Met het vertrek van Dennis Wiersma (37) verliest de VVD opnieuw een politiek talent, aan wie in toekomstige post-Rutte jaren een grote politieke toekomst werd toegedicht. Eerder zag de partij, om andere redenen, onder anderen Klaas Dijkhoff, Halbe Zijlstra en Edith Schippers vertrekken, al maakt de laatste sinds dit voorjaar een comeback in de luwte als fractieleider in de Eerste Kamer.
Wiersma stapte op na een nieuwe melding over ‘onplezierig’ gedrag in de werksfeer, dit keer tijdens de viering van 25 jaar praktijkonderwijs, maandag 12 juni in het Spant in Bussum. De organisatie van die feestelijke bijeenkomst, de Sectorraad Praktijkonderwijs, deed twee dagen na de feestelijke bijeenkomst een melding bij het ministerie. Wiersma ondernam meteen actie en toonde zich bereid om met de organisatie in gesprek te gaan.
Vrijdagochtend echter meldde hij zich ziek. Hij was niet aanwezig bij de ministerraad. Over de aard van de ziekte wilde de woordvoerder van de minister zich woensdag niet uitlaten. Hij ontkende wel een verband tussen het incident en de ziekmelding. Niettemin moet de klacht hard zijn aangekomen bij Wiersma, die na eerdere berichtgeving over onaangenaam gedrag had beloofd zijn leven te beteren.
In zijn verklaring van donderdag steekt Wiersma de hand opnieuw in eigen boezem. ‘Ik ben soms te scherp geweest aan tafel. Ik heb me niet neergelegd als iemand zei dat iets niet kon. Ook niet als ze dat herhaaldelijk zeiden. Dan bleef ik duwen, soms ook op een te felle manier.’ Tegelijkertijd zijn er in de media verhalen verschenen die hij ‘echt niet’ herkent.
Daar is hij naar eigen zeggen niet op ingegaan, omdat hij zich wilde richten op ‘het herstellen van relaties, goede gesprekken voeren met collega’s en het werken aan mijzelf’. Maar Wiersma schrijft dat de daarvoor noodzakelijke ‘stevige grond’ ontbreekt. Het maakt volgens hem niet meer uit ‘wat er gebeurd is en wat mijn toon en intentie was’ vanwege ‘de kramp die daar het gevolg van is.’
‘Het onderwijs vraagt om een daadkrachtig bestuurder die orde op zaken stelt’, aldus Wiersma. ‘Daarvoor moet je soms door muren heen breken en stevig op de deur van heilige huisjes durven kloppen. Ook als sommigen vinden dat het gelijk al jaren aan hun kant staat.’
In het kabinet-Rutte IV, dat op 10 januari 2022 aantrad, werd Wiersma minister van primair en voortgezet onderwijs. Dat de VVD plannen met hem had, was al eerder duidelijk. Wiersma was in maart 2017 Kamerlid geworden en kreeg in augustus 2021, na de val van Rutte III, met het kabinet in demissionaire status, een post als staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Tijdens zijn Kamerperiode was hij opgevallen als behendig politicus, die gemakkelijk met plannen de media wist te halen. Zijn achtergrond sprak tot de verbeelding. Als ‘stapelaar’ van opleidingen doorliep hij de mavo, de havo en de lerarenopleiding geschiedenis, om uiteindelijk twee universitaire studies te volgen.
Zijn ministerschap zette hij ambitieus in, waarbij hij zich openlijk keerde tegen de machtige onderwijskoepels, die in zijn ogen te veel afstand scheppen tussen het ministerie en de scholen. Dat zou het zicht belemmeren op wat er daadwerkelijk in de klas gebeurt. Wiersma voerde naar eigen zeggen ‘een grote strijd’ om leerlingen beter te laten lezen, schrijven en rekenen. Hij wilde terug naar ‘een betrokken rol’ van de overheid. ‘Het is nu te vaag’, zei hij tegen de Volkskrant.
Dat hij daarbij kennelijk ook intern harde noten kraakte, bleek twee maanden geleden uit een artikel in De Telegraaf. Wiersma zou op zijn ministerie hebben geschreeuwd, met deuren hebben geslagen en met name jonge ambtenaren onder druk hebben gezet. Een flink aantal van hen zocht een andere baan. Zelf omschreef hij zijn gedrag als ‘soms te fel en te scherp’. Hij verklaarde dat hij inmiddels al aan verbetering van zijn omgangsvormen was gaan werken.
Niet veel later bleek hij dergelijk gedrag ook in de VVD-fractie en als staatssecretaris te hebben vertoond. Oud-fractievoorzitter Dijkhoff verklaarde in talkshow Op1 dat Wiersma in de fractie soms ‘stress op een verkeerde manier uitte’. Desalniettemin vonden zijn partijgenoten, na excuses van Wiersma, dat hij kon aanblijven.
Ook premier Mark Rutte schaarde zich achter Wiersma. Tijdens het VVD-congres op 3 juni in Apeldoorn ging Wiersma ook nog eens voor de leden door het stof. ‘Ik ben heel actief aan de slag om het anders te doen. Ik heb fouten gemaakt en besef dat. Ik heb mijn les geleerd en hoop dat ik van jullie het vertrouwen krijg dat ik dat niet nog een keer ga laten gebeuren.’ Dat vertrouwen wist hij niet waar te maken.
Premier Mark Rutte noemt het ‘enorm spijtig’ dat Wiersma ‘met al zijn energie en goede plannen heeft besloten terug te treden’. ‘We verliezen als kabinet iemand die zich met hart en ziel voor het onderwijs inzette. Daar ben ik hem dankbaar voor.’
VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans schrijft dat ze ‘respect’ heeft voor Wiersma’s ‘moeilijke besluit’. ‘We verliezen een uitstekende minister van onderwijs. Ik wens Dennis alle goeds voor de toekomst.’ Robbert Dijkgraaf, Wiersma’s medeminister op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bedankt hem ‘voor alles dat je voor het onderwijs hebt gegeven’.
In de aankondiging van zijn vertrek zinspeelt de 37-jarige Wiersma alweer op een terugkeer in de politiek. ‘We gaan elkaar zien, maar voor nu zet ik een stap terug.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden