Als ik mijn zoon in slaap zing, dan zing ik Dromen zijn bedrog van Marco Borsato. Slaap kindje slaap raak je spuugzat en per toeval kwam ik erachter dat uitgerekend Dromen zijn bedrog hem in een paar minuten uitschakelt. Toch heb ik, als sympathisant van #MeToo, altijd een soort asterisk in mijn gedachten, een onaf gevoel dat zegt: hier ís iets mee (*Borsato is beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag en kan nog vervolgd worden).
Ik ben niet de enige met dit ongemak. Maar het was speuren naar een teken van herkenning in de kranten toen vorig weekend op Pinkpop Lil’ Kleine* en Johnny Depp* met zijn band Hollywood Vampires optraden (*Lil’ Kleine figureerde in een filmpje waarin hij zijn ex tussen een autodeur ramde. *Van Depp lekten sms’jes uit waarin hij fantaseert over het verkrachten van het verbrande lijk van zijn ex Amber Heard). Alle muziekjournalisten hielden zich plotseling héél strikt aan hun taakomschrijving. La-di-da, niks aan de hand.
Een onmogelijke vraag: wat als de kunstenaar waar je van houdt dingen doet die je haat? Ook de Amerikaanse Claire Dederer komt er in de 286 pagina’s van Monsters – A Fan’s Dilemma niet uit. Grote kunst laat zij zich niet afpakken, zoals ik mij Dromen zijn bedrog niet laat afpakken: onze band met muziek is emotioneel, soms zo emotioneel dat de artiest onaantastbaar wordt. Dederer pleit niet voor het verbannen van kunstenaars die van wangedrag worden verdacht – ik ook niet – maar op zijn minst voor bewustzijn: het strikte onderscheid tussen kunst en kunstenaar is in het belang van de artiesten die zich misdragen.
Kijk naar het minutenlange applaus dat een betraande Johnny Depp in mei in Cannes kreeg, bij zijn eerste première sinds de rechtszaak over mishandeling. Dat applaus was niet zomaar een applaus voor de vedette en zijn matig ontvangen film, het was het geluid van de backlash tegen #MeToo. Het commentaar van Cannes-festivalbaas Thierry Frémaux was veelzeggend: ‘Het maakt me niet uit waar die [rechtszaak] over gaat. Ik geef ook om Depp als acteur.’ Depp werd bij zijn comeback geholpen door een online-haatcampagne tegen zijn ex Heard, waarbij honderden trol-accounts anti-Heard-materiaal rondpompten, gesponsord door rechtse media en de ‘mannenrechtenbeweging’.
De backlash is ook hier voelbaar. Mannen die beschuldigd worden van mishandeling of seksueel misbruik, staan nog voor de rechtsgang als vanouds stralend in de spotlight. Zo geeft de Duitse band Rammstein* begin juli twee gigaconcerten in Groningen. (*Duitse media schetsten begin juni na gesprekken met tientallen vrouwen en betrokkenen een patroon van machtsmisbruik en systematisch seksueel misbruik door zanger Till Lindemann. De vrouwen zeggen gevraagd te zijn voor afterparty’s, waar ze gedrogeerd en verkracht zouden zijn. Het Berlijnse OM is een onderzoek gestart.) Op Instagram zijn al talloze pro-Rammstein-accounts opgericht om die vrouwen zwart te maken – de methode-Depp.
In Berlijn hebben autoriteiten aangekondigd afterparty’s te verbieden bij Rammsteinconcerten. Maar in de media en de Groningse gemeenteraad was vooral verontwaardiging te horen over het overschrijden van geluidsbarrières bij de concerten. De veiligheid van vrouwen kwam überhaupt niet aan bod. De gemeente Groningen zegt dit per telefoon aan de organisatie over te laten, organisator Greenhouse Talent geeft geen commentaar. De gemeentewoordvoerder voegt toe dat de beschuldigingen ‘nog onderzocht moeten worden’. Uiteraard.
Wat mij stoort aan de woorden ‘gecanceld’ en ‘ontcanceld’: ze suggereren een soort publiek proces waarbij het publiek de artiest, nadat die zijn ‘straf’ heeft uitgezeten, in genade terugneemt. Maar het proces is veel cynischer. De Britse rapper Slowthai* werd in mei wél afgezegd door festival Down the Rabbit Hole en vele anderen (*Slowthai wordt beschuldigd van verkrachting). Minder beroemd, ze konden ’m missen.
Of een artiest zijn applaus en afterparty mag houden ís niet aan het publiek. Het is aan opportunistische omroepbazen, boekingskantoren en festivalchefs, die wachten tot het groepje boeroepers weer stiller is dan het aantal betalende fans.
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist van de Volkskrant. Columns reflecteren niet noodzakelijkerwijs de mening van de redactie, lees hier onze richtlijnen.