krijgen met geweld. De opmerkingen van Borne en Macron, in combinatie met de vele beroemdheden die zich hebben uitgesproken tegen de politie, wakkert volgens hen haat tegen agenten aan.’
‘Dat is de grote vraag is. Iedereen heeft 2005 in het achterhoofd, toen er wekenlange onlusten uitbraken in de buitenwijken van Parijs nadat twee jongens op de vlucht voor de politie in een elektriciteitshuisje hadden verscholen en daar zijn geëlektrocuteerd. Duizenden voertuigen en meerdere publieke gebouwen zijn toen in brand gestoken, de noodtoestand werd uitgeroepen.
‘Wetend dat de verhoudingen met de politie in de banlieues al gespannen zijn, en dat er al decennialang onrust broeit over de slechte huisvesting en kansenongelijkheid, is iedereen op zijn hoede. Voor hetzelfde geld gebeurt er weinig, maar iedereen weet: het kan zomaar ontvlammen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden