‘Ja en nee. We zijn hier niet zo snel verbaasd.
‘Wel was ik verbaasd over het late tijdstip, rond kwart over tien lokale tijd. Laat op de avond begon het opeens rond te zingen dat Poetin iets zou gaan zeggen. Iedereen werd onrustig, zeker toen via officiële Russische kanalen berichten verschenen dat Poetin een hele belangrijke boodschap had, die essentieel zou zijn voor de toekomst van het land. Toen ook het nieuws kwam dat de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko zou gaan spreken, wist niemand meer wat-ie kon verwachten.
‘Uiteindelijk was het toch een anticlimax. Deze hele korte toespraak had geen gigantische reikwijdte met betekenis voor de toekomst van Rusland. Het was summier, een min of meer voorspelbaar slotwoord van alles wat er in de dagen daarvoor was gebeurd. Poetin had zaterdag gezegd hard op te treden tegen opstandelingen en verdween vervolgens uit beeld, net als alle ministers en andere prominenten.
‘Dat voedt alleen maar de geruchten. Het zou getuigen van zwakte, van ontreddering, van paniek, zo kon je lezen en horen. Deze toespraak was er om aan die geruchten een einde aan te maken.’
‘Hoe hij sprak over de Wagnergroep. Dat was niet zonder tegenstrijdigheden: aan de ene kant hebben volgens Poetin de leiders binnen Wagner mensen met list en bedrog ertoe verleid mee te doen. Zij hebben verraad gepleegd en waren uit op bloedvergieten van Russen.
‘Maar vervolgens zei Poetin dat de meeste Wagner-soldaten patriotten zijn, die zich bewezen hebben aan het front. En dat die mensen contracten kunnen tekenen bij het Russische leger en hun nuttige werk voort kunnen zetten. Als ze dat niet willen, kunnen ze terug naar hun families of naar Belarus.’
‘Hij probeert met de boodschap van eensgezindheid van het Russische volk, de veiligheidsdiensten en het leger die de muiterij hebben gekeerd, te verhullen dat in feite een leger van enkele duizenden soldaten met al het mogelijke materieel honderden kilometers richting de hoofdstad kon afleggen. En dat Russen urenlang niets van Poetin, niets van de regering en niets van het Kremlin hoorden. Dat is niet meer benoemd.
‘Ook werd uit de toespraak niet duidelijk hoe het zat met Wagnerleider Jevgeni Prigozjin zelf. Die werd ook niet bij naam genoemd.’
‘Hij is of was natuurlijk een invloedrijk figuur. Hoewel hij geen formele functie had, had hij toegang tot Poetin. Hij behoorde tot zijn vertrouwelingen. Dus hij kan wel een boekje over Poetin opendoen. Dat kan ook een reden zijn hem niet al te hard aan te pakken. Maar dat is vooralsnog allemaal speculatie.
‘Opvallend is dat je zaterdag overal in Rusland zag dat posters en reclameborden van Wagner werden verwijderd. Er werden huiszoekingen gedaan in het hoofdkantoor in St.-Petersburg, op internet verschenen foto’s met valse paspoorten van Prigozjin, heel veel geld en verpakkingen met een onbekend wit poeder. Na het akkoord werden die foto’s snel verwijderd, lokale Wagnerkantoren gingen weer open.
‘Dinsdag liet Poetin zich ontvallen dat Wagner volledig werd gefinancierd door de Russische staat en het afgelopen jaar 86 miljard roebel heeft gekregen voor verleende diensten. Dat is volgens de huidige koers meer dan 900 miljoen euro. Ook Loekasjenko deed dinsdag opvallende uitspraken: hij zei dat we niet bang moeten zijn voor Wagner en dat ze met hun ervaring veel nuttige dingen kunnen vertellen over het gebruik van wapens.’
‘Er is geen aanleiding om te veronderstellen dat dat niet zo is, dat er bijvoorbeeld een kritische factie in de entourage van Poetin zit. Hij heeft zich in de voorbije jaren altijd omringd met loyale mensen. Prigozjin was ooit ook loyaal en zegt dat nog steeds te zijn.
‘In een audiobericht maandag zei hij dat de muiterij niet tegen Poetin gericht was, niet het omverwerpen van de macht tot doel had. Dat hij alleen wilde demonstreren dat de Wagnergroep woedend was over de manier waarop ze behandeld wordt. Zijn opstand begon met de claim dat Wagnersoldaten beschoten zijn, maar afgezien van wat vage videobeelden is daar nog steeds geen bewijs voor en is onduidelijk waar, wanneer en of dit is gebeurd. Ook is nog steeds niet duidelijk wat Prigozjin nou precies van Sergej Sjojgoe en Valeri Gerasimov wilde, als hij de minister van Defensie en het hoofd van de generale staf daadwerkelijk in handen zou krijgen.
‘Wat dit weekend is gebeurd, is zonder meer heel ingrijpend en zal zijn sporen nalaten. Maar in welke vorm en met welke consequenties in de nabije toekomst, dat zal de tijd leren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden