Als de Somalische Nadjma (45) een baantje in het zwembad trekt, knallen haar voeten tegen het wateroppervlak. Haar benen maken een soort helikopterbeweging en om haar heen spetter het water alle kanten uit. Halverwege stopt ze even, wrijft ze het chloor uit haar ogen en lacht. Dan neemt ze een diepe ademteug en stort zich weer voorover in het water van het Nijmeegse Erica Terpstrabad, waar ze donderdagmiddag zwemles krijgt.
Toen Nadjma hier drie weken geleden voor het eerst kwam, had ze nog nooit gezwommen. ‘Ik was zo bang, ik wist niet eens hoe ik van de ene naar de andere kant van het bad moest lopen’, zegt ze, terwijl ze de mouwen van haar zwarte wetsuit naar beneden trekt. Zwemjuf Dorine Keukens verdeelt ondertussen haar aandacht over nog vijf vrouwen die voorzichtig in het bad dobberen, elkaars hand vasthoudend. Ze komen van het asielzoekerscentrum (azc) om de hoek. Boven hun hoofd zien ze in rode knipperende cijfers de waterdiepte van het bad: ‘1.23 meter’.
Hoe belangrijk dit soort zwemlessen voor vluchtelingen en andere nieuwkomers zijn, bleek de afgelopen twee weken opnieuw. Acht zwemmers zijn verdronken sinds het zomers weer is. Drie van de slachtoffers groeiden op ver van de Nederlandse oevers: een 6-jarige jongen uit Turkmenistan die in de noodopvang zat, een 9-jarige jongen uit Afghanistan wiens familie net een huis had toegewezen gekregen in Sneek en een 33-jarige Algerijn zonder vaste verblijfplaats.
Twee van hen behoren tot de grote risicogroep onder de waterliefhebbers: niet-Europese migranten jonger dan 20 jaar. Het risico op verdrinking ‘is bij hen 9 tot 10 keer groter dan onder jongeren die in Nederland zijn geboren’, schrijft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Het COA heeft zich daarom tot doel gesteld om ten minste de helft van de azc-bewoners op zwemles te krijgen. Toch lukt dat niet. Niet vanwege gebrek aan animo, geld of urgentiegevoel, zegt de COA-woordvoerder. ‘Maar door problemen in de zwemwereld – denk aan personeelstekorten en wachtlijsten – en de vele taken van het COA, is het soms moeilijk om zwemlessen op te zetten. Bij onze reguliere azc’s gaat dat makkelijker, omdat we daar al langer zitten. Maar we hebben inmiddels ook meer dan honderd noodopvanglocaties, die continu worden verplaatst.’
In Nijmegen betekent het dat de veertig zwemlesplekken die per jaar gereserveerd zijn voor het COA nu gaan naar diegenen die ‘echt helemaal niet’ kunnen zwemmen, zegt COA-medewerker Marieke Hagen, die naar het broeierige binnenbad is gekomen. De rest moet zelf zwemlessen regelen; alleen, of met hulp van de gemeente waar ze uiteindelijk een woning krijgen. Tot die tijd probeert het COA met posters, vlogs, filmpjes, infosheets en waarschuwingen van medewerkers de asielzoekers van de gevaren te doordringen.
Of de paar gelukkigen na het volgen van de tienweekse cursus wel kunnen zwemmen? Vraag het aan Patrick van Beek, hoofd zwemzaken bij het Nijmeegse zwembad, en hij schudt zijn hoofd. ‘Je moet het vergelijken met een 5-jarige die net zijn eerste zwemdiploma heeft. Die kan wel zwemmen, maar is nog niet zwemveilig.’ Om in open water te kunnen zwemmen, heb je een C-diploma nodig, volgens Van Beek. Hij ziet tot zijn verdriet dat veel asielzoekers, maar ook steeds meer Nederlanders, vanwege de hoge leskosten na het eerste diploma stoppen. ‘Dan kun je ze absoluut nog niet alleen laten.’
Die boodschap lijkt nog niet doorgedrongen bij alle jonge statushouders voor wie de gemeente Nijmegen donderdag een zwemklasje in het Erica Terpstrabad heeft geregeld. De beginners zwemmen in het kleinere bad. De 8-jarige Hassan, die vandaag zijn Spiderman-pyjama aan heeft om met kleren aan te leren zwemmen, is duidelijk haantje de voorste. Met een schuimrubber zwemnoodle onder zijn oksel rent hij in volle vaart op het water af zodra hij de kans krijgt.
In het diepe bad worden de troepen aangevoerd door de Syrische Kanal (17) en Abdullah (16), die onbevreesd hun baantjes zwemmen. Tijdens de warme zomerdagen zoeken ze altijd verkoeling in het water, zeggen ze, ook nu ze nog geen diploma hebben. ‘We zwemmen bij het Waalstrandje, bij Nijmegen’, zegt Kanal. ‘Of in het meer bij Wijchen’, vult Abdullah aan. Beide zwemplekken zijn berucht, omdat er de afgelopen jaren zwemmers om het leven zijn gekomen.
Van Beek, de zweminstructeur van dienst, kijkt vanaf de kant toe hoe het tweetal weer in het water springt om te leren hoe ze op hun rug kunnen drijven. Als hij wordt geconfronteerd met hun vrijetijdsbesteding, is hij lang stil. ‘Deze jongens zijn nu bezig met diploma A’, zegt hij. ‘Ze overschatten zichzelf. Daarmee vormen ze niet alleen een gevaar voor zichzelf, maar ook voor de rest. En dat is precies het probleem waar we het hier over hebben.’
Verdrinkingen afgelopen 14 dagen in Nederland
Zaterdag 10 juni: Meisje (13) uit Papendrecht verdrinkt in een zwemplas in Alblasserdam.
Maandag 12 juni: Man (21) uit Amsterdam verdrinkt in de Vinkeveense Plassen terwijl hij een Franse man (25) uit het water redt. De Fransman overleeft het.
Woensdag 14 juni: Jongen (6) uit Turkmenistan verdrinkt in recreatieplas De Lithse Ham bij Lith.
Woensdag 14 juni: Man (54) uit Valkenswaard verdrinkt bij recreatieplas in Eersel, terwijl hij het meer probeert over te zwemmen.
Zaterdag 17 juni: Jongen (9) uit Afghanistan verdrinkt in recreatieplas De Potten bij Sneek.
Maandag 19 juni: Man (87) uit Barneveld verdrinkt in een zwemplas in Elsendorp.
Maandag 19 juni: Man (49) uit Den Bosch verdrinkt in zijn woonplaats in de Maas. Hij dook zijn hond achterna, die in het water viel.
Dinsdag 20 juni: Man (33) uit Algerije verdrinkt in recreatieplas Berkendonk bij Helmond.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden