Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van vrijdag 23 juni:
Russische media melden dat het plan ‘vesting’ is ingegaan voor Moskou en voor de stad Rostov aan de Oekraïense grens. Beide steden zouden zich voorbereiden op de mogelijke komst van Wagnerhuurlingen.
Plan ‘vesting’ houdt in dat de voltallige politie in de stad in staat van paraatheid is gebracht, en dat overheidsgebouwen extra worden bewaakt. Niemand mag er in of uit. In Moskou wordt gemeld dat ook alle medewerkers van de geheime dienst FSB zijn opgeroepen. FSB en speciale troepen zouden wegblokkades opwerpen aan de snelweg van Moskou naar Rostov aan de Don.
Rostov is de stad van waaruit minister van Defensie Sergej Sjojgoe bevel zou hebben gegeven tot een raketaanval op een Wagnerbasis. Het ministerie ontkent dat. In Rostov zit een commandocentrum van het Russische leger. Vanavond verschenen beelden van bewoners, die filmen hoe pantserwagens door de straten rijden.
Michel Maas
Persbureau Tas meldt vanavond dat Rusland Wagnerbaas Jevgeni Prigozjin wegens ‘oproep tot muiterij’ voor de rechter zal brengen. Prigozjin, slaat steeds wilder om zich heen. Hij maakt in videoboodschappen de militaire leiding van Rusland uit voor leugenaars, beschuldigt het ministerie van Defensie op woeste toon ervan op zijn mannen te hebben geschoten en ‘vreselijk veel’ huurlingen te hebben gedood, en beweert dat hij zijn troepen opdracht heeft gegeven op te rukken naar datzelfde ministerie in Moskou.
Prigozjin roept onomwonden dat ‘het kwaad’ dat de Russische legerleiding is, moet worden tegengehouden. Volgens boodschappen op Telegram heeft hij het Russische leger opgeroepen zich niet tegen zijn Wagnerhuurlingen te verzetten en zich bij ze aan te sluiten. ‘Degenen die vandaag mijn mannen hebben gedood, en die vele tienduizenden levens van Russische soldaten hebben verwoest, zullen worden gestraft. Ik vraag: dat niemand zich verzet.’ Het Russische ministerie van Defensie ontkent op de Wagnertroepen te hebben geschoten.
Prigozjins uithalen hebben geleid tot eindeloze speculaties in westerse media. Daar wordt gezinspeeld op een coup, maar meteen wordt ook de vraag gesteld wie daar dan weer achter zit. Is het Prigozjin zelf die de macht wil grijpen? Maakt hij de weg vrij voor een actie van Poetin? Zelf zegt Prigozjin dat hij ‘een mars voor gerechtigheid’ leidt, en ‘geen coup’.
Michel Maas
De belangrijkste krachten van de Oekraïense landmacht zijn nog niet ingezet. Dat zegt commandant van de landmacht Oleksandr Syrsky in een interview met The Guardian. ‘We zoeken nu nog naar zwakke plekken in de verdediging van de vijand. Alles ligt nog voor ons.’
Het langverwachte tegenoffensief begon zo’n twee tot drie weken geleden, maar de terreinwinst die Oekraïne boekt is zeer beperkt. ‘Iedereen wil in één keer een grote overwinning behalen’, zegt Syrsky. ‘Wij ook. Maar we moeten voorbereid zijn op een lang proces, want er zijn veel eenheden en wapens aan beide kanten.’
Dylan van Bekkum
Lees hier de uitgebreide reportage die verslaggever Tom Vennink vanaf het front in de regio Donetsk schreef.
De Tsjongar-brug die werd getroffen door Oekraïense kruisraketten, blijkt zwaarder beschadigd dan eerst werd gedacht. De brug, die de Krim verbindt met door Rusland bezet gebied in de regio Cherson, is onbruikbaar geworden.
De door Rusland aangestelde gouverneur van het bezette deel van Cherson, Vladimir Saldo, heeft op de televisie gezegd dat de komende twintig dagen geen verkeer op de brug mogelijk zal zijn: ‘De brug heeft meer schade geleden dan we aanvankelijk dachten.’
Donderdag meldde Saldo dat Oekraïne de brug had getroffen met Britse Storm Shadow kruisraketten, maar dat de schade mee zou vallen. Vrijdag verschenen foto’s die flinke gaten in het wegdek lieten zien.
De Tsjongar-brug zou van groot belang zijn voor bevoorrading van Russische troepen. Het is de enige brug die het schiereiland de Krim verbindt met het door Rusland bezette zuiden van Oekraïne. De Krim is in 2014 met geweld door Rusland geannexeerd. In 2022 bezette het Russische leger bovendien de Oekraïense regio Cherson.
Michel Maas
Topambtenaren en adviseurs van de VS, de EU en Brics-landen komen in Kopenhagen bij elkaar om te praten over vrede in Oekraïne. Onder de aanwezigen is in elk geval Jake Sullivan, veiligheidsadviseur van de Amerikaanse president Joe Biden.
Lees hier het gehele bericht van buitenlandredacteur Michel Maas.
Het hoogste veiligheidsorgaan van Oekraïne daagt ambtenaren voor de rechter wegens de dood van drie mensen die tijdens een Russische luchtaanval voor een gesloten schuilkelder stonden. Dat heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky bekendgemaakt. Wie precies vervolgd gaan worden, meldde Zelensky niet.
Begin deze maand ontstond in Oekraïne grote publieke verontwaardiging over de staat van de schuilkelders in het land. Door een Russische raket waren drie mensen om het leven gekomen, onder wie een 9-jarige meisje. Zij probeerden dekking te zoeken in een kliniek, maar kregen de deur niet open. Vervolgens werden ze getroffen door vallend puin.
Uit een onderzoek dat Zelensky vervolgens liet uitvoeren, is gebleken dat een groot deel van de schuilkelders niet aan de regels voldoet, meldt de president. Volgens hem is een kwart van de schuilkelders in Oekraïne en eenderde in Kyiv ‘ongeschikt voor gebruik’.
Pepijn de Lange
Met minder dan drie weken te gaan tot de Navo-top in Vilnius, zijn de bondgenoten er nog niet uit wat ze de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, ook aanwezig, kunnen bieden. Geen lidmaatschap van de Navo, zoveel is duidelijk, nu niet. Maar wat wél?
Lees hier de analyse van diplomatieredacteur Arnout Brouwers
De lidstaten van de Europese Unie hebben het elfde sanctiepakket tegen Rusland formeel goedgekeurd. Woensdag bereikten de lidstaten al een principeakkoord. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie sprak toen van ‘een nieuwe klap aan Poetins oorlogsmachine’.
Dit elfde sanctiepakket sinds Rusland in februari vorig jaar buurland Oekraïne binnenviel, moet vooral de gaten in de eerste tien pakketten dichten. Zo bleek dat goederen waarvan de export naar Rusland verboden is, via een tussenstop in bijvoorbeeld Kazachstan, Azerbeidzjan, Turkije of de Verenigde Arabische Emiraten toch hun weg naar Rusland konden vinden. Het nieuwe sanctiepakket moet dit voorkomen.
Als reactie op ‘deze onvriendelijke acties’, zoals Rusland de sancties noemt, zijn meer Europeanen toegevoegd aan de lijst van personen die het Russisch grondgebied niet mogen betreden. Het gaat om Europese veiligheidsfunctionarissen, ambtenaren, zakenlieden en leden van het Europees Parlement. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt in een verklaring van een ‘gepaste’ reactie.
Pepijn de Lange
Het Oekraïense ministerie van Gezondheid waarschuwt burgers om niet preventief jodiumtabletten in te nemen. Nadat president Volodymyr Zelensky gisteren had gewaarschuwd dat Rusland een aanslag op de kerncentrale bij Zaporizja overweegt, zouden sommige Oekraïners in paniek zijn geraakt. Volgens het ministerie van Gezondheid is daar echter geen reden toe.
Zorgen om de grootste kerncentrale bij Zaporizja zijn er al sinds het begin van de grootschalige Russische invasie van Oekraïne. Het complex, dat in handen is van het Russische leger, wordt regelmatig onder vuur genomen. Na de doorbraak van de Kachovkadam dreigde de kerncentrale zonder koelwater te komen te zitten. In 1986 vond in het Oekraïense Tsjernobyl de grootste kernramp uit de geschiedenis plaats.
Mocht het tot een kernramp komen, dan zal dat gevolgen hebben voor de hele regio, vertelde stralingsdeskundige Lars Roobol van het RIVM begin deze maand aan de Volkskrant. Het gevaar voor Nederland is nihil. ‘Bij de ramp met Tsjernobyl in 19 Source: Volkskrant