Het reisbedrijf brengt in Amsterdam duizenden medewerkers samen in een ‘techcampus’ geïnspireerd op die van Google en Facebook. De donkere gevels van glas en keramiek ogen hard en gesloten en het voorplein is kaal. Op de vastgoeddeal maakte Booking.com 100 procent winst.
Moet Amsterdam blij zijn met de giga-cruiseschepen die, sinds corona voorbij is, weer aanmeren achter het Centraal Station? Met de toeristen stroomt er veel geld in de lokale economie, maar wat bieden deze drijvende flatgebouwen aan de stad en haar bewoners?
Een soortgelijke vraag komt op bij het zien van het nieuwe hoofdkantoor van reisbedrijf Booking.com, verrezen op het Oosterdokseiland aan de andere kant van het station. Een gebouw met het formaat van een cruiseschip, al doet het met zijn donkere glazen gevels, die aan de oostzijde spectaculair naar binnen vouwen en uitkragen, eerder denken aan een vliegdekschip. Totale omvang: 72.500 vierkante meter, een stad in een stad, ontworpen rond twee grote atria, met werkplekken voor 6.500 medewerkers, drie restaurants, een reeks dakterrassen, auditoria, pingpongtafels, yoga-ruimtes en een klimmuur.
Het woensdag feestelijk geopende gebouw vormt het sluitstuk van de herontwikkeling van het Oosterdokseiland. Daar kregen eerder onder meer de openbare bibliotheek en het conservatorium een nieuw onderkomen. Door de economische crisis lag de grond jaren braak; de gemeente Amsterdam was blij toen Booking.com zich meldde met het plan om er een kantoor met appartementen en commerciële ruimtes te bouwen.
Het bedrijf begon in 1996 als Nederlandse start-up, werd in 2005 overgenomen door de Amerikaanse Priceline Group en is inmiddels ’s werelds grootste hotelboeker. Het zat verspreid over panden in het centrum. Het zag kans om op deze – voor Amsterdam uniek grote – bouwkavel alle medewerkers bij elkaar te brengen in een ‘tech-campus’, geïnspireerd op die van Google en Facebook.
Toen sloeg corona toe en boekte niemand meer hotels. Met 100 miljoen euro aan staatssteun werd Booking overeind gehouden, ondertussen keerde het bedrijf 28 miljoen aan bonussen uit. Na aanzwellende kritiek stortte het bedrijf het steungeld eerder terug. Ondertussen verkocht Booking.com het nieuwe gebouw voor 566,3 miljoen euro aan een Duitse vastgoedbelegger, waarvan het bedrijf de kantoorruimte huurt. Met deze vastgoeddeal maakte Booking.com 100 procent winst.
Over de auteur
Kirsten Hannema is architectuurrecensent voor de Volkskrant. Ze schrijft sinds 2007 over architectuur, stedenbouw en landschapsontwerp.
De opbrengst voor Amsterdam steekt daarbij schril af. Het gebouw is weliswaar knap ingepast op de ingewikkelde locatie – pal aan het spoor, met onder de uitkraging de vereiste toegangsweg voor de brandweer, maar de donkere gevels van glas en keramiek ogen hard en gesloten, en het voorplein is kaal. De reuring moet gaan komen van het (openbare) café dat op de begane grond is gepland.
Binnen ontpopt het kantoor zich als ‘een kruising tussen een vliegveld en een resort’, zoals een medewerker het treffend omschrijft. Achter de zelf-incheckbalies en controlepoortjes leidt een brede houten trap naar het atrium op de eerste verdieping. Pas daar openbaart zich de ruimtelijke kwaliteit van het gebouw: een metershoge ruimte met groene wanden, veel daglicht en lange zichtlijnen waardoor je het enorme complex ineens overziet.
UN Studio heeft de enorme schaal weten terug te brengen naar een menselijke maat. Tien ontwerpbureaus werkten aan het kleurrijke interieur, dat is opgedeeld in zones met namen van reisbestemmingen, zoals ‘Himalayas’ en ‘Dode Zee’. Aan de muren hangen grote foto’s, gemaakt door medewerkers die op deze plekken zijn geweest. Zo is een gevarieerd werklandschap ontstaan, binnen het overkoepelende masterplan van bureau HofmanDujardin, dat de samenhang bewaakte.
Dankzij toepassing van zonnepanelen, groendaken en warmte-koudeopslag heeft het gebouw een Breaam Excellent-certificaat, de op een na hoogste score volgens deze internationale duurzaamheidsmeetmethode. In het interieur zijn ruim tienduizend planten verwerkt, die sfeer geven en, in combinatie met het vele hout, bijdragen aan de goede akoestiek. Om gebruikers te verleiden tot beweging, heeft de architect de trappen prominent in het zicht geplaatst en de liften juist niet direct in beeld. Vooralsnog nemen de meeste medewerkers de naastgelegen roltrap.
Op een zonnige dag zie je medewerkers achter hun laptop werken op het dakterras (met wifi), genietend van het uitzicht over de stad en een door een chef bereide warme lunch. Dit gebouw is een effectieve ‘wervingsmachine’, zoals architect Ben van Berkel het noemt: gul voor de medewerkers, maar weinig genereus naar de stad.
Oosterdokseiland, Amsterdam
UN Studio
★★☆☆☆
De stadscampus van Booking.com staat op de plek van het gesloopte Post CS-gebouw, onderdeel van het voormalige postsorteercentrum uit 1968, ontworpen door architectenbureau Merkelbach en Elling. Nadat het gebouwencomplex in 2004 door PTT werd afgestoten, is het grotendeels gesloopt; het overgebleven deel deed dienst als bedrijfsverzamelgebouw voor kunstenaars en culturele evenementen. Het Stedelijk Museum had er tot 2008 een tijdelijke vestiging en op de bovenste etage was het restaurant Club 11 gevestigd. In 2009 is het laatste deel van het gebouw gesloopt. De gemeente schreef voor dat de rechthoekige contour van het Post CS-gebouw zou terugkeren in de nieuwbouw. De evenementenruimte boven in het kantoor heeft Booking.com herdoopt als Club 11.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden