In de populaire wijk Coyoacán in Mexico-Stad is het altijd druk rond La Casa Azul, het blauwe huis van Frida Kahlo, de beroemdste kunstenaar van Mexico. Zonder een vooraf gereserveerd tijdslot komt de toerist er niet binnen. Op een steenworp afstand heerst weldadige rust in een ander museum: het Mexicaanse huis waar Lev Trotski in ballingschap de laatste anderhalf jaar van zijn leven sleet en in augustus 1940 werd vermoord door een Spaanse stalinist met een ijsbijl.
Dankzij kleinzoon Volkov leeft de herinnering aan de Russische marxistische revolutionair nog steeds in het huis aan de Viena-straat. Op het bureau in Trotski’s werkkamer staat nog zijn typemachine. In de muur zitten kogelgaten van de aanslag op zijn leven in april 1940, de nacht waarin de 14-jarige Volkov schuilde onder zijn bed en in zijn voet werd geraakt. In de tuin staan de konijnen- en kippenhokken. Op een enkele foto van Trotski met kunstenaarsduo Kahlo en Diego Rivera na doet niets in het museum herinneren aan de affaire die hij had met de kunstenares.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad. De Vries werkte eerder op de economische en politieke redactie.
Chemicus Volkov spande zich de laatste (gepensioneerde) decennia van zijn leven in voor het behoud van zijn grootvaders nalatenschap. Hij opende in 1990 een museum in hun voormalige huis en bracht het aan de hand van zijn eigen herinneringen terug in Trotski-staat. De zonnige tuin met tropische planten nodigt uit tot reflectie. Een steen met hamer en sikkel markeert het graf van Trotski. In de donkere vertrekken drukt de geschiedenis op het gemoed.
Lev Davidovitsj Bronstein, kind uit een rijke Joodse familie, geboren in Oekraïne, oftewel Lev Trotski, speelde een leidende rol in de Russische Revolutie van 1917. Onder Vladimir Lenin werd hij volkscommissaris van Buitenlandse Zaken en later oprichter en leider van het Rode Leger. Samen met Lenin verzette hij zich tegen de groeiende macht van Jozef Stalin, maar hij verloor die machtsstrijd na Lenins dood in 1924. Twee jaar later werd hij uit het Politburo gezet, in 1927 verliet hij voorgoed de Sovjet-Unie.
Tien jaar na zijn vlucht uit de communistische staat die hij had helpen stichten, arriveerde hij als politiek vluchteling in Mexico. Samen met zijn tweede vrouw Natalia Sedova verbleef hij ruim twee jaar in het blauwe huis van Kahlo en Rivera, tot het niet meer boterde tussen de Russische revolutionair en de excentrieke Mexicaanse schilder Rivera.
Kleinzoon Volkov, geboren in 1926 op de Krim, is de zoon van Trotski’s eerste dochter Zinaida. Op zijn 5de verliet hij met zijn moeder de Sovjet-Unie. Toen zijn moeder zelfmoord pleegde, ontfermde zijn oom zich over hem. In 1938 stierf ook zijn oom, mogelijk door vergiftiging. Vervolgens werd hij naar zijn grootvader in Mexico gestuurd. Uiteindelijk was hij ook getuige van Trotski’s dood op 20 augustus 1940. Volkov vertelde later dat zijn opa zei: ‘Houd de jongen op afstand. Hij moet dit niet zien.’
Tientallen van zijn familieleden werden slachtoffer van Stalin. Zelf leefde hij sinds de dood van zijn grootvader nog 83 jaar in Mexico.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden