‘Het is niet gelukt, dat is jammer. Maar de wereld vergaat niet.’ Een week na het stuklopen van de maandenlange onderhandelingen over het Landbouwakkoord probeert de jonge melkveehouder Roy Meijer (30) de blik weer op de toekomst te richten.
Meijer is voorman van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), dat 8 duizend boeren en tuinders onder de veertig vertegenwoordigt. Meijer – altijd in bruine cowboylaarzen, ongeacht de temperatuur – groeide uit tot een van de beeldbepalende figuren in de onderhandelingen over het Landbouwakkoord. Die gesprekken moesten een toekomstvisie voor de sector in 2040 opleveren. ‘Dit ging over óns’, zegt Meijer. ‘Daarom zijn we er gaan zitten en hebben we al onze energie erin gestopt.’
Het bleek onvoldoende. Op het laatste moment trok de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO), de grootste boerenvertegenwoordiger van Nederland met ruim 35 duizend leden, de stekker uit het overleg. De LTO vond de afspraken over het verdienmodel onvoldoende en voelde te weinig vertrouwen.
Donderdag gaat het kabinet in debat met de Tweede Kamer over hoe nu verder, terwijl de radicale boerenorganisatie Farmers Defence Force (FDF) even verderop zal demonstreren.
‘Tweeledig. Aan de ene kant stopt een heel heftig proces, dat geeft ook rust en ruimte. De druk is even van de ketel. Maar het gevoel dat overheerste was: er is wéér geen duidelijkheid. Waar gaan we nu heen met onze sector? Het moet duidelijk worden hoe we in de toekomst genoeg grond kunnen verkrijgen, hoe we bedrijven kunnen overnemen, genoeg financiering kunnen vinden, en kunnen verduurzamen.’
‘Als je na zes maanden zo ver komt met deze inhoud, dan heb je het aardig gedaan. Maar het gaat met vallen en opstaan. Nu zijn we gevallen, en dat hoort er ook bij. Het akkoord is weg, het zijn letters op papier geworden. Nu is het kabinet aan zet.’
‘Ik ben bang voor wat daaruit komt. Als de overheid vanuit Den Haag eenzijdig maatregelen bedenkt, zijn die in de praktijk meestal moeilijker uitvoerbaar dan wanneer we het gezamenlijk doen. Ik hoop dat de minister niet zomaar een wensenlijstje met maatregelen de wereld in slingert, want dan zit er geen logica achter en werkt het niet. Je zult een visie en een strategie moeten hebben, en een structuur moeten opbouwen waarin je samenwerkt. Nu is het los zand, en daardoor krijg je gesodemieter.’
‘Wij willen duidelijkheid. Waarin moeten we investeren, waaraan moeten we voldoen, wat is onze juridische zekerheid? Dan kunnen we onze bedrijven vormgeven op een manier die én duurzamer is, én een goede boterham oplevert, in een sterke keten. Dat is de essentie. En daar ging het Landbouwakkoord ook over. Ik zou het kabinet willen oproepen om heel goed naar het conceptakkoord te kijken. Er staan veel bouwstenen in voor nieuw beleid en er hebben meer dan vijftig organisaties aan meegewerkt. Het overgrote deel is blijven zitten. Dat moet je niet zomaar weggooien.’
‘Nee. Er is geen garantie dat wat hierin staat ook gaat gebeuren. Dat is zuur voor ons. Wij waren bijvoorbeeld hartstikke blij met de paragraaf bedrijfsovername en met het idee voor een vast overlegorgaan. Daar geloof ik heilig in, samen bouwen aan de toekomst.’
Meijer laat een lange stilte vallen. ‘Ja, die is nu even stuk. Hij is niet sterk genoeg gebleken om elkaar zoveel te geven dat iedere partij de afspraken kan dragen. Dat heeft voor een groot deel te maken met het vertrouwen in elkaar. Dat komt te voet, en gaat te paard. Het vertrouwen moet helen.
‘Aan de andere kant: we hebben voor het eerst weer leren praten met elkaar. Hoe je het ook wendt of keert, partijen zijn naar elkaar toegegroeid. Dat niet iedereen het uiteindelijk meemaakt, dat is het vallen en opstaan. Maar we hebben een band opgebouwd. Daarom geloof ik dat de polder in de toekomst kan herstellen.’
‘Ik ben nog steeds gewoon voorzitter van de NAJK, en heb de opdracht om met het team te werken aan een toekomst voor jonge boeren en tuinders. Onze strategie is altijd geweest: we gaan op basis van inhoud de discussie aan met iedereen. Niet met pappen en nathouden, maar gewoon met een inhoudelijk verhaal. Dan vind je elkaar echt wel, als je naar elkaar wilt luisteren. Dat blijven we doen, alleen nu niet meer via het Landbouwakkoord. Het enige verschil is dat mensen nu hebben gezien: de NAJK bestaat, en wij maken ons druk over onze toekomst.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden