Nee, de euro is 25 jaar na zijn introductie nog steeds springlevend. Wat wel verandert, is hoe burgers en bedrijven de munt gebruiken: steeds meer girale, mobiele en online betalingen, steeds minder met contant geld. De eurobriefjes en munten worden uitgegeven door de nationale banken, onder toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB). Het girale geld is de verantwoordelijkheid van commerciële banken. Om te voorkomen dat commerciële banken straks het hele geldverkeer domineren, beraadt de ECB zich al enkele jaren op de uitgifte van de digitale euro. Deze centrale bankmunt is de digitale versie van cash geld: te allen tijde door de ECB gesteund.
Om met die cryptomunten als de bitcoin te beginnen: de waarde daarvan fluctueert nogal. Bovendien kun je er bij de supermarkt niet mee betalen. De bestaande girale en mobiele betaalmogelijkheden van banken blijven als het aan de ECB ligt gewoon bestaan. De digitale euro is een aanvullend betaalmiddel voor wie dat wil.
De ECB moet de precieze (technische) details nog vaststellen. Maar het idee is dat iedere burger in de twintig eurolanden naast zijn of haar gewone bankrekening een digitale eurorekening kan openen. Daarop kan voor een beperkt bedrag aan digitale euro’s (met dezelfde waarde als de gewone euro) worden gezet. De ECB bepaalt de limiet, tot nog toe wordt gedacht aan maximaal 3.000 euro. Meer zou chaos in de financiële sector kunnen veroorzaken, want met de hun toevertrouwde tegoeden op de gewone rekeningen scheppen banken geld, en dat mag niet wegvallen. Er wordt geen rente uitgekeerd op de digitale eurorekening, net zomin als er rente op cash geld wordt verkregen.
Met een nieuwe app, via een e-wallet of mogelijk zelfs met een extra bankpas, kan met de digitale euro worden betaald. Is het bedrag hoger dan de limiet, dan moet de betaler het tekort aanvullen via zijn gewone rekening. Bij de start zal de digitale euro vooral voor kleinere bedragen gebruikt worden. De banken zijn verplicht het betalingsverkeer te verzorgen. De burger sluit geen contract met de ECB.
De digitale euro kun je overal en altijd gebruiken, bedrijven (op heel kleine na) zijn verplicht betalingen in digitale euro’s te accepteren. Het kan gaan om online maar ook offline betalingen. Is er geen internet aanwezig, dan zorgt de digitale euro-app op je telefoon of je e-wallet ervoor dat je toch bij een afgelegen winkeltje kunt afrekenen. Ook handig bij storingen van het bestaande betaalsysteem. De basisdiensten van de digitale euro – openen en raadplegen van je digitale eurorekening; betalingen – moet een bank gratis aan de burger leveren. Ook mensen die geen bankrekening hebben, kunnen de digitale euro gebruiken: voor hen worden gemeenten, provincies en postkantoren geacht deze dienst te verzorgen.
Bedrijven zijn nu min of meer overgeleverd aan Mastercard en Visa, Amerikaanse bedrijven die tweederde van het Europese betalingsverkeer verzorgen. Ondernemers klagen over de tarieven van deze twee marktspelers. De digitale euro kan als concurrent van Mastercard en Visa de tarieven drukken, temeer daar de ECB er toezicht op houdt.
Helemaal niets, volgens de ECB en de Commissie. De digitale euro heeft dezelfde status als cash geld. Alleen als de gebruiker geld op de digitale euro-rekening stort of geld overmaakt, worden de gegevens en kredietwaardigheid van de gebruiker gecontroleerd om fraude tegen te gaan, net als nu. Waaraan de burger de digitale euro offline besteedt, wordt niet gevolgd. Ook is de centrale bankmunt niet programmeerbaar. Alle Europese privacywetgeving is van kracht. Mastercard en Visa verzamelen beduidend meer persoonlijke gegevens, stelt de Commissie. Voor minister Sigrid Kaag en de Tweede Kamer zijn de privacy en niet-programmeerbaarheid van groot belang om überhaupt in te stemmen met de komst van de digitale euro.
Omdat het bestaansrecht van de ECB op het spel staat. Holt het dalende cashgebruik de invloed van de centrale bank al uit, de concurrentie van andere digitale munten is een nog groter risico. Binnen Europa is (niet euroland) Zweden al langer bezig met de invoering van een digitale versie van zijn munt, de kroon. China heeft proefprojecten met de digitale yuan. De VS onderzoeken of er voldoende redenen zijn voor een digitale dollar. Wereldwijd kijken zo’n honderd landen serieus of hun munt niet digitaal moet gaan. En dan zijn er nog de private initiatieven met digitale munten als de bitcoin en betaalsystemen zoals Apple Pay. Al met al kunnen die de rol van de ECB ondermijnen, en daarmee de stabiliteit van de eurozone. Bovendien streeft de EU al jaren naar een leidende rol voor de euro in het internationale betalingsverkeer; zonder digitale variant is dat een moeilijke opgave.
Op zijn vroegst in 2027. De Europese Commissie presenteert vandaag alleen het voorstel voor de wettelijke basis van het project. Dat moet worden goedgekeurd door de lidstaten (met ruime meerderheid) en het Europees Parlement. Dit najaar komt de ECB met een verslag over de opzet van de digitale munt en de distributie ervan. Op basis daarvan beslist de ECB of ze doorgaat met de voorbereiding en het testen van de infrastructuur; dat duurt minstens drie jaar. Een definitief besluit is aan het ECB-bestuur waarin de nationale bankdirecteuren zijn vertegenwoordigd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden