Caroline Slikker kwam tien jaar geleden naar de IJmond. "Voor ik hier kwam wonen, heb ik gegoogeld of er meer gezondheidsrisico's waren. Dat leek destijds niet zo te zijn. Inmiddels is dat wel anders."
Dat blijkt ook uit onderzoek uit 2020 en 2022 van het RIVM. In de deeltjes die neerdwarrelden op kozijnen en tuinmeubelen van omwonenden werden schadelijke stoffen aangetroffen, zoals paks. Met name voor buiten spelende kinderen vormen paks en lood een gezondheidsrisico. De stoffen kunnen voor bijvoorbeeld ontwikkelingsstoornissen zorgen.
De 41-jarige Caroline voelt zich dan ook schuldig tegenover haar zoontje. "Over het feit dat hij met zijn handjes in die troep zit in de speeltuinen. En dat hij het inademt. Je kan er niet omheen, je weet dat hij het binnenkrijgt. Soms voelt het alsof ik er meer aan had moeten doen. Alsof ik meer moeite had moeten doen om een ander huis te kopen. Ik ben boos over hoe het gaat, over dat dat zomaar kan."
"Op de foto (zie hieronder, red.) zie je mijn nieuwe kozijnen en wat hier in de afgelopen week op terechtgekomen is", vertelt Caroline. "Na een grafietregen kreeg ik ooit een autowasbon van Tata. Toen moest ik er een beetje om lachen, maar nu vind ik het een belediging. Een fuck you."
IJmuidenaar Andre Verwoerd werkt in zijn woonplaats als glazenwasser. "Vorige maand zaten de ramen door de droogte en de noordenwind (uit de richting van Tata Steel dus, red.) onder de zwarte derrie. Iets anders kan ik het niet noemen. En dat was vroeger ook al zo. Als mijn moeder de was op de waslijn ging hangen, moest ze 'm eerst schoonmaken. Anders kon ze opnieuw wassen", vertelt de 58-jarige glazenwasser.
Omwonenden hebben niet alleen last van stof, maar ook veel stankoverlast. Patrick Boels (naam gefingeerd op verzoek van de geïnterviewde) verhuisde vier jaar geleden naar Velsen-Noord. "Zodra de wind uit zee komt, zitten wij vol in de lucht van Tata. Als zij bezig zijn met die cokes, dan ruikt het hier vreselijk naar rottende eieren. De ene keer is het erger dan de andere, maar ik heb afgelopen jaar zeker acht keer gehad dat ik kokhalzend buiten liep. En je ruikt het ook in huis, je houdt het echt niet buiten."
Cokes (of soms ook kooks) is steenkool dat is verhit om verontreiniging eruit te krijgen. Bij dat proces komen ook gassen vrij die soms een kenmerkende geur hebben.
De 34-jarige Patrick is niet de enige die stankoverlast ervaart. De Omgevingsdienst voor het Noordzeekanaalgebied krijgt meer dan duizend klachten per jaar over Tata Steel. Drie kwart daarvan gaat over geuren en zo'n 10 procent over neerslaand stof.
Van dat laatste heeft Patrick ook last. "We zijn aan het verbouwen en hebben in ons huis uit 1927 veel oude wandjes weggehaald. Toen we daaraan begonnen, sloeg pas echt in hoe groot het probleem met Tata is. De afzetting van zwart poeder in de spouwmuur is schokkend. Zeer fijn zwart stof met glinsterende deeltjes, dat raar voelt en ruikt. En als je er een magneet door haalt, zit die vol met metaaldeeltjes."
Andere omwonenden herkennen die zwarte aanslag, maar zeggen ook dat de regio niet zonder Tata Steel kan. "Ook ik heb natuurlijk zwart stof in de tuin en zelfs in mijn huis", zegt Velsenaar Marianne Minks. "Mijn beide ouders zijn overleden aan kanker en ik heb het zelf ook gehad, maar ik wijt dat niet aan Tata Steel. De één overlijdt nou eenmaal jonger dan de ander."
De 55-jarige Marianne heeft zich dan ook niet aangesloten bij de rechtszaak die omwonenden aanspanden tegen Tata Steel omdat ze willen dat de uitstoot van zwaveldioxide omlaaggaat. "Je kiest er ook zelf voor om hier te blijven wonen. En ondanks dat ik weet wat Tata uitstoot, blijf ik hier wonen, want ik woon hier fijn en Tata geeft heel veel werkgelegenheid."
Tommy Panis woont in IJmuiden en is ook raadslid in die stad. "Tata Steel is ontzettend belangrijk voor onze gemeente. Als we het steeds moeilijker maken voor Tata Steel, is er kans dat ze de productie naar India verplaatsen - en daar is geen enkele norm over uitstoot en vervuiling. Dat is slecht voor de economie van onze gemeente en ook voor het welzijn van de aarde. We weten allemaal dat Tata geen bloemetjes maakt, maar staal. En dat brengt uitstoot met zich mee", zegt het 28-jarige raadslid.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch