Als Hafize Gaye Erkan donderdag voor het eerst de bestuursvergadering van de centrale bank van Turkije voorzit, is eigenlijk maar één vraag van belang: gaat de rente omhoog?
Gebeurt dat inderdaad, dan heeft de nieuwe gouverneur van de centrale bank meteen al voldaan aan de hooggespannen verwachtingen. Na jaren maakt zij dan een eind aan een omstreden beleid waarin de rente laag werd gehouden, op aansporing van president Recep Tayyip Erdogan. Dit beleid ging tegen alle economische logica in. De afgelopen jaren ontsloeg Erdogan driemaal een bankgouverneur die weigerde zijn rentebeleid te volgen.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Daarom zal zich, indien de rente inderdaad stijgt, ogenblikkelijk een tweede vraag aandienen. Neemt Erkan dit besluit op aanwijzen – of op z’n minst met instemming – van de president? Of trotseert zij de koppige leider en volgt zij alleen haar eigen deskundig inzicht? Internationale financiële markten hechten veel waarde aan de politieke onafhankelijkheid van centrale banken.
De benoeming van de 43-jarige Erkan is één van de tekenen die erop wijzen dat Erdogan inderdaad het roer omgooit en een meer conventioneel monetair beleid gaat voeren. Dat moet het vertrouwen herstellen van de financiële wereld en van investeerders in de Turkse economie.
Een ander voorteken was de benoeming begin juni van de 56-jarige Mehmet Simsek tot minister van Financiën. Simsek heeft een goede naam in de internationale financiële wereld. Hij bekleedde diverse ministersposten (2007-2015) en was vicepremier van 2015 tot 2018. In deze rollen stond hij bekend als kundig bestuurder en als hoeder van de stabiliteit van de Turkse economie. Onder zijn regie kwam Turkije de wereldwijde financiële crisis van 2008 goed door.
Anders dan haar voorganger Şahap Kavcioğlu, een jaknikker en partijman die als columnist getrouw de president bejubelde vóór zijn komst naar de centrale bank, is Erkan een politieke buitenstaander. Ze bracht een groot deel van haar leven door in de Verenigde Staten en heeft een dubbele nationaliteit.
Erkan zat in haar geboorteplaats Istanbul op een Duitstalige middelbare school. Ze studeerde aan de Engelstalige Bosporus Universiteit in Istanbul en aan de Harvard Business School in Boston in de VS. Vervolgens promoveerde ze aan de Princeton University in New Jersey. In 2005 ging Erkan werken bij de Amerikaanse bank Goldman Sachs, waar ze in 2011 opklom tot directeur Financial Institutions Group Analytics and Strategies.
In 2014 stapte ze over naar de First Republic Bank in Californië, waar ze chief investment officer werd. Drie jaar later volgde haar benoeming tot bestuursvoorzitter. Vanaf 2018 was zij de enige vrouw onder de 40 jaar met een president- of ceo-titel bij de honderd grootste banken in de VS.
In juli 2021 werd ze co-ceo van First Republic, naast Jim Herbert, oprichter van de bank. Herbert vertrok wegens gezondheidsproblemen in december 2021, een maand later nam ook Erkan ontslag. Tijdens de bankencrisis eerder dit jaar in de VS werd de bank overgenomen door JPMorgan Chase. Toch zijn de problemen bij First Republic niet direct toe te schrijven aan het beleid van Erkan. Zij was intussen in leidende functies aan de slag gegaan bij verzekeringsmakelaar Marsh McLennan, Tiffany & Co. en Greystone. Erkan is, kortom, een in de financiële sector alom gerespecteerd figuur.
Volgens persbureau Reuters zijn mensen die met haar hebben gewerkt niet verbaasd dat ze nu een publieke rol heeft aanvaard. President Kathryn Wylde van Partnership for New York City, een non-profitorganisatie waar Erkan ooit bestuurslid was, zei dat de Turks-Amerikaanse wordt gezien als ‘stoer, slim en effectief’. Haar overstap naar de centrale bank van Turkije was dan ook geen verrassing voor Wylde. ‘Ze heeft veel belangstelling voor het openbaar bestuur en het welzijn van de gemeenschap.’
Minister Simsek zei na zijn benoeming dat ‘Turkije geen andere keuze heeft dan terugkeren naar een rationele basis’. Als speerpunten noemde hij begrotingsdiscipline en prijsstabiliteit. Dat laatste is de primaire verantwoordelijkheid van de centrale bank. De vraag is hoeveel speelruimte Erkan heeft: alleen het afgelopen jaar al heeft de bank er 25 miljard euro aan buitenlandse reserves doorheen gejaagd om de lira op peil te houden. Met weinig succes. De Turkse munt maakte de afgelopen weken een nieuwe duikvlucht en staat op het laagste niveau sinds jaren.
‘Ik denk dat Erkans taak zowel moeilijk als gemakkelijk is’, zei Hakan Kara, voormalig hoofdeconoom bij de centrale bank, tegen de Financial Times. ‘Moeilijk, want ze erft een hoge inflatie en inefficiënte regelgeving. Makkelijk, want vanwege de lage geloofwaardigheid van haar voorganger kan ze het sentiment van de markt heel snel verbeteren.’
Erkan is getrouwd met Batur Biçer, met wie ze studeerde aan de Bosporus Universiteit in Istanbul. Na zijn afstuderen ging ook Biçer naar de VS om te promoveren aan Princeton University. Hij werkte bij Barclays Capital, Goldman Sachs, Citigroup en Napier Park Global Capital.
Erkan is de eerste vrouw aan het hoofd van de Turkse centrale bank. Erdogan heeft in zijn nieuwe kabinet één vrouw benoemd, de Vlaamse oud-politica Mahinur Özdemir Göktas. Zij is minister van Familiezaken. Göktas was eerder gemeenteraadslid in Schaarbeek en daarna ambassadeur van Turkije in Algerije.
Ook is Erkan de oprichter van het Hafize Gaye Erkan First Republic Fellowship Program, een initiatief in de VS dat leiderschapstraining en loopbaantrajecten ondersteunt voor veelbelovende jonge vrouwen uit kansarme milieus.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden