Schandalen en controverses zoals het afluisteren van politici en journalisten of een grote treinramp met 57 doden krijgen nauwelijks vat op de populariteit van de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis (55). Volgens de peilingen komt zijn conservatieve partij Nea Dimokratia (ND) zondag opnieuw als winnaar uit de bus.
Ook zijn harde migratiebeleid schrikt de kiezer niet af. De dodelijke ramp met een overvol schip dat eerder deze maand kapseisde heeft volgens de peilingen van vrijdag weinig effect: de voorsprong op de nummer twee, het radicaal-linkse Syriza, wordt alleen maar groter.
Over de auteur
Marije Vlaskamp schrijft voor de Volkskrant over de positie van China in de wereld. Ook volgt ze de ontwikkelingen elders in Azië. Ze was 18 jaar correspondent in Beijing.
ND ging bij de eerste ronde van de parlementsverkiezingen eind mei aan de haal met meer dan 40 procent van de stemmen. Dat was net niet genoeg voor Mitsotakis om in zijn eentje een regering te vormen, dus deed hij geen enkele formatiepoging. Ook de verliezers wilden geen coalitie vormen. Vandaar de tweede stembusgang.
Anders dan bij de meiverkiezingen, die met een evenredig systeem van zetelverdeling werkten, profiteert Mitsotakis zondag waarschijnlijk van een winnaarsbonus. Hij heeft de kieswet herzien, zodat de grootste partij 20 tot 50 extra zetels erbij krijgt. Deze bonus brengen de 180 zetels binnen bereik die ND nodig heeft voor een absolute meerderheid in het 300-koppige parlement. Daarmee ligt de weg open naar vier jaar ongelimiteerd rechts-conservatief beleid.
Al is de werkloosheid groot en liggen de lonen nog steeds onder het niveau van voor de crisis, onder Mitsotakis groeide de Griekse economie voor het eerst in lange tijd. Niet alle Grieken merken dat: mensen met lagere en middeninkomens zuchten onder inflatie en onbetaalbare woonlasten. Om door te gaan met dit beleid heeft Mitsotakis stabiliteit nodig, zegt hij. Mocht zijn ND zondag onverhoopt zijn verlangde meerderheid niet krijgen, dan is een derde ronde verkiezingen in augustus ook een mogelijkheid.
Een absolute meerderheid geeft de ND tevens de macht om ingrijpender stappen, zoals grondwetswijzigingen, door te voeren. Dan is een oppositie die vanuit het parlement Mitsotakis goed tegengas geeft, geen overbodige luxe. Het linkse blok zit echter in een crisis. Radicaal-linkse partijen hadden erop gerekend dat kiezers na vier jaar marktdenken en bezuinigen massaal ultra-progressief zouden stemmen. Dat viel tegen: Syriza, de grootste linkse partij, kreeg maar 20 procent van de stemmen.
Syriza kwam op tijdens het Griekse verzet tegen door Brussel opgelegde bezuinigingen. Als premier boog Syriza-voorman Alexis Tsipras (49) in 2015 alsnog om Griekenland in de Eurozone te houden. Die draai zijn linkse kiezers niet vergeten.
Deze keer stond Tsipras’ verkiezingscampagne in het teken van aanvallen op Mitsotakis. Bij gebrek aan een goed doortimmerd programma schoten Syriza-politici losse flodders af, zoals een plan de belastingen voor freelancers te verhogen. Geen verstandige actie voor een partij die voorheen kon rekenen op de stemmen van zo’n 28 procent van de Grieken tussen de 17 en 24 jaar.
Een lage opkomst, met 60 procent in mei al niet bijster hoog, maakt het linkse partijen ook moeilijk. Verwacht wordt dat bij de tweede ronde veel jonge kiezers wegblijven. Grieken moeten stemmen in de gemeente waar ze ingeschreven staan, maar veel jongeren doen seizoenswerk in toeristengebieden ver van huis.
Politici van progressieve partijen buitelen nu over elkaar heen om Tspiras de schuld van de teloorgang van links te geven, zonder de kiezer een solide toekomstperspectief te bieden. Vandaar dat de peilingen nog slechtere resultaten voor de linkerflank voorspellen.
In mei deden er dertien partijen mee. Nu staan er 26 partijen, vier allianties en twee onafhankelijke kandidaten op het stembiljet, waaronder een nieuwe extreemrechtse partij De Spartanen en een bonte verzameling splinterpartijen. Al hebben de 9,9 miljoen stemgerechtigde Grieken daarmee zondag meer keuzemogelijkheden, een echt serieus alternatief voor Mitsotakis ontbreekt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden