Met trillende handen draaide hij het raampje van zijn auto open. Kees Spruijt was de enige fotograaf geweest in een weiland vol vechtende hooligans van Feyenoord en Ajax. In die zin was het een beloning van zijn harde werken. Op het juiste moment, op de juiste plaats zijn, dáár draaide zijn vak om.
Maar nu, in de auto, iets voorbij Beverwijk, kwam alle spanning eruit. Letterlijk, want even later lag zijn maaginhoud op het asfalt van de A9. Maar hij moest door, naar Rijswijk, naar de redactie van het ANP, waar hij zijn iconische foto zou ontwikkelen: een levenloze Carlo Picornie, prominent lid van de harde kern van Ajax, omringd door drie ontzette maten. Oftewel: De Slag bij Beverwijk in 1997 – een van de heftigste confrontaties tussen supporters ooit in Nederland.
Spruijt had iets met de onderkant van de samenleving. Hij portretteerde rappers in Spangen, dook op bij bijeenkomsten van extreem-rechts en volgde de harde kern van Feyenoord. Onbevooroordeeld, altijd. De lezers moesten zelf maar hun conclusies trekken. Hij registreerde slechts.
Spruijt groeide op in Rotterdam-Zuid. Zijn moeder was 17 toen hij werd geboren, zijn vader verdween al snel uit beeld. In die allesbehalve florissante omstandigheden werd hij opgevoed door zijn opa en oma.
In zekere zin was de camera zijn ticket tot een andere, betere wereld. ‘Maar hij kon en wilde ook niet helemaal loskomen van zijn achtergrond’, zegt journalist Sandra van Steen, die Spruijt leerde kennen bij een bijeenkomst van CP’86. ‘Daardoor stond hij met één been in het afvoerputje van de samenleving, en met zijn andere in de culturele elite. Hij sprak de taal van beide groepen.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Al een tijdje volgde Spruijt de harde kern van Feyenoord voor zijn boek Kameraden toen hij in 1997 in een colonne hooligans meereed naar Beverwijk, waar een confrontatie tussen de supportersgroepen van Feyenoord en Ajax was gepland. ‘Ze renden op elkaar af en er vielen gewoon mensen om. Het was net Asterix en Obelix’, vertelde hij jaren later op de radio bij Met Het Oog op Morgen.
De foto die hij die middag maakte, had een impuls voor zijn carrière kunnen zijn, maar in plaats daarvan begonnen juist de problemen. Ajax-hooligans, Feyenoord-hooligans, de politie; iedereen was naar hem op zoek. Hij werd opgejaagd wild en verdween een tijdje van de radar.
De Zilveren Camera, een prestigieuze prijs, leek een formaliteit, maar dan moest hij zijn identiteit bekendmaken en dat leek hem met het oog op zijn veiligheid niet echt verstandig. Met zijn werkgever ANP raakte hij in onmin, een rechtszaak werd verloren. ‘Die foto is een breuk in zijn carrière geweest’, zegt Van Steen. ‘Daarna is het nooit meer hetzelfde geworden.’
Pas jaren later, toen het gevaar was geweken, kwam zijn naam toch nog onder de foto van Beverwijk. Het beeld had een kentering kunnen zijn in de bestrijding van het voetbalgeweld, maar met eigen ogen zag hij hoe een paar weken later de harde kern van Feyenoord alweer 200 kaarten kreeg van voorzitter Van den Herik. ‘In feite is er niets veranderd’, zegt Van Steen.
Fotograferen deed Spruijt de laatste jaren nauwelijks meer. Het viel de man, die gewend was in het oog van de orkaan te opereren, zwaar. Hij kluste wat en stond in de Rotterdamse Markthal in een kraam van een vriend paddestoelen en droge worst te verkopen.
Eigenlijk ging het al jaren niet meer goed met hem. Toen ook zijn gezondheid hem steeds meer in de steek liet, was het bijna wachten op slecht nieuws, zeggen zijn vrienden. Dat kwam er op 23 mei. Kees Spruijt, die overleed aan een leveraandoening, werd 59 jaar.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden