Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut onder bijna 4.800 scholieren. Het gaat om groep 8-leerlingen en middelbare scholieren tussen de 12 en 16 jaar.
Ook bij jongens in het voorgezet onderwijs groeien de problemen, maar veel minder snel. De toename van psychische problemen bij meisjes op de middelbare school is volgens de onderzoekers ‘zonder meer zorgwekkend’.
Zo zei bijna de helft (47 procent) van de meisjes onder andere veel te piekeren, snel angstig te zijn en zich vaak ongelukkig te voelen. In 2017 gold dat nog voor minder dan één op de drie (29 procent) meisjes.
Toen gaven meisjes op de middelbare school hun leven nog gemiddeld een 7,3. Inmiddels is dat een 6,7. Ter vergelijking: bij jongens daalde dat cijfer van een 7,8 naar een 7,5.
Over de auteur
Kaya Bouma schrijft voor de Volkskrant over psyche, brein en gedrag. Ook schrijft ze over de geestelijke gezondheidszorg.
Dat verschil heeft vermoedelijk te maken met het feit dat meisjes meer druk en stress ervaren van school, zegt Gonneke Stevens, hoogleraar jongerenwelzijn aan de Universiteit Utrecht, die het onderzoek leidde. ‘Het aantal jongeren dat druk van schoolwerk ervaart, is verdrievoudigd sinds 2001. Voor meisjes is die stijging het sterkst.’
Ook zijn meisjes minder positief over de sociale relaties met ouders, vrienden, klasgenoten en leraren dan in 2017.
De coronapandemie heeft vermoedelijk ook een rol gespeeld in de verslechterde mentale gezondheid van jongeren, zegt Stevens. Maar het onderzoek vond plaats in de herfst van 2022: de laatste schoolsluiting – een week extra kerstvakantie – was toen al bijna een jaar geleden.
Turbulente emoties horen tot op zekere hoogte bij jong zijn, zegt de Amsterdamse hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Arne Popma. Hij is niet betrokken bij het onderzoek, dat volgens hem degelijk in elkaar zit.
‘Lichte problemen zijn prima op te lossen door mentoren op school. Maar als een jongere knaldepressief is, moet er snel hulp komen. Juist zij belanden vaak op een wachtlijst. Dat hebben we in Nederland slecht geregeld.’
Een andere opvallende bevinding uit het onderzoek is dat het aantal jongeren dat intensief gebruikmaakt van sociale media in één jaar tijd hard is toegenomen. Dat geldt voor meisjes en jongens, zowel op de basisschool als in het voortgezet onderwijs.
Bijna de helft van 12- tot 16-jarigen staat inmiddels vrijwel voortdurend in contact met anderen op sociale media. In 2021 gold dat nog voor ruim een op de drie. Volgens de onderzoekers is dat mogelijk het gevolg van socialemediaplatform TikTok, dat afgelopen jaren snel populair werd.
Het is belangrijk die ontwikkeling goed in de gaten te houden, zegt Stevens: ‘Voor een deel van de jongeren heeft intensief contact op sociale media een positief effect op hun mentale welzijn, weten we uit onderzoek, maar voor een ander deel pakt het juist negatief uit.’
De Utrechtse studie is een vervolg op een langlopend internationaal onderzoek naar jongeren dat vorig jaar verscheen, met vergelijkbare resultaten.
De afgelopen twintig jaar leverde dit Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) onderzoek bijna altijd positief nieuws op. Nederlandse scholieren behoorden internationaal tot de topscoorders op factoren als levensgeluk en de sociale relaties met ouders, vrienden, klasgenoten.
Toen vorig jaar bleek dat de mentale gezondheid van meisjes sterk was verslechterd, vroeg het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om vervolgonderzoek. ‘We wilden onder andere weten of dit een éénmalige negatieve uitschieter was als gevolg van de coronapandemie, of een bredere trend.’ Dat laatste lijkt nu het geval.
Hoe Nederland het doet ten opzichte van andere landen is nog onduidelijk, omdat nog niet alle landen het HBSC-onderzoek hebben afgerond. Stevens: ‘Het kan best zijn dat we het nog altijd relatief goed doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden