Op het vliegveld van Stockholm word ik verwelkomd door mijn vriendin. Niet in levenden lijve, er moeten midzomerharingen geprepareerd, maar op een immens billboard. Ze zit in een reclame voor een creditcardmaatschappij. Een fijne aanvulling op haar inkomen en leuke aandacht voor haar oesterbusiness. Maar ze had liever een boothuis gehad, u weet wel, zo’n leuk roodgeschilderd houten huis aan de kust.
In Zweden is er geen erfbelasting, geen vermogensbelasting en nauwelijks onroerendgoedbelasting. Dat leidt ertoe dat elke prikkel om iets met vastgoed te doen ontbreekt; mensen erven, net als in Zuid-Europa, volop boothuizen, zomerhuizen en lappen grond, maar hebben zelden geld om er iets mee te doen. Bij gebrek aan fiscale prikkels houden zij hun vervallende bezit aan, in de hoop dat het bestemmingsplan ooit wijzigt en hun kinderen het voor veel geld kunnen verkopen of ontwikkelen. En zo zit mijn vriendin, ondanks haar goedlopende business, zonder boothuis.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist en ondernemer. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Hij schrijft wekelijks een column voor de Volkskrant, die niet noodzakelijkerwijs de mening van de redactie reflecteert. Lees hier onze richtlijnen voor columns.
De erfbelasting bleek deze week weer een thema. Elsevier Weekblad kwam met een pleidooi om de erfbelasting af te schaffen, terwijl in de kiosken een dystopisch nieuw blad opdook dat Alles Over Erven heet, vanzelfsprekend geïnitieerd door fiscaal adviseurs.
Op het hoogtepunt van hun electorale macht lijken de huidige vijftigplussers te willen afrekenen met de door hen gehate erfbelasting. Niet vanwege hun kinderen natuurlijk, die krijgen de erfenis immers pas als ze die helemaal niet meer nodig hebben, maar omdat zij, die zogenaamd hardwerkende Nederlanders, al belasting zouden hebben betaald over hun vermogen.
Een gotspe natuurlijk, en niet alleen omdat dode mensen geen belasting kunnen betalen. Het Nederlandse vermogen zit immers vooral in de overwaarde van het eigen huis, dat niet belast is, maar gesubsidieerd. We zitten midden in de grootste vermogensoverdracht ooit, maar de opbrengsten uit de erfbelasting dalen, door de trukendoos van fiscalisten. Maar in plaats van een aanscherping en verhoging, wordt nu geroepen de erfbelasting dan maar helemaal af te schaffen.
Daarmee zou de rijkenlobby de kroon op haar werk krijgen. Maak het volk wijs dat de erfbelasting ‘diefstal’ is – ook al hoeven zij haar nooit te betalen en is zij uitgevonden om juist hun kinderen eerlijkere kansen te geven. En maak vervolgens de uitvoering tot een onoverzichtelijke brij, waarop de politiek niks beters kan verzinnen dan de belasting maar af te schaffen.
Zo ging het ook in Zweden.
En zo zal het waarschijnlijk ook in Nederland gaan; een verwend land waarin niemand zichzelf elite vindt, maar heel veel mensen het wel degelijk zijn. Een land ook, waarin de armste mensen met hand en tand het erfrecht van boeren-grootgrondbezitters en aandeelhouders verdedigen, terwijl zij de overheid, van wie ze afhankelijk zijn, hartgrondig haten. Een land waarin liberalisme een synoniem is geworden voor egoïsme en waarin het collectief en gelijke kansen schimmen uit het verleden zijn.
Ooit waren het de Verenigde Staten die ons continent dynamischer, eerlijker en efficiënter maakten met hun progressieve kapitaal- en erfbelastingen en mededingingsrecht; alles om een gelijk speelveld te creëren. May the best man win! Maar Amerika heeft haar eigen droom zachtjesaan afgeschaft en Europa zal zonder overzeese hulp onherroepelijk in haar oude feodale fouten blijven vervallen.
Nederlanders moeten tijdens hun vakantie in Zuid-Europa beter om zich heen kijken. Willen we werkelijk leven in een land van ongelijkheid en verval, een gerontocratische prins Charles-samenleving, waarin mensen moeten wachten tot hun ouders overlijden om te kunnen beginnen met leven?
Het wordt tijd dat liberalen en sociaal-democraten zich uitspreken over de minst verstorende en meest fatsoenlijke belasting van allemaal. De erfbelasting is beschaving; wie haar afschaft, keert terug naar de achterlijkheid.
Source: Volkskrant