Pieter Hezemans rijdt ’s nachts naar huis, langs het winkelcentrum, hoort een knal en ziet een lichtflits over het dak schieten, weer een knal. Hij is met de bedrijfsauto, die groot het logo van zijn snackbar draagt, reflecterend oranje en fluorescerend groen, en de naam Friet Piet.
Hij parkeert met de koplampen gericht op de zojuist verbrijzelde pui van eethuis Diner66, waar de politie overdag al een verdacht pakketje had gevonden, en treft een taxichauffeur die ook komt kijken, bang dat zijn busje is beschadigd. De lampen schijnen door de rook, ‘net mist’, ‘de geur van Nieuwjaarsnacht’. De taxichauffeur belt 112 en zegt: ‘Ik sta hier met Friet Piet.’
Pieter hoort de sirenes komen. Hij maakt zich bekend als getuige, maar drie agenten op rij dirigeren hem bozig weg. Niemand neemt zijn verklaring op. Hij gaat naar huis en doet zijn administratie, zoals elke nacht.
Die middag al verspreidt de politie een opsporingsbericht met beelden van bewakingscamera’s: Pieters auto is ‘vluchtauto’ geworden, in een van de twee schimmige mannen herkent hij zichzelf. Van getuige naar verdachte van een aanslag, het nieuws gaat rond en iemand appt: ‘Ga jij zo met je collega’s om?’ Een snackbarhouder die een concurrent te grazen neemt – wie weet, het is best mogelijk.
Wat camera’s registreren is niet de realiteit, maar ogenschijnlijke veiligheid wint het steeds vaker van privacy. In de buurtapp gaan geregeld deurbelfoto’s rond van verdachte personen en ook wanneer het vrienden blijken van die nieuwe familie verderop, blijft het beeld toch hangen – zeker van die dure auto.
Onderwijl gaat niemand meer ongezien door de stad. De politie in Arnhem beschikt over 6.048 camera’s, schreef website VPNgids, na een beroep op de openbaarheidswet. In heel Nederland zijn het er 313.354, een duizelingwekkend aantal dat almaar duizelingwekkender wordt. En dat zijn alleen de aangemelde exemplaren. Aan gevels, in deurbellen, onder de overstekende daken van het winkelcentrum: alles in de openbare ruimte wordt zonder gêne permanent gefilmd.
Dat is in principe verboden, maar ja, zei Karel van Engelenhoven in het AD, de geestelijk vader van Camera in beeld, een website waar mensen hun spionnenogen aanmelden voor politiegebruik: ‘Ik denk dat hooguit een kwart van de camera’s een stuk straat meepakt.’ Pieter heeft er zelf vijf hangen in zijn cafetaria. Na een overval kwam de politie de beelden vorderen met een dwangbevel.
De politie is je beste vriend, professioneel en altijd handelend naar de wet, dus wat kan je gebeuren als je niks te verbergen hebt?
Dit dus, zegt hij: één overhaaste fout met camerabeelden is genoeg om je verdacht te maken.
Pieter belt de meldkamer om het recht te zetten. Die verwijst naar bureau Noord dat verwijst naar bureau Zuid. Iemand aan de andere kant van de lijn zegt dat hij ‘niet bang’ hoeft te zijn, maar dat is hij wel: rook en vuur, ‘je weet niet wat het met je reputatie doet’.
Uiteindelijk belt de wijkagent, die zegt dat het opsporingsbericht ‘in the heat of the moment’ is gemaakt. De foto’s worden verwijderd en de politie maakt een Twitterbericht. Het zijn nauwelijks excuses. ‘Ze bagatelliseren het’, zegt Pieter, ‘zo van: we hebben het heel druk’.
Wat er blijft hangen van de verdachtmaking, op internet, in de hoofden van de mensen die de beelden zagen, in de geheime politiesystemen – niemand die het weet. Pieter zegt: ‘De tijd zal het leren.’ De politiewoordvoerder zegt: ‘We begrijpen dat dit impact kan hebben’, maar bij ‘zaken van urgentie’ mag dit opsporingsmiddel stante pede worden ingezet.
Rond het winkelcentrum staan sinds de aanslag hoge ambulante bewakingscamera’s op poten. Ze zien een man parkeren en rondlopen, de omgeving bekijken, andere camera’s inspecteren – hij schrijft wat op in een notitieboekje. Het is laat op de avond als hij zijn hand tegen de gevel legt van eethuis Diner66, een tijdje naar binnen tuurt en vertrekt.
Het is, eerlijk gezegd, best wel verdacht.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden