N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Braziliaanse Amazone De inheemse leider Dadá Borarí uit het Amazone-gebied was in Amsterdam om een internationaal online platform ‘Treesistance’ op te richten ter ondersteuning van zijn verzet tegen ontbossing.
‘Buurtpreventie’ in het regenwoud, waarbij inheemsen met GPS-camera als bosbeschermers optreden, is een effectieve manier om illegale ontbossing te voorkomen in het Amazone-regenwoud. „Onze aanpak, ons verzet werkt”, zei de Braziliaanse inheemse leider Dadá Borarí deze week in Amsterdam.
De ontbossing in zijn Maró-leefgebied in het Amazone-oerbos, in de Braziliaanse deelstaat Pará, is zo goed als stilgelegd door Borarí’s groep van twaalf bosbeschermers. Borarí werkt samen met leiders van naburige inheemse territoria, zodat nu een bosgebied van 1.500 km2 beschermd wordt – ongeveer het oppervlakte van de provincie Utrecht.
Borarí was in Amsterdam om daar donderdag als mede-initiatiefnemer het online actieplatform ‘Treesistance’ (‘boomverzet’) te lanceren. Dat is bedoeld om brede steun voor deze inheemse bosbeschermings-aanpak te krijgen. „Wij staan aan het front”, zei Borarí, „maar zonder steun van niet-inheemsen gaat het niet”.
Het idee om inheemse bosbeschermers uit het Amazonewoud uit te rusten met een GPS-camera komt van de Nederlandse criminoloog Tim Boekhout van Solinge. Hij werkt sinds 2014 samen met chief Borarí en met het Braziliaanse openbaar ministerie. Dat wil de grondwettelijke rechten van de inheemsen in hun leefgebieden in de Amazone-wouden wel handhaven, maar wettig bewijs voor illegale praktijken ontbreekt vaak.
„Handhaving in dat enorme Amazonegebied is lastig”, zegt Boekhout van Solinge, die ook mede-oprichter is van ‘Treesistance’. „Het is het nieuwe Wilde Westen.” Sojatelers, veeboeren en bedrijven hebben grote belangen bij ontbossing, en schuwen niet gangsters in te huren om geweld te gebruiken tegen mensen die zich tegen ontbossing verzetten. In juni 2022 werden een journalist en inheemsen-activist in het Amazonegebied vermoord. Ook Borarí is bedreigd en gemarteld, vertelde hij in Amsterdam.
„Je moet ook de mensen in de regenwouden toegang tot het rechtssysteem geven”, zegt Boekhout van Solinge, „anders kun je hen en de bossen niet beschermen”. Zo kwam hij op het idee om de inheemse bevolking met GPS-camera’s te geven. Daarmee kunnen ze foto’s maken van illegale activiteiten met meteen de locatie binnen hun met GPS-grenzen gemarkeerde territorium daarbij.
„Daarmee hebben ze wettig bewijs, en kunnen ze de handhavers snel informeren, die er dan met een helikopter bij kunnen komen. Zodat milieumisdaden niet ongestraft blijven. Dat is het Nederlands buurtpreventiemodel toegepast in het Amazone-regenwoud.” De Verenigde Naties hebben in hun Wildlife Crime-rapport deze aanpak geprezen, aldus Boekhout van Solinge
Er zijn zo’n zevenhonderd beschermde inheemse territoria in het Amazone-regenwoud. Borarí en Boekhout van Solinge werken al samen met naburige inheemsen in het bosgebied rond Santerém. Wat hen betreft wordt het model met inheemse bosbeschermers niet alleen in het Amazone-regenwoud verder ingezet, maar over de hele wereld waar tropische regenwouden bedreigd worden.
Dat is het idee achter hun nieuwe ‘Treesistance’-beweging. Om dat grootschalig op te zetten zochten Borarí en Boekhout van Solinge contact met Tom Wheeler, leider en oprichter van een belangenorganisatie voor inheemse gemeenschappen, de Sinchi Foundation, een in Amsterdam geregisteerde goededoelenorganisatie. Met hem richtten ze ‘Treesistance’ op, om voortaan het inheemse verzet tegen aantasting van het regenwoud bij te kunnen staan met wetenschappelijke, juridische en zakelijke steun en donaties van leden.
Om zijn woorden kracht bij te zetten toonde Wheeler bij een persbijeenkomst in het Amsterdamse museum ‘Embassy of the Free Mind’ een recent door NASA gepubliceerd filmpje waarin te zien is hoe CO2 zich dagelijks vanuit het noordelijk halfrond over de wereld verspreidt en deels door regenwouden opgenomen wordt.
Om de lancering van ‘Treesistance’ internationaal te markeren, bezocht Borarí deze week ook Rome en het Glastonbury Festival in Groot Brittannië. De Braziliaanse inheemse leider was al eerder in Rome. In 2021 bezocht hij, met andere klimaatactivisten, de paus in Rome, nadat die opgeroepen had tot bescherming van de aarde en biodiversiteit in de pauselijke brief Laudato Si (Wees Geprezen).
Bij de lancering van Borarí’s ‘Treesistance’-online platform is ook een korte film uitgebracht, Curupira: The Mother of the Forest. Die gaat over het leven van Borarí’s inheemse gemeenschap in het Amazoneregenwoud en hun geloof in een al omvattende natuurgod (Curupira, de moeder van het bos). De film toont ook hoe Borarí’s bosbeschermers werken, onder meer met hun GPS-camera’s met zonne-opladers. Die film is te bekijken op een gratis streamingsdienst voor films over natuurbescherming en mensenrechten, Waterbear, waar kijkers ook geld aan de betrokken groeperingen kunnen doneren.
De film ‘Curupira’ is gemaakt vanuit dezelfde filosofie als die van het Treesistance-initiatief: het idee dat bij bescherming van het regenwoud ook hoort: een stem geven aan de inheemsen en hun verhalen, de bescherming van hun cultuur.
De inheemse leider Borarí is heel blij met deze steun voor zijn gemeenschap: „In Brazilië geeft niemand om ons. Zeker onder de vorige president Bolsonaro waren wij en ons regenwoud niet langer beschermd. Dat is beter onder de huidige president Lula. Dat we deze steun uit Nederland krijgen is geweldig. Want het regenwoud is niet alleen ons huis. Het regenwoud is belangrijk voor alles wat leeft op aarde.”
NieuwsbriefNRC Economie
Krijg elke werkdag om 12 uur een persoonlijke selectie van het economische nieuws van de dag van een van onze redacteuren.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC