Met ernstige blik monstert minister van Defensie Sergej Sjojgoe door het ronde helikoptervenster het groene landschap dat onder hem voorbij trekt. Volgens de Russische televisie bezoekt hij een commandopunt van het Russische leger ‘in het gebied van de speciale militaire operatie’. Het suggereert dat de minister zich ergens aan de frontlijn bevindt.
De videobeelden worden maandagochtend vroeg verspreid via de Russische staatsmedia. De boodschap: Sjojgoe is ondanks de roerige gebeurtenissen van het voorbije weekend niet uit de gratie. Integendeel, hij zit stevig in het zadel en kwijt zich van zijn taak. Maar de beelden roepen ook vragen op. Waar en wanneer zijn ze gemaakt?
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Als het daadwerkelijk actuele beelden zijn, kunnen ze op z’n vroegst zondag zijn gemaakt. Dat zou betekenen dat de minister luttele uren nadat een aanval van muitende Wagnertroepen op de Russische hoofdstad was afgewend, voor een inspectietocht is afgereisd. Dat lijkt onwaarschijnlijk. Als dan blijkt dat vrijdag al door een Russische blogger is gemeld dat Sjojgoe de grensregio Belgorod zou hebben bezocht, valt alles op zijn plaats.
De Russische leiding en de staatsmedia doen er maandag alles aan om te benadrukken dat de situatie in het land onder controle is en dat ook tijdens de opmerkelijk snelle opmars van de Wagnercolonne richting Moskou, toen het Kremlin en de Russische regering geruime tijd uit beeld waren, iedereen gewoon op zijn post zat. De geruststellende woorden moeten de indruk van een ontredderde overheid wegnemen, die zaterdag bij veel Russen had postgevat.
Premier Michail Misjoestin probeert maandag op een kabinetsvergadering monter over te komen bij zijn zonder uitzondering somber kijkende collega’s. ‘De leden van de regering bevonden zich op hun post’, betoogt hij. ‘Onder leiding van de president deden ze gedisciplineerd en eensgezind hun werk.’ Hij onderstreept het belang van ‘consolidering van de hele samenleving’ en ‘eensgezindheid rondom de president’.
Soortgelijke uitspraken zijn op te tekenen uit de mond van de beide parlementsvoorzitters. Business as usual, is de boodschap – over tot de orde van de dag. Dat moet ook blijken uit een videoboodschap van president Poetin tot het jongerenforum ‘Ingenieurs van de toekomst’ in de stad Toela. Poetin wenst de deelnemers succes en rept met geen woord over de actualiteit. Waar en wanneer de video is opgenomen is onduidelijk. In het Kremlin reikt Poetins rechterhand Sergej Kiriënko maandag medailles uit aan bekende zangers en parlementsleden. Dat Kiriënko dat doet en niet de president zelf lijkt ongebruikelijk, maar is volgens Poetins woordvoerder Dmitri Peskov ‘een gangbare praktijk’.
Poetins rol in de voorbije bange dagen krijgt veel aandacht in de media. Ruslands populairste krant, de Komsomolskaja Pravda, legt omstandig uit dat de president hoogstpersoonlijk de crisis heeft bezworen, zelfs al voerde zijn Belarusissche ambtgenoot Aleksandr Loekasjenko formeel de onderhandelingen met Wagnerbaas Jevgeni Prigozjin. ‘Wie Rusland daadwerkelijk heeft gered en de colonnes van Prigozjin heeft gestopt,’ kopt de krant. En: ‘Waarom de gebeurtenissen van zaterdag ons land niet hebben verzwakt, maar juist versterkt.’ Loekasjenko was volgens de Komsomolskaja Pravda niet meer dan de boodschapper van Poetin, ‘die in deze moeilijke situatie niet zijn koelbloedigheid verloor, maar als altijd maximaal effectief en rationeel opereerde’.
Dat is ook de boodschap van de nieuwszender Rossija-1. De filmploeg van het programma Moskou. Kremlin. Poetin is in de werkvertrekken van de president als die zaterdagochtend zijn televisieboodschap opneemt en aankondigt hard te zullen optreden tegen de opstandelingen. ‘Onze ploeg zag dat Poetin de hele dag in het eerste corpus van het Kremlin werkte’, aldus presentator Pavel Zaroebin. ‘Er werd vergaderd en gebeld, onder meer met Aleksandr Loekasjenko.’
De staatskrant Rossiiskaja Gazeta benadrukt dat in Ruslands zuidelijke steden het normale leven inmiddels ‘snel zijn gang herneemt’, na de ‘zorgwekkende zaterdag’. In Rostov-aan-de-Don, waar Prigozjin zijn opmars richting Moskou begon, rijden de trams en bussen weer als vanouds, aldus de krant. ‘Laat iedereen zien dat in Rostov alles rustig en goed is’, citeert de krant een jonge moeder.
De legerkrant Krasnaja Zvezda (De Rode Ster) opent met Poetins televisietoespraak van zaterdagochtend en publiceert steunbetuigingen aan diens adres van verschillende legeronderdelen, waaronder de luchtlandingstroepen: ‘Wij vragen u ons te steunen en die onrust en verdeeldheid te stoppen, die helaas plaats hebben in ons geliefde land. Wij staan naast u, wij zijn er voor u.’ Het moet laten zien dat het leger als één man achter zijn president staat.
Hoewel er vrijwel geen onafhankelijke media zijn in Rusland, zijn er toch ook kritische kanttekeningen, mondjesmaat. Volgens hoofdredacteur Konstantin Remtsjoekov van de Nezavisimaja Gazeta zullen de gebeurtenissen van afgelopen zaterdag ‘op de lange termijn beslist gevolgen voor het land’ hebben. Ongecontroleerde gewapende groepen vormen een wezenlijk gevaar, betoogt hij in zijn krant. ‘Niet alleen het Wetboek van Strafrecht vereist het volledig ontwapenen van alle gewapende eenheden die geen deel uitmaken van de officiële machtsstructuren, ook de huidige politieke realiteit.’
In de krant Moskovski Komsomolets prijst Michail Rostovski de Belarussische president, die volgens hem ‘het meest vreselijke scenario’ heeft helpen voorkomen. Maar de twee roerige dagen laten bij hem toch ‘een bittere nasmaak’ achter. ‘Rusland en zijn politieke systeem hebben hun kwetsbaarheid getoond, tot genoegen van hun vijanden en verbazing van hun vrienden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden