Op de luchtvaartbeurs waar een kwart eeuw geleden voor het eerst drones werden gepresenteerd, staan nu ook verdedigingsmiddelen daartegen in het spotlicht. Zo staat Thales er met een radar die op een slagveld zowel grondtroepen als drones kan detecteren.
De lunch is net achter de kiezen, met onder meer blini’s, de kleine pannekoekjes die je ook rond het oostfront kunt aantreffen, als elektrotechnisch ingenieur Holger Neufeldt op een legergroen apparaat klopt en vol vuur begint uit te leggen hoe dat de angst in de loopgraven moet verlichten.
‘De GO20 MM! De eerste compacte radar voor gelijktijdige grond- en dronesurveillance. Dit helpt bij de bescherming van de troepen. Die weten tegenwoordig soms niet meer wat hun overkomt.’
Hij staat in de schaduw van de platanen op een grasveld bij de fabriek van het Franse Thales in Normandië. Ook het landschap, met glooiend graan en verspreide bomen, doet enigszins denken aan Oekraïne. Dit is een van de plekken waar nieuwe verdedigingsmiddelen worden gemaakt tegen de dreigingen van de nieuwe tijd: drones.
Over de auteur
Michael Persson is economieverslaggever en commentator van de Volkskrant, met een focus op de oorlog in Oekraïne. Als Amerika-correspondent won hij journalistiekprijs de Tegel.
Op drie poten staat het apparaat om zich heen te kijken, met zijn ogen verstopt in een forse doos die ronddraait. GO staat voor Grand Observer, en dat is wat het apparaat doet: weids observeren, van de grond tot de hemel, waar het zowel aanstormende grondtroepen als drones moet detecteren. ‘Het helpt je de aandacht op de juiste doelen te vestigen’, zegt Neufeldt.
Wat het apparaat nu ziet, is een dozijn journalisten uit Europa, India en Japan, die zijn uitgenodigd voor een dag demonstraties van Thales-radars. Dat is geen toeval: het is vlak voor Le Bourget, de grote tweejaarlijkse luchtvaartbeurs op een oud vliegveld ten noorden van Parijs, waar voor miljarden aan vliegend spul wordt verkocht. Dat kan civiel zijn (oud-KLM-baas Pieter Elbers van het Indiase IndiGo plaatste een historische recordbestelling van vijfhonderd Airbussen), maar zeker ook militair.
Een kwart eeuw geleden werden op Le Bourget voor het eerst trots de onbemande vliegmachientjes getoond die soms zelfs vanuit een handpalm konden worden opgelaten. Nu die dingen zich tot dodelijke wapens hebben ontwikkeld, zijn op Le Bourget ook de fabrikanten aanwezig die ze proberen te detecteren, te herkennen, en uit te schakelen.
De GO20 kan op 4 kilometer drones van hobbyformaat zien aankomen, zegt Neufeldt, en op 800 meter de nanodrones, zo groot als kolibries, die special forces soms gebruiken om vijandelijke posities te verkennen. Hij kan met zijn 73 kilo door twee man worden gedragen, kan op een pick-uptruck worden vervoerd en is in vijf minuten opgezet en afgebroken. ‘Het ding straalt wel energie uit, dus je moet niet te lang op dezelfde plek blijven.’
Belangrijk is dat de radar niet elke vogel voor een drone aanziet. Daarvoor beroept Thales zich mede op technieken en algoritmen die in Nederland zijn ontwikkeld door het bedrijf Robin Radar, dat ooit juist begonnen is met het detecteren van vogels in de buurt van Schiphol. ‘We kunnen zelfs soorten drones en soorten vogels onderscheiden’, zegt Nicolas Nguyen, die het detectieprogramma van drones voor civiele doeleinden leidt.
De grote truc heet ‘micro-doppler’, naar het dopplereffect, waarbij geluidsgolven en elektromagnetische golven korter worden als een voertuig nadert. Door zijn snelheid drukt dat de golven als het ware in (dit is de manier waarop snelheidsovertreders worden gespot). De wieken van een drone of de vleugels van een vogel voegen daar, boven op de beweging van het lichaam, nog een signaal aan toe, als ze door radar worden ‘geraakt’. Wanneer die golven terugkaatsen, is aan de vorm en frequentie te zien wat de echo veroorzaakt.
Thales gebruikt de techniek ook om onderscheid te maken tussen inkomende raketten, helikopters, en zwermen drones. Die kunnen het luchtruim boven het slagveld zo ‘verzadigen’ dat luchtafweergeschut snel uitgeput kan raken, als het zich op al die doelen moet richten. De radar helpt bij het kiezen van het juiste verdedigingswapen: van raketbatterijen tot snelvuurkanonnen. ‘Few shots per kill, low cost per kill’, is het mantra.
De techniek wordt niet alleen op het slagveld gebruikt. In een cabine laten enkele Thales-medewerkers ook zien hoe ongeïdentificeerde drones worden gesignaleerd boven een naburig weiland, dat als virtueel vliegveld fungeert. Op hun beeldscherm duikt er een rood cirkeltje rond een echo op – de vogels worden in groene cirkels gevangen. Hoeveel valse meldingen het systeem precies geeft, kunnen ze niet zeggen, maar het is inmiddels in gebruik rond luchthaven Heathrow. De Engelsen zien de noodzaak van zo’n systeem: in 2018 werd het vliegveld Gatwick twee dagen stilgelegd omdat er een drone in de buurt van de landingsbanen zou zijn gezien. Die is nooit gevonden.
Drones die als gevaar worden gezien, kunnen eventueel worden gevangen met een soort vliegende hondenvanger, een drone met een net.
De Fransen hopen het ook te kunnen gebruiken als verdediging tegen terreuraanslagen ‘rond grote sportevenementen’. De Olympische Spelen, volgend jaar in Parijs, worden expliciet niet genoemd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden