IMC Weekendschool in Amsterdam viert zijn 25-jarig jubileum. Volkskrant-journalist Pay-Uun Hiu blikt terug op de tijd dat zij er lesgaf over journalistiek, en met 10-jarigen een bijzondere productie maakte over de aanslagen in Parijs.
Eentje maar, denk ik, als ik eind mei in de Amsterdamse Stadsschouwburg zit bij het 25-jarig jubileum van IMC Weekendschool. Op het podium vertellen leerlingen, oud-leerlingen en gastdocenten hoe ze zijn gegroeid door de weekendschool en wat die voor ze heeft betekend – meer dan een school, een familie. De Caribische GDFL Brassband blaast de sfeer erin. Sopraan Mireille Bittar zingt met haar Mozaïek Ensemble Syrische liederen uit haar land van herkomst. Onder daverend applaus en gejuich krijgt Heleen Terwijn, oprichter van IMC Weekendschool de Andreaspenning van de stad Amsterdam uit handen van burgemeester Femke Halsema.
Geef me één oud-leerling, denk ik nogmaals, die de journalistiek is ingegaan door de lessen journalistiek op de weekendschool. Nee, het hoeft er niet eens één uit mijn eigen klas te zijn.
Die klas was november 2015. Marieke Struijk van Bergen, docent en jaarcoördinator van IMC Weekendschool in Amsterdam-West (en tegenwoordig manager van IMC on Tour voor nieuwkomerskinderen), had me gevraagd of ik met een collega vier gastlessen schrijvende journalistiek wilde geven aan de nieuwe eerstejaars, kinderen van rond de 10 jaar. ‘Daar beginnen we altijd mee’, zegt ze, ‘dat is hun eerste vak, omdat daar meteen de eigenschappen aan bod komen die je moet hebben: dat je nieuwsgierig bent, dat je vragen stelt.’
Vakken, beroepen: dat is het principe van IMC Weekendschool. Voor kinderen die vanuit hun omgeving niet vanzelfsprekend in aanraking komen met bijvoorbeeld juristen, architecten, kunstenaars en artsen, biedt IMC Weekendschool in drie schooljaren aanvullend onderwijs op de zondagen, waar vakexperts de kinderen meenemen in hun wereld en hun werk. Verdeeld in blokken van vier weken behandelen ze steeds één vakgebied, waarin ze zien wat voor beroepen daarin mogelijk zijn en ze zelf ook aan de bak gaan voor een eindpresentatie, bijvoorbeeld een maquette bouwen bij architectuur en een krant maken bij journalistiek.
Samen met mijn collega Nadia Ezzeroili en journalisten van andere media vliegen we met de kinderen in vier zondagen door het journalistieke landschap: nieuwsberichten, interviews, reportages, columns. Voor elke les heeft Struijk van Bergen minutieus uitgewerkte dagprogramma’s met vakdoelen (eigenschappen die bij het vak horen: durven vragen, goed luisteren), lesdoelen (wat is nieuws?, onderscheid feiten en meningen), een lijst benodigdheden (o.m. 48 notitieblokjes) en een exacte tijdsindeling (10.15 uur: gastdocenten en begeleiders ontvangen, 11.00 uur dagopening). Er is een klas schrijvende journalistiek en een klas radio en tv. Wij maken een krant, zij maken reportages in beeld en geluid.
Dan is het vrijdagavond 13 november, twee dagen voor onze eerste les. In een tijdsbestek van nog geen uur plegen aanhangers van IS in Parijs zes terroristische aanslagen: bij een voetbalstadion, in bars en restaurants, en in het theater Bataclan. 130 mensen worden gedood, 350 raken gewond. De mediawereld slaat op tilt. De volgende ochtend overleggen Nadia en ik. Ja, dit is nieuws, absoluut. Als wij de kinderen willen meegeven wat ons werk is, dan is het dit. Maar is dit niet te heftig? Wat weten we van de kinderen? Veel van hen hebben een moslimachtergrond. Hoe raakt dit ze?
Heel veel weten de docenten nog niet van hun klas. Dat dit de eerste echte weekendschoolles is voor de kinderen, dat ze van verschillende scholen komen en elkaar nog niet echt kennen, realiseer ik me dan pas. ‘Voor ons schoolseizoen begint, gaan we altijd naar de basisscholen hier in Oud-West’, zegt Struijk van Bergen. ‘Dan kiezen we de scholen die ons aanbod het hardst nodig hebben, we geven een presentatie met filmpjes en vertellen over de weekendschool. De kinderen die willen, kunnen zich dan aanmelden.’
Na een eerste selectie worden de kinderen uitgenodigd voor een kennismaking en vervolggesprek. Selectie is nodig, want er is veel vraag. ‘We kijken vooral naar motivatie’, zegt Struijk van Bergen, want de weekendschool is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Er wordt wel van je verwacht dat je drie jaar lang gedurende de lesperiodes op je vrije zondag komt.
Zondagochtend hollen een kleine vijftig eerstejaars het gebouw in. De ene helft is klas 1A, de andere klas 1B. Al bij het onderwerp ‘wat is nieuws’ brengen we ‘Parijs’ ter sprake. ‘En wat doet dit nieuws met jou?’, vragen we – de strakke planning is gedeeltelijk opzijgeschoven om ruimte te maken voor hun reacties op deze gebeurtenis. Ze zijn, onder aanmoediging van juf Marieke en juf Yvonne, verrassend openhartig en ze beseffen ook verrassend goed de impact van de aanslagen. ‘Ik ben boos’, zegt een jongetje. ‘Want nu krijgen alle moslims de schuld en mijn vader zegt dat een goede moslim geen mensen doodmaakt.’
En ze weten ook al snel wat ze willen: we gaan naar De Meervaart en vragen de mensen in het theater of ze nu ook bang zijn. We gaan ook mensen op straat vragen wat ze ervan vinden. En in de buurtwinkels. Maar er is meer dat ze bezighoudt. De vluchtelingencrisis, plasticsoep. Zo stromen de onderwerpen voor onze krant binnen. Ik verbaas me erover hoe vanzelfsprekend de weekendschool alles faciliteert. Jullie willen vluchtelingen interviewen? Prima. Er komen twee Syrische vluchtelingen en iemand van Vluchtelingenwerk. Jullie willen een politicus? Uitstekend. We regelen Ahmed Marcouch, dan nog Tweede Kamerlid. Plasticsoep? Hier is een medewerker van de Plastic Soup Foundation.
Een maand later is de eerste grote presentatie, met ouders die allemaal lekkere dingen hebben meegenomen en erbij zijn als de kinderen over hun reportages vertellen en de filmpjes en radio-opnamen presenteren. Heel belangrijk, zegt Struijk van Bergen, dat de ouders dit stimuleren en betrokken zijn. Ze gaat regelmatig op huisbezoek. ‘Deze gesprekken zijn bedoeld om kennis te maken en voor de gezelligheid. Dat versterkt veel meer de band.’ Tot slot krijgt iedereen onze krant mee, die we met hulp van onze Volkskrant-vormgevers zo veel mogelijk naar Volkskrant-model hebben gemaakt. Trots bladeren Nadia en ik door de productie van onze klas. Vak journalistiek is geslaagd.
‘O, mijn god, dat ben ik. Ik ga helemaal stuk, wat een tijd!’ In het schermpje van mijn telefoon zie ik Ria Ji (17) lachen tijdens onze videocall terwijl ze naar de groepsfoto kijkt die we in 2015 hadden gemaakt voor de krant. Met het jubileum van IMC Weekendschool in zicht ben ik benieuwd hoe het nu, acht jaar later, met de kinderen van toen gaat. Ook nu ben ik weer verrast als me duidelijk wordt hoe betrokken en effectief de weekendschool is in het onderhouden van een wijdvertakt netwerk van en voor oud-leerlingen. Na afronding van haar weekendschooltijd heeft Ji de ambassadeursopleiding gedaan voor alumni van 16 jaar en ouder, een intensieve training tot ‘motivational- en public speaker’.
Vivika Acharya (17), een andere leerling uit mijn klas, is op haar 15de de Honours Academy gaan doen, een vervolgtraject van de weekendschool waarbij leerlingen nog wat dieper bepaalde vakgebieden induiken en een persoonlijk ontwikkeltraject volgen om zichzelf en hun mogelijkheden beter te leren kennen. ‘Het is een stuk volwassener’, vertelt ze als ik thee met haar drink in een café in Amsterdam-West. ‘Je onderzoekt wat je kernwaarden zijn, je positieve krachten en je valkuilen. Hoe je je wilt ontwikkelen als persoon en wat je daarvoor nodig hebt.’ En natuurlijk zaten daar ook heel praktische kanten aan. Een workshop hoe je je gepast kleedt bijvoorbeeld, met persoonlijk advies over welke kleuren bij je passen en wat ze doen voor je uitstraling.
Ze lacht als ik haar op mijn telefoon de pagina’s van de krant laat zien. ‘Die plasticsoep kan ik me nog wel herinneren. Daar had ik me heel erg mee beziggehouden. Ik vond die schildpad ook best eng’, zegt ze, verwijzend naar de foto van een schildpad met een totaal vergroeid schild door een plastic ring. Ze weet ook nog dat ze op excursie bij ons op de redactie is geweest, maar haar focus lag al vrij snel bij geneeskunde, net als bij Ria Ji. Beiden willen ze de zorg in. Ji volgt een opleiding tot verpleegkundige en ik hoop dat ik haar aan mijn bed krijg als het nodig is. Acharya is ingeloot voor geneeskunde en wil oncoloog worden, waar ze nu al bevlogen over vertelt.
Ze hebben vragen leren stellen, we hebben ze een duwtje gegeven over hun verlegenheid heen, maar is er nou niet één die journalist wil worden? Al te lang sta ik daar niet bij stil, die middag in de Stadsschouwburg, want veel belangrijker zijn de energie en levenslust die uit al die leerlingen en oud-leerlingen stroomt. Ze hebben het vertrouwen dat ze op hun eigen capaciteiten kunnen bouwen en op het groeiende netwerk van IMC Weekendschool.
‘Ik heb leren durven. Dat is het meest gehoorde antwoord van alumni op de vraag wat de weekendschool ze heeft gebracht’, zegt oprichter en directeur Heleen Terwijn op het podium. ‘Ik heb leren durven springen naar de beste persoon die ik kan zijn.’ A leap of faith, noemt ze dat.
En dan is er natuurlijk champagne (met en zonder alcohol) in de foyer. ‘Wat neemt u mee van deze dag?’, hoor ik naast me. Het was een van de vragen om over na te denken waarmee de presentatoren ons de zaal uit stuurden. En nu staat er een meisje naast me met een grote bril, een hoofddoe Source: Volkskrant