John Goodenough is niet steenrijk geworden van de uitvinding waarvan hij mede aan de wieg stond; de accu die tegenwoordig bijna elke smartphone, laptop en elektrische auto aandrijft. Sterker: de universiteit waar de chemicus in de jaren tachtig werkte, nam niet eens de moeite patent aan te vragen voor zijn verbetering van de lithium-ionaccu.
Brede waardering kwam pas laat in zijn leven: Goodenough ontving in 2019 de Nobelprijs voor de Scheikunde voor zijn bijdrage, samen met Stanley Whittingham en Akira Yoshino. Goodenough was toen 97 jaar en daarmee de oudste winnaar van een Nobelprijs ooit. Hij was toen nog altijd actief als onderzoeker aan de Universiteit van Texas. Tot dat moment was hij een tamelijk onbekende wetenschapper voor iedereen die zich niet direct bezighield met accutechnologie.
Maar zijn bijdrage is niet te onderschatten: de Amerikaanse onderzoeker deed in de jaren tachtig een cruciale toevoeging aan het recept van de lithium-ion accu, die veel meer energie kon bevatten dan de accu’s die tot dat moment in zwang waren: Goodenough verving het titaanoxide in de batterij door kobaltoxide, waardoor deze twee tot drie keer zoveel energie kon bewaren. Dankzij deze extra opslagcapaciteit konden sommige apparaten die tot dat moment aan een stopcontact moesten, van hun snoer en stekker worden ontdaan.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie. Hij richt zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
Zijn bijdrage leidde er ook toe dat lithium-ionaccu’s veel veiliger werden; ze hadden de neiging te exploderen als ze te ver werden opgeladen, of juist te vaak of te diep werden ontladen. Dit gebeurde (en gebeurt nog steeds als het misgaat) met grof geweld, omdat het gebruikte lithium zeer reactief en ontvlambaar is.
De zucht naar meer opslagvermogen viel in de jaren tachtig samen met de miniaturisering van elektronische apparatuur als walkmans en de eerste laptops. Dat de verbeterde technologie ertoe zou leiden dat zelfs personenwagens op dit type accu zouden gaan rijden, hadden destijds nog maar weinig mensen kunnen bevroeden. Al zou Goodenough tijdens een demonstratie van zijn superbatterij op de Texaanse universiteit al tegen de toeschouwers hebben gezegd dat zijn vinding mogelijk ooit gebruikt zou worden ter vervanging van de verbrandingsmotor.
Hoewel zijn vinding niet meteen door iedereen op waarde werd geschat, werkten wetenschappers in andere landen verder aan de ontwikkeling. Een doorbraak kwam in 1986, toen de Japanse materiaalkundige Akira Yoshino het pure lithium in de batterij verving voor lithium-ionen, wat de veiligheid verder ten goede kwam. Inmiddels was de lithium-ion accu zo betrouwbaar dat commerciële toepassingen mogelijk werden. Sony was een van de eerste grote elektronicaconcerns die ze begin jaren negentig toepaste in draagbare apparatuur.
Inmiddels worden lithium-ion accu’s beschouwd als een van de belangrijkste componenten van de energietransitie: huizenhoge accubouwwerken worden al her en der ingezet om golven groene stroom op te nemen, afkomstig van steeds meer windparken en velden met zonnepanelen. Om deze energie op een later moment, als het niet meer waait of de zon is ondergegaan, weer af te geven aan het elektriciteitsnet.
De lithium-ionaccu is niet zijn enige bijdrage aan de wereld, in een eerder wetenschappelijk leven, in de jaren vijftig en zestig, zat hij in een van de onderzoeksteams die de basis hebben gelegd voor het hedendaagse computergeheugen, het random access memory, aldus The New York Times.
Zijn overlijden op 100-jarige leeftijd werd afgelopen zondag bekendgemaakt door de Universiteit van Texas, die hem een briljante en bescheiden wetenschapper noemde.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden