Waar in Europa vind je deze zomer de beste festivals voor klassieke muziek? V selecteerde er tien, van de beroemde Salzburger Festspiele, met een ongekende weelde aan musici en zangers, tot de opera’s van Glyndebourne, waar bezoekers op het gras zitten in galakostuum.
4 t/m 24/7
Normaal gesproken is Aix-en-Provence een fonteinrijke stad met een hoge dichtheid aan Lacoste-polodragers, een stad die ondanks het toerisme een slaperig karakter behoudt. Maar als het Festival d’Aix-en-Provence begint, krijgt de stad een extravagante gloed. Want wat het festival van Cannes is voor de film en dat van Avignon voor de theaterwereld, is het festival van Aix voor de opera. Profiel: vernieuwend. Voor brave regisseurs is er geen plek.
Wie artistiek directeur Pierre Audi een beetje mist bij De Nationale Opera (zeer begrijpelijk), kan in Aix terecht, want daar heeft hij nu de leiding. Het festival viert zijn 75ste verjaardag onder meer met nieuwe opera’s van George Benjam (Picture a day like this) en Philip Venables (The Faggots and Their Friends Between Revolutions).
Over de auteur
Merlijn Kerkhof is redacteur klassieke muziek van de Volkskrant. Hij publiceerde twee boeken: Alles begint bij Bach, een inleiding tot de klassieke muziek, en Oude Maasweg kwart voor drie.
20/7 t/m 31/8
Dé zomerhoofdstad van de klassieke muziek? Zonder twijfel Salzburg. In de geboorteplaats van Wolfgang Amadeus Mozart worden al 103 jaar de Festspiele gehouden, met een ongekende weelde aan musici en zangers. De Wiener Philharmoniker hebben hier hun zomerresidentie. Vorig jaar was het budget 66,8 miljoen euro en werden er 224.933 kaartjes verkocht. Zelfs in de coronajaren 2020 en 2021 was er geen denken aan dat het festival niet door zou gaan. Editie 2023 belooft veel moois, met onder meer The Greek Passion van Bohuslav Martinu.
14/7 t/m 9/9
De Proms zijn een monument op zichzelf. Ze zijn ontstaan vanuit de volksverheffingsgedachte en iedere zomer staan duizenden Londenaren in de rij voor de relatief goedkope kaartjes voor de dagelijkse concerten in de Royal Albert Hall. Toen Anne-Marie Stordiau haar baan als directeur voorlichting op het ministerie van Veiligheid en Justitie verruilde voor de ambassade in Londen, op loopafstand van de Royal Albert Hall, had dat een groot voordeel: nu kon ze een passe-partout nemen voor de Proms.
‘Je kunt al voor 8 pond naar binnen’, zegt Stordiau. ‘Wat zo leuk is, is dat je in de rij altijd wel aan de praat raakt met Prommers die dan in detail vertellen over die ene uitvoering in 1956.’ Tegen het eind van de zomer komen de grote namen en orkesten, zegt ze. ‘Dit jaar komen onder meer het Boston Symphony Orchestra en het orkest Les Siècles. Hector Berlioz’ Les Troyens gaat concertant en ook Fin de partie van György Kurtág is er te zien.’ Nog één tip: ‘Ik sta het liefst in de gallery, bovenin, daar is het geluid het best.’
T/m 27/8
De grote tegenpool van de Proms is Glyndebourne, het beroemde operafestival in een park in het zuiden van Engeland. Alles draait er om traditie. ‘Het Britse concept van het klassensysteem zie je het duidelijkst in de zomer’, zegt Stordiau. ‘De gemiddelde bezoeker van de Proms doet geen moeite, maar in Glyndebourne is iedereen in avondkleding. Die mensen gaan dan in de pauzes die anderhalf uur duren in hun chique kleren picknicken in het park. Je merkt dat ze het maar eens per jaar doen, het ziet er vaak heel onhandig uit.’
Kaartjes kosten al gauw 180 pond. Je krijgt er ook kwaliteit voor, toch vindt Stordiau andere Engelse ‘park operas’ leuker. ‘Grange Park Opera en Garsington zijn wat kleinschaliger en verrassender. Maar in Glyndebourne moet je zeker eens zijn geweest. Het is op z’n minst leuk om er rond te kijken: ik heb nergens mooiere auto’s gezien.’
14 t/m 30/7
In Zwitserland lijkt het wel alsof ieder kanton zijn eigen festival heeft. Van Lugano tot Gstaad, je kunt overal terecht voor klassieke muziek op topniveau – mits je een grote zak Zwitserse franken meeneemt. Zo heeft het festival in Verbier altijd een line-up om van te kwijlen, met veel kamermuziek.
Nee, voor de sfeer ga je er niet heen. ‘Verbier is eigenlijk een skioord’, zegt Anne-Marie Stordiau, die ook dit festival heeft bezocht. ‘In de zomer is er weinig te doen, veel van de huizen zijn ’s zomers niet bewoond. Wat heel leuk is, is dat je overdag naar masterclasses kunt. En je komt de artiesten overal tegen.’ Deze zomer zou je er zomaar op Yo-Yo Ma, Lise Davidsen of Janine Jansen kunnen stuiten.
8/8 t/m 10/9
Het belangrijkste Zwitserse festival – en de grootste uitdager van de Salzburger Festspiele – is het festival van Luzern (budget: circa 25 miljoen euro). Middelpunt is het Kultur- und Kongresszentrum Luzern (KKL), de concertzaal van architect Jean Nouvel. Het gebouw is direct aan het meer gebouwd en bevindt zich half onder de grond, waardoor het mooi tussen het meer en de bergen past.
De belangrijkste orkesten spelen er, ook het Concertgebouworkest (Mahlers Zevende symfonie, 27/8). Bijzonder is dat het festival een eigen gelegenheidsorkest heeft, samengesteld uit de elite onder de Europese musici, met een kamermuzikale benadering. Hans Zonderop, in het dagelijks leven lid van het Radio Filharmonisch, is er al jaren slagwerker. ‘De sfeer in Luzern is echt bijzonder’, zegt hij. ‘Waar je ook komt in de stad, het draait om muziek. Ze vinden het hier echt belangrijk.’ Maar let op: ‘Het is wel een stuk chiquer dan we in Nederland gewend zijn. Je zult hier nooit iemand in spijkerbroek zien.’
24/7 t/m 28/8
Richard Wagner (1813-1883) was na Beethoven de invloedrijkste componist van de 19de eeuw. Onder zijn bewonderaars was koning Ludwig II van Beieren. De excentrieke vorst was zo’n fan dat hij alles voor Wagner deed. Dus toen Wagner een eigen operahuis wenste, exclusief voor zijn eigen werk, betaalde Ludwig dat in 1876 met plezier. 140 jaar na Wagners dood worden er nog altijd de Bayreuther Festspiele gehouden – met de hele zomer alleen maar Wagner-opera’s.
Acht zijn er dit jaar te zien, waaronder een nieuwe productie van Parsifal in regie van Jay Scheib. Pablo Heras-Casado zal het stuk dirigeren. Joseph Calleja zingt de titelrol. Zou Angela Merkel er dit jaar weer bij zijn? Trek wel iets luchtigs aan, want het Festspielhaus verandert al bij de prelude in een sauna.
11 t/m 23/8
Zoals Bayreuth Wagner eert, eerst de Italiaanse kustplaats Pesaro zijn beroemdste zoon, Gioachino Rossini, met een festival. De componist was goed voor zijn geboorteplaats: hij liet Pesaro zijn fortuin na ter oprichting van een conservatorium.
Het festival heeft veel aandacht voor de vocale uitvoeringspraktijk uit Rossini’s tijd en faciliteert onderzoek naar de componist. In het prachtige Teatro Rossini voelt de 19de eeuw heel dichtbij, constateerde onze recensent Jenny Camilleri vorig jaar. Aangezien half Italië in de vakantiemaand augustus naar de kust trekt, kun je je hotel het best zo lang mogelijk van tevoren reserveren.
T/m 9/9
Is er een spectaculairdere plek waar je naar de opera kunt dan de Arena van Verona? Voor de honderdste keer vindt in dit Romeinse amfitheater uit het jaar 30 na Christus een serie operaopvoeringen plaats. Vele vakantiegangers werden er prompt verliefd op de kunstvorm. In Verona hoor je alleen de grootste hits van Bizet, Rossini, Puccini en vooral Verdi.
De ensceneringen zijn op sommige momenten adembenemend, maar ook aan de ouderwetse kant. Vorig jaar was er een rel toen stersopraan Anna Netrebko zich – zoals dat al jaren gaat – bruin had geschminkt voor de rol van de Ethiopische prinses Aida in Verdi’s gelijknamige opera. De Afro-Amerikaanse sopraan Angel Blue meldde daarop dat ze niet meer in Verona op wilde treden. Het festival wuifde het blackface-verwijt weg en ging er gewoon mee door.
28/8 t/m 26/9
George Enescu (1881-1955) was de muzikale trots van Roemenië, een geweldige componist en violist. In 1958 werd in Boekarest een festival opgericht om zijn artistieke nalatenschap levend te houden. Dat festival is nog altijd een van de grootste in Europa, met altijd beroemde orkesten. Die treden dan op in de gigantische Sala Palatului uit de communistische tijd. Steek over naar de ronde zaal van het Atheneum met zijn marmere Source: Volkskrant