‘Ze is er, ze is er!’ roept een student, waarna een gillende massa op Yvonne Aki-Sawyerr afrent. De burgemeester daalt als een popster lachend en zwaaiend de trappen van het betonnen amfitheater af, terwijl de studenten elkaar verdringen om een selfie met haar te nemen. Op Fourah Bay College, hoog in de heuvels boven de Sierra Leoonse hoofdstad, lijkt het een uitgemaakte zaak wie zaterdag de burgemeestersverkiezingen gaat winnen.
‘Ik heb hard gewerkt, ik heb veel bereikt en nu vraag ik nog vijf jaar om meer te kunnen doen’, luidt de opening van Aki-Sawyerrs campagnespeech, die met gejuich van de studenten wordt beantwoord. Ze somt enkele van haar successen op, maar gaat al gauw over naar de harde realiteit: Freetown staat op ontploffen. De havenstad kan, net als veel andere Afrikaanse steden, de migratiestroom vanaf het platteland niet aan.
Over de auteur
Carlijn van Esch is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze woont en werkt in Sierra Leone.
In Freetown, in 1792 gesticht door voormalig slaafgemaakten, wonen zo’n 1,3 miljoen inwoners, dubbel zoveel als twintig jaar geleden. Die explosieve groei gaat hand in hand met tal van problemen, van gebrekkige voorzieningen tot regelrechte rampen. Bij gebrek aan ruimte verrijzen de nieuwe wijken namelijk op gevaarlijke plekken, steeds hoger op de bergen of op aangespoeld vuil aan de kust.
‘Twee jaar geleden was er een enorme brand in Susans Bay’, vertelt Aki-Sawyerr, met haar kenmerkende rood gestifte lippen en zwarte bril. ‘Omdat de toegangswegen waren volgebouwd, konden we alleen maar machteloos toezien hoe het vuur zich door de sloppenwijk verspreidde.’
Sommige rampen zijn een jaarlijks terugkerend fenomeen aan het worden. Ieder regenseizoen weer kampen de laaggelegen wijken met overstromingen, terwijl de heuvels door huizenbouw en bomenkap voer zijn voor aardverschuivingen. Zes jaar geleden verdween een hele wijk onder de modder, waarbij zeker 1.100 mensen omkwamen.
Het zijn grote problemen die volgens de 55-jarige burgemeester grootse plannen vereisen. Na haar aantreden in 2018, als eerste vrouwelijke burgemeester in veertig jaar, trok ze de wijken in en sprak met duizenden stadsgenoten. Daaruit rolde het omvangrijke plan, getiteld Transform Freetown. Doel: van Freetown de mooiste stad in Afrika maken.
Dat afval massaal de goten verstopt, is een doorn in het oog van Aki-Sawyerr. Al voor haar burgemeesterschap werkte ze aan een gemeentelijk afvalinzamelingssysteem, dat de afgelopen vijf jaar van drieduizend naar vijftigduizend huishoudens werd uitgebreid – nog altijd slechts een fractie van de stad. Ze wijst dan ook liever op lokale successen, zoals een biovergister die groenafval omzet in stroom en zo Susans Bay van straatverlichting voorziet, onderdeel van een breder project om de sloppenwijken te verbeteren.
Thrilled to join Cllr Kamara & to have the opportunity to see 77 street lights in Susans Bay & lights in Hagan St Market come on!! We are using a bio digester to convert organic market waste to energy, providing light for this deprived community!#5MoreToDoMore#TransformFreetown pic.twitter.com/x0cFaXb1wc
De studenten in het volle amfitheater van Fourah Bay College zijn al overtuigd. ‘We hebben leiders nodig zoals Aki-Sawyerr. Het zou me niet verbazen als ze op een dag president is’, vindt student journalistiek Zola Sesay (21). ‘Ze is een ander soort politicus dan we gewend zijn’, zegt Ishmael Turay (22), student maatschappelijk werk. ‘Ze is beleefd, nooit agressief en probeert mensen echt te laten begrijpen waar ze mee bezig is.’
Ook in het buitenland heeft Aki-Sawyerr de aandacht getrokken. Onder druk van urbanisatie en klimaatverandering worden de meeste Afrikaanse steden alleen maar armer, viezer en gevaarlijker, maar Aki-Sawyerr heeft in Freetown een nieuwe koers ingezet. Ze was een van de winnaars van de Bloomberg Mayor’s Challenge, een verkiezing van de vijftien meest veelbelovende stedelijke innovaties wereldwijd, waarmee ze 1 miljoen dollar binnensleepte voor haar #FreetownTheTreeTown project om 1 miljoen bomen te planten (waarvan er inmiddels 800 duizend zijn geplant).
Toch zijn veel projecten nog niet van de grond gekomen, met name door tegenwerking van de nationale regering. Aki-Sawyerr mag niet slagen omdat ze verbonden is aan oppositiepartij APC. De grootste tegenslag was de afwijzing van haar plan om de lokale belastingen te digitaliseren. Bij gebrek aan een functioneel belastingsysteem heeft de hoofdstad amper budget om de vele problemen aan te pakken.
Haar verkiezingsslogan luidt: 5 more to do more, maar het is nog maar de vraag of ze meer tijd krijgt. Regeringspartij SLPP, die zaterdag ook de presidentsverkiezingen én de parlementsverkiezingen hoopt te winnen, heeft bij de lokale verkiezingen zijn zinnen op de hoofdstad gezet. Langs de wegen prijken enorme billboards met het hoofd van burgemeesterskandidaat Mohamed Gento, een succesvol zakenman die volgens hardnekkige geruchten geld uitdeelt op alle plekken die hij tijdens zijn campagne aandoet.
Vooral in de armere gemeenschappen is het moeilijk om daar tegenop te boksen. Op een modderig pleintje in Calaba Town, een voorstad van Freetown, hebben zich enkele honderden mensen verzameld voor het aangekondigde bezoek van de burgemeester. ‘Deze wijk heeft veel problemen’, vertelt APC-lid Anita Koroma (27), die hier aan de rand van de lagune opgroeide. ‘Er is geen gezondheidszorg, er zijn altijd overstromingen en de wegen zijn belabberd.’
Een zwarte auto parkeert in de verte. Op sneakers daalt Aki-Sawyerr het laatste stuk van de hobbelige toegangsweg af. ‘Ik geef geen geld, ik geef mijn inzet’, is haar boodschap. De meeste aanwezigen begrijpen weinig van haar precieze plannen, maar hun enthousiasme is er niet minder om. Het is niet haar eerste bezoek aan Calaba Town, en dat telt. ‘We hebben APC nodig, SLPP geeft niet om ons’, vindt een oudere vrouw.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden