Volgens de Stichting Databescherming Nederland (SDBN) verzamelt Amazon al jarenlang veel gegevens over zijn accounthouders, ook als zij zich op websites begeven die niet van de webwinkel zijn. Bovendien zou Amazon op illegale wijze cookies plaatsen, soms zelfs als toestemming daarvoor is geweigerd. De gegevens gebruikt Amazon om gerichte advertenties te tonen.
Van gratis platforms zoals Facebook en Google is het bekend dat ze dat doen. Betaal je niet met geld, dan wel met je gegevens, zo is het idee. Maar Amazon is niet gratis en dat maakt de werkwijze opvallend. Klanten betalen voor hun producten en Prime-abonnement. ‘Bij Amazon betaal je dus dubbel’, aldus SDBN-voorzitter Anouk Ruhaak.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Volgens Ruhaak kan Amazon een schat aan gegevens met elkaar combineren. ‘Bijvoorbeeld je gedrag in hun webwinkel, welke films je kijkt op Amazon Prime of wat en hoe je leest op je Kindle’, zegt ze. ‘Daarnaast stuurt een groot aantal websites gegevens naar Amazon. Ze weten bijvoorbeeld wat je leest op beleggingssites of wat voor huis je zoekt op Funda.’
Al die gegevens gebruikt het Amerikaanse bedrijf om een profiel op te bouwen van zijn klanten. Op basis daarvan stelt het producten, films en boeken voor. Ruhaak geeft toe dat dat voor de klant soms fijn is. ‘Maar er zijn ook momenten waarop je dat niet wil. Daar zou je een keuze in moeten kunnen maken.’ Ook gebruikt Amazon deze profielen om advertenties te verkopen aan derden.
Of er echt sprake is van juridisch relevante schade, is volgens universitair docent privaatrecht en technologie Tim Walree (Radboud Universiteit) in dit soort zaken de grote vraag. ‘Er is volgens het Europese Hof van Justitie geen minimumdrempel voor schade, maar de stichting moet nog steeds bewijzen dat de klanten van Amazon daadwerkelijk negatieve gevolgen ondervinden, en dat die kwalificeren als juridische schade. Je kunt je afvragen of daar sprake van is bij het opbouwen van profielen om advertenties te tonen.’
SDBN heeft Amazon vrijdag geïnformeerd over de bezwaren en bereidt een massaclaim voor namens alle vijf miljoen Nederlandse accounthouders. Die kunnen zich bij de campagne ‘Je Staat te Koop’ aanmelden als ondersteuner. Als Amazon uiteindelijk schadevergoeding moet betalen, mogen alle gedupeerden daarin delen. In eerdere zaken over privacyschending van individuen varieerde die schadevergoeding van 250 tot 2.000 euro per persoon.
‘Dat waren geen collectieve acties, maar individuele zaken’, benadrukt Walree. ‘Mogelijk is de rechter in collectieve acties terughoudender met de hoogte van de schadevergoeding. Hoe groter de groep, hoe meer het bedrijf immers moet betalen. De rechter zou dan kunnen besluiten het individuele bedrag lager te houden om het bedrijf niet onevenredig hard te raken.’
De Luxemburgse databeschermingsautoriteit CNDP legde Amazon in 2021 al eens een recordboete op van 746 miljoen euro voor schendingen van de Europese privacywetgeving. Naar aanleiding daarvan besloot SDBN het volggedrag van Amazon te onderzoeken. Het bedrijf ontkent dat het fout heeft gehandeld, en is tegen de boete in beroep gegaan.
Met de schadeclaim wil SDBN daadwerkelijk gedragsverandering afdwingen bij de webwinkel. Ruhaak: ‘We hopen dat de rechter zegt: dit mag niet meer. Maar de toezichthouder heeft dat eerder al gedaan, zonder resultaat. Als het duurder wordt om zo door te gaan, is dat hopelijk een prikkel om ermee op te houden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden