De vissenliefde was nog nooit zo groot in dit land, dat zichzelf met grondverzet, beton en staal boven water houdt. Sluizen en dammen schuiven voorzichtig open om de dieren door te laten, meer dan twaalfhonderd vispassages zijn aangelegd, vistrappen, visliften, visvriendelijke gemalen en een dure vismigratierivier dwars door de Afsluitdijk. Met groot materieel zijn ‘wadden’ gebouwd in het doodgemaakte Markermeer, in de hoop dat ze leven brengen.
Mocht het mis gaan, zoals nu, dan treedt het vissenprotocol in werking, en het vissenreddingsplan.
De droogte slaat toe, ondanks die paar onweersbuien, er verdampt 6 miljard liter water per dag uit het werkgebied van waterschap Aan en Maas. Zeventig vispassages zijn gesloten want het water is even voor iets anders nodig. De vis kan nergens heen. Die wordt nu extra zuurstof toegediend, en het publiek is gevraagd ‘vissen in nood’ te rapporteren, zodat ze verplaatst kunnen worden met hulp van de hengelsportvereniging.
De vispassage is een staaltje menselijk vernuft. Een zware betonnen spuisluis blokkeert bij Den Bosch de Dieze, als alternatieve route is een beek gebouwd die vissen de mogelijkheid geeft het Brabantse achterland te bereiken. Schitterend meandert het zacht klaterende watertje door natuurgebied – de vis moest eens weten wat de mens zich een moeite getroost.
Alles voor de vis. Het liefst met de media erbij worden in rivieren en beken tienduizenden larven uitgezet van elft, zalm en steur, sterke soorten, soms ouder dan de mens, die oceanen doorkruisen en tegenstrooms rivieren opzwemmen, en in zo’n anderhalve eeuw grotendeels zijn uitgemoord. Weggevist en van hun trekroutes ontdaan door de bouw van sluizen, stuwen en gemalen. En nu heeft de welvaart het punt bereikt waarop besloten is de vissen ook hun deel te gunnen.
De natuur, dat zijn wij: ook het herstel gebeurt onder ons bevel. Het geloof in God is vervangen door een ongegeneerd vertrouwen in de eigen technologie.
Alleen als je goed kijkt zie je dat de vispassage een kunstwerk is, de bedding van materiaal dat dierentuinen gebruiken om een natuurlijke omgeving na te bootsen. Er is een visteller gemonteerd waarmee het waterschap het aantal passerende dieren monitort, maar die is nu uitgeschakeld want de passage is dicht. Een aalscholver staat kalm te wachten op vissen die zich melden aan de gesloten deur.
Hollandse waterwerken zijn gebouwd voor de zondvloed en nu neemt de natuur zomaar een andere afslag. ‘Voor overstromingen kennen we wettelijke normen, maar voor droogte niet’, schreven Gé van den Eertwegh en Gerrit Hiemstra deze week in de krant; ze zijn niet de enigen die pleiten voor een verbouwing van het land. Maar gelukkig is voor de vissen alweer een technische oplossing bedacht.
Graag maken ze gebruik van de vislift, die in de Hertogswetering bij Oss werd geplaatst: een hoge kunststof emmer waarvan alleen het witte deksel zichtbaar is. Vissen die de ingang vinden, zwemmen er cirkelend in, met de klok mee omhoog als in een parkeergarage, en bereiken dan via een zwarte buis de andere kant. Zo omzeilen ze de stuw, een eenvoudig mechaniek van staal en beton, en zwemmen vrolijk verder.
‘Ecology meets technology’, staat op de lift: state-of-the-art-vissenliefde. Het voordeel van een vislift is dat hij geen water verspilt, en daardoor altijd werkt. Bij de toegangsdeur maakt een viscamera onderwaterbeelden, die via een qr-code eenvoudig online zijn te bekijken.
Zo te zien is er veel leven: blankvoorn, baars en kolblei dartelen voorbij, enthousiast over de nieuwe mogelijkheden. Jammer dat het oude, gemonteerde filmpjes zijn, en geen realtime vissentelevisie. Wat zich werkelijk afspeelt daarbeneden, blijft een van de grote raadselen der natuur.
De wetering is vlak als een spiegel, het water ruikt naar ijzer. Mooi toch die vislift, zegt de bewoner van het huis vlakbij. En hij vertelt dat er veel hengelsporters op afkomen, ook al is er sprake van een visverbod.
Want zo zijn de mensen gek genoeg dan ook wel weer.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden