‘Als ik aan mijn dochter vraag hoe het op school was, dan krijg ik steevast te horen wat er allemaal níét leuk was’, zegt een bevriende moeder. Haar dochter is er eentje in de categorie ‘het glas is halfleeg’. Moet de moeder proberen het kind een positieve mentaliteit bij te brengen of is dit gewoon de aard van het beestje?
‘Sommige kinderen hebben van nature een meer negatieve of kritische levenshouding’, zegt jeugdpsycholoog Tamar de Vos-van der Hoeven van opvoedadvies.nl en auteur van het boek Opvoeden met plezier. ‘Na een bezoek aan de grootouders vertellen ze niet over die leuke wandeling met oma, maar dat ze maar één snoepje kregen of dat opa met tante ging praten en daardoor niet luisterde.’ Voor ouders kan dat lastig zijn. Omdat die negativiteit botst met hun eigen ‘maak-er-wat-van’-instelling of juist omdat ze die eigenschap (helaas) bij zichzelf herkennen.
Ouders zijn vaak geneigd om in hun reactie het positieve te benadrukken (‘Er was vast wel iets leuk vandaag?’). Goed bedoeld en nuttig, maar toch sla je dan een stap over. ‘Je gaat voorbij aan de emotie die eronder ligt. Je kind voelt zich niet gehoord en zal nóg duidelijker gaan benoemen wat er allemaal niet leuk was’, zegt Carine Kielstra, orthopedagoog en klinisch docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Oftewel: met die opbeurende speech kun je ook het tegenovergestelde effect bereiken.
Juist door kinderen over negatieve gevoelens te laten praten, stimuleer je hun veerkracht, zegt Kielstra. Dat klinkt vreemd, want je zou denken dat het blijven hangen in zo’n bui niet helpt en dat het slimmer is om je te richten op zaken waar kindlief wél controle over heeft. ‘Veerkracht bestaat uit verschillende bouwsteentjes. De eerste is het herkennen, begrijpen en accepteren van nare gevoelens: ‘Ik voel me rot want een ander kind deed onaardig, en dat mag’’, zegt Kielstra. ‘Mensen zonder veerkracht blijven hangen in: waarom overkomt mij dit altijd? De tweede bouwsteen bestaat uit het gepast uiten van je gevoel, zonder uit je plaat te gaan.’
In die zin kan een gesprek na een tegenvallende schooldag of stomme speelafspraak dus prima oefenmateriaal zijn om kinderen veerkracht bij te brengen, mits je als ouder de juiste begeleiding biedt.
Stel vervolgvragen, adviseert Kielstra. ‘Zoals: ‘Kun je zeggen wat er vervelend was? En wat deed je toen?’ Misschien antwoordt de dochter dat ze na een vervelende opmerking van een klasgenoot even apart is gaan zitten. En kan de moeder benoemen dat dit een goede reactie was.’
Leer je kind om gedachten om te buigen, zegt Tamar de Vos-van der Hoeven. ‘Stel: je dochter vertelt over een jongetje dat haar duwde. Bedoelde hij het écht zo onaardig als zij denkt, of was hij gewoon onhandig? Zo laat je zien dat gedachten je gevoelens kleuren en dat je er zelf voor kunt kiezen wat je gelooft.’ Het kan ook helpen om vragen te stellen die al aansturen op iets positiefs. ‘Wat vond je leuk vandaag? Wie waren er aardig?’
Probeer je kind niet te veranderen in een blij ei. Baalmomenten horen erbij. En hierin schuilt misschien ook een les voor de ouders, meent Kielstra. ‘We willen een pad bezaaid met rozen voor onze kinderen. Bij een toernooi krijgen ze tegenwoordig allemaal een medaille omdat ze zo hard hun best hebben gedaan. Veerkracht bouw je alleen op door ook vervelende dingen mee te maken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden