N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Steeds meer sectoren kampen met personeelstekorten. Eind vorig jaar waren er 437.000 vacatures. Dat is veel hoger dan het aantal werkzoekenden. Op de lange termijn ziet de arbeidsmarkt er nog zorgelijker uit. Door de vergrijzing en onze stijgende levensverwachting zou in 2060 een derde van de beroepsbevolking in de zorg moeten werken, meldde NRC dinsdag op de voorpagina. Hoe gaan we dat doen?
Bedrijven en overheidsinstellingen zouden in dit opzicht hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen. In plaats van almaar vacatures online te plaatsen zouden ze bij iedere vacature moeten vragen: voegt deze baan echt iets toe, of is de persoon die ik wil aannemen elders meer van belang? De overheid zou het goede voorbeeld kunnen geven, want veel overheidsorganisaties zijn grootverbruikers van personeel en blijven groeien. Neem het UWV met meer dan 20.000 medewerkers of de Belastingdienst met bijna 25.000.
Als we niets doen, zullen onze kinderen met permanente schaarste te maken krijgen. Dat zal steeds maatschappijontwrichtender gaan werken: geen huisarts meer kunnen vinden, geen tandarts, geen thuishulp, geen schoenmaker, geen garagist voor je apk-keuring en ga zo maar door.
Natuurlijk kun je niet zonder beleid allerlei vacatures binnen een organisatie schrappen. Daar moet een strategische organisatieanalyse aan voorafgaan. Ook al heeft iedereen in vrijwel iedere organisatie het razend druk, we weten allemaal dat er ook overbodige functies zijn, zoals antropoloog David Graeber beschreven heeft in zijn boek Bullshit Jobs. Hoewel ik zijn analyse kort door de bocht vind zijn er wel erg veel productmanagers, voorlichters en marketingcoördinatoren.
Uit een enquête in het Verenigd Koninkrijk bleek dat 37 procent van de werknemers denkt dat het niets zou uitmaken als hun baan geschrapt wordt. Los van de personeelstekorten, is dat natuurlijk nog een probleem: als een mens niet ervaart dat zijn baan zinnig is, is het moeilijk om echt blij te worden van je werk.
Het gevolg daarvan zie je al in de hoge uitstroom en ziekteverzuimcijfers. Steeds vaker spreek ik mensen van grote organisaties die stellen dat medewerkers een gevoel van autonomie missen. Zij nemen ontslag, worden coach of zij-instromer in het onderwijs, of raken opgebrand en blijven lange tijd ziek thuis.
Dat maakt de vraag des te acuter: wat zijn nou echte vacatures en welke zou je eigenlijk moeten schrappen? En hoe zorg je dat medewerkers de impact van hun werkzaamheden zien? Voor grote organisaties zijn dit nog altijd taboevragen.
We willen in dit land dat de treinen blijven rijden, er voldoende meesters en juffen voor de klas staan, de komende jaren miljoenen warmtepompen geïnstalleerd worden en dat de kwaliteit van de zorg op peil blijft. Dat gaat niet lukken zolang we niet serieus gaan nadenken over de zin van veel banen. Iedere werkende kan zijn handen maar in één functie laten wapperen.
Laat bedrijven en overheidsorganisaties de zomer gebruiken om goed na te denken over deze kwesties: 1. Maak voor je menselijk kapitaal een planning voor de komende twintig jaar. Waar wil je dat kapitaal voor inzetten, waar kun je (meer) automatiseren en waar kun je schrappen? En geef je mensen aandacht. Nog meer.
2. Vereenvoudig regels en processen.
3. Zorg dat iedere werknemer weet wat hij of zij bijdraagt aan het geheel, praat er over en geef mensen autonomie (of dat nu gaat over roosters, variatie in werkzaamheden of tijdsindeling).
4. Overleg minder of korter. Hoe meer overleg, hoe lager de productiviteit.
5. Denk aan het collectieve belang. Als jij iemand met een technische achtergrond aanneemt, kan een andere organisatie diezelfde persoon niet aannemen. Neem je maatschappelijke verantwoordelijkheid, of je nu werkt bij een bedrijf of bij de overheid.
Aylin Bilic is headhunter en publicist.
NieuwsbriefNRC Economie
Krijg elke werkdag om 12 uur een persoonlijke selectie van het economische nieuws van de dag van een van onze redacteuren.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC