Ook al was Will Bank de 100 jaar al gepasseerd, elke week ging hij met zijn zoon nog een slagroomgebakje of gevulde koek eten bij patisserie Buter aan de Zaanweg in Wormerveer. Op weg naar dat wekelijkse uitje gebeurde het regelmatig dat hij door oud-leerlingen van de Moedermavo werd aangesproken. Sommigen stapten er zelfs speciaal voor van hun fiets. ‘Meneer Bank, hoe is het met u?’
Op zijn beurt wilde Bank altijd weten of ze nog iets aan zijn lessen hadden gehad, vertelt zijn zoon Kees. En wat er van hen geworden was. ‘Zo kwam hij erachter dat voor veel vrouwen dat diploma heel waardevol was geweest.’ Sommigen belandden in het onderwijs, anderen in de ict. De Moedermavo had hun nieuwe kansen geboden, maar misschien nog wel belangrijker: ook het zelfvertrouwen dat ze meer konden dan alleen het huishouden draaiende houden.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
‘Een pionier op onderwijsgebied in de Zaanstreek’, noemt Anke Duits hem. Samen met Bank zette ze, vanuit buurthuis Ons Huis in Wormerveer, de Moedermavo op, nadat een cursus ‘Ouders op herhaling’ een groot succes was geweest. De hele kerstvakantie, herinnert ze zich, werkten ze door om op tijd klaar te zijn met de voorbereidende cursus op de Moedermavo. ‘We waren bezig met een missie, zo voelden we dat.’
In de jaren na de oorlog was het gebruikelijk dat meisjes na de lagere school stopten met leren, hooguit gingen ze nog naar de huishoudschool. Aangemoedigd door de tweede feministische golf eind jaren zestig zagen ze hun kans schoon alsnog een diploma te halen, al was het maar om hun kinderen te kunnen helpen met het huiswerk. De eerste Moedermavo begon in 1975 in het Noord-Hollandse dorpje Middenmeer. De formule sloeg aan, want in de jaren tachtig ploeterden in Nederland 100.000 vrouwen op de examenstof.
Niet dat Bank direct enthousiast was. Jarenlang had hij lesgegeven op een lagere school in Wormerveer, die had moeten sluiten wegens een gebrek aan leerlingen. Hij was kinderen gewend, geen vrouwen die op latere leeftijd in de schoolbanken kropen. Maar zelden had hij zulke gemotiveerde leerlingen in zijn klas gehad. Sommige gaven hem na de les als dank zelfs cadeautjes – tot jaloezie van zijn vrouw.
Hij gaf Nederlands, aardrijkskunde en geschiedenis. De lessen waren overdag, als de kinderen op school zaten. Marianne Monnier, medeoprichter van de Zaanse Vrouwenkrant en leidinggevende in Ons Huis: ‘Hij was een onderwijzer pur sang, iemand met een statuur waaraan niet te ontkomen was.’ Iets wat ook zijn zoon herkent. ‘Zodra zijn stem een octaaf hoger ging en hij een zin begon met de woorden ‘Kijk, het zit zo…’, dan wist je: pa gaat het allemaal haarfijn uitleggen.’
Bank, vernoemd naar de theosoof William Quan Judgje, werd geboren in 1921, als zoon van een muziekdocent en een moeder die huisvrouw was en al vroeg overleed aan tbc. Eigenlijk had hij tekenaar of kunstschilder willen worden, maar na de Tweede Wereldoorlog was hij als lettertekenaar begonnen. Pas toen daar geen werk meer in was, lonkte het onderwijs. Kees: ‘Het was niet zijn roeping, maar dat werd het wel.’
Bank bleef lesgeven op de Moedermavo tot aan zijn pensioen in 1986. Elf jaar later besloot de overheid het volwassenenonderwijs onder te brengen bij de roc’s, een bundeling van opleidingen voor middelbaar beroepsonderwijs en educatie voor volwassenen.
De dood van Bank, op 18 mei, Hemelvaartsdag, bracht een kleine schokgolf teweeg in de Zaanstreek. Voor velen was hij een belangrijk persoon in hun leven geweest. Maar andersom gold precies hetzelfde. Kees: ‘Hij zei altijd: die Moedermavo was mijn leukste tijd. Was het maar veel eerder op mijn pad gekomen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden