Herman Tjeenk Willink was dinsdag te gast bij BNR Nieuwsradio waar hij sprak over een onderwerp waar niemand op zit te wachten. Ik geloof dat het ging over de democratische rechtsorde ofzo. Daar schijnt iets mee aan de hand te zijn, al heel lang ook, waardoor Tjeenk Willink de zoveelste waarschuwing op papier heeft gezet. Ditmaal in het boek Het tij tegen. Hij gaf zelf toe: ‘Op een gegeven moment heb je die boodschap zo vaak uitgedragen dat iedereen denkt: ‘Daar heb je ’m weer.’ Inderdaad. Het is heus aardig, hoe onze minister van staat zich blijft opwinden over de rechtsorde, maar dat academische geklets over staatsrechtelijke begrippen bezorgt de gewone man geen brood op de plank. Degenen met hun poten in de modder, zíj weten hoe je vooruit moet komen.
Neem nou LTO Nederland; die is lekker onderweg. De richting is weliswaar niet voorwaarts, maar strikt genomen is uit een overleg stappen óók beweging. Een krachtige beweging bovendien, want de LTO heeft het kabinet nu mooi laten zien dat ze niet voor een gat te vangen is. Zo. Daar hebben we wat aan.
De inspanningen om een landbouwakkoord van de grond te krijgen, vond Tjeenk Willink zelf weinig indrukwekkend: ‘Als je alle belanghebbenden, inclusief degenen die echt grote financiële belangen hebben, bij elkaar veegt en probeert die belangen voor een beetje af te kopen en dat beleid noemt, zonder politieke visie, dan is dat een armetierige invulling van dat beleid. En dat betekent dat je eigenlijk bezig bent om iets meer of iets minder van hetzelfde te doen, terwijl hetzelfde het probleem is.’
Zo beschouwd is het niet eens zo erg dat het overleg met de LTO is geklapt, heel vernieuwend zou het toch niet zijn geweest. Ik zou namelijk niet durven zeggen wat nu eigenlijk het standpunt is van de regering over het stikstofbeleid. Ja er moet iets gebeuren, maar wat precies, hoe en wanneer; het lijkt allemaal onderhandelbaar.
LTO-voorman Sjaak van der Tak zei uit het overleg te zijn gestapt omdat het ‘vertrouwen niet dichterbij is gekomen’. Die retoriek past in de huidige discussie over het beschadigde vertrouwen in de overheid, en er zijn tal van dossiers aan te wijzen als reden daarvoor. Toch is er één reden om wél dat vertrouwen te hebben: onze wederzijdse afhankelijkheid. De overheid bestaat bij de gratie van de samenleving, terwijl die samenleving alleen kan functioneren door een overheid die het algemeen belang dient. Je afkeren van de overheid betekent in feite dat je het algemeen belang naast je neerlegt en de zaken voortaan alleen voor jezelf gaat regelen.
Vertrouwen is niet iets dat als een vlindertje naar je toe fladdert terwijl je met de kaarten tegen de borst het spel probeert te winnen. Vertrouwen is iets wat je geeft, soms in weerwil van het verleden, omdat je weet dat alleen voor jezelf kiezen geen optie is.
Dat boek trouwens, Het tij tegen, zou iedereen moeten lezen. Het functioneren van onze democratische rechtsorde is uiteraard geen academisch geklets, maar het fundament waarop alle maatschappelijke structuren rusten. We hebben allemaal een rol en verantwoordelijkheid om voor dat fundament te zorgen. Gelukkig is er iemand als Tjeenk Willink die ons met eindeloos geduld daaraan blijft herinneren.
Source: Volkskrant