‘We draaien de kraan echt dicht: er wordt nul gewonnen’, zegt Vijlbrief in een toelichting. De problemen van de Groningers zijn nog niet opgelost, erkent hij, ‘maar de bron van alle ellende is vanaf oktober dicht’.
In 2018 kondigde het kabinet aan de gaswinning versneld volledig af te bouwen vanwege het risico op aardbevingen en alle voor de Groningers negatieve gevolgen daarvan. In dat jaar was de productie nog circa 20 miljard kubieke meter. Het vooruitzicht was toen dat de winning uiterlijk in 2030 op nul zou uitkomen, en vanaf 2023 maximaal 5 miljard kuub zou zijn.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
De afbouw verliep echter voorspoedig. De export werd teruggeschroefd en grootverbruikers schakelden over op hoogcalorisch gas uit het buitenland.
Cruciaal voor het definitief dichtdraaien van de gaskraan is bovenal het in gebruik nemen van de stikstoffabriek bij Zuidbroek. Die maakt geïmporteerd gas geschikt voor Nederlandse cv-ketels en fornuizen, die afgestemd zijn op laagcalorisch gas uit Groningen. De bouw van de fabriek liep meerdere keren vertraging op vanwege gedoe met de aannemers, maar Vijlbrief verwacht dat de installatie dit najaar zijn werk gaat doen.
Het afgelopen jaar werd een aantal gasputten al gesloten, maar de winning stond nog op de zogenoemde ‘waakvlam’, waarmee nog zo’n 3 miljard kuub gas bovengronds kwam. Het kabinet was al voornemens de winning dit jaar te beëindigen, maar hield een slag om de arm vanwege de oorlog in Oekraïne en de onrust op de energiemarkt.
Hoewel verwacht is het besluit voor Groningen van grote betekenis. Na ruim zestig jaar komt er een einde aan de mijnbouwactiviteit die Nederland energie en voorspoed bracht. De gaswinning leverde de schatkist naar huidige maatstaven zo’n 400 miljard euro op.
Maar, zoals de parlementaire enquête die dit jaar werd afgerond duidelijk maakte: de belangen van de Groningers waren daarbij ondergeschikt, hun veiligheid werd genegeerd. Honderdduizenden schademeldingen volgden. Nog steeds zit Groningen vast in een versterkingsoperatie die dorpen en levens ontwricht.
Ten tijde van de energiecrisis werd er openlijk gelonkt naar het Gronings gas, tot ergernis van de Groningers. Het kabinet hield voet bij stuk. Maar tot teleurstelling van belangenorganisatie de Groninger Bodem Beweging (GBB) was het staken van de gaswinning niet één van de vijftig plannen die het kabinet presenteerde als reactie op het vernietigende rapport van de enquêtecommissie.
Vanwege deze ‘onzekere internationale situatie’ laat Vijlbrief nog wel de mogelijkheid open om de gaswinning in beperkte mate weer op te starten. In het geval van een zeer strenge winter in combinatie met problemen met de gasopslagen kan dat voorkomen.
‘Daarom gaat bij ons de vlag nog niet uit’, zegt GBB-woordvoerder Merel Jonkheid. ‘Nu de winning hervat kan worden blijft er onzekerheid bestaan. Terwijl er, als je de bevindingen van de enquêtecommissie leest, geen andere keus is dan definitief stoppen met gas winnen en dat ook vastleggen in de wet.’
Het dichtdraaien van de gaskraan is altijd een speerpunt geweest van de GBB. ‘De afbouw is vooral een verdienste van Groningers zelf. Wij voeren al jaren de druk op met bezwaarprocedures, fakkeltochten en een rechtszaak tegen de NAM en aandeelhouders Shell en Exxon. De gaswinning was jarenlang veel hoger dan die had moeten zijn doordat leveringszekerheid als excuus werd gebruikt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden