De Kamer debatteert donderdag vanaf 13.55 uur over de nieuwe Huisvestingswet. Daarin staat dat gemeenten voortaan de helft van alle beschikbare huurwoningen én koopwoningen tot 355 duizend euro kan toewijzen aan inwoners van de eigen gemeente. Ook mensen met een cruciaal beroep, zoals leraren, verpleegkundigen en politieagenten mogen voorrang krijgen.
VVD en D66 kunnen ermee leven dat gemeenten voortaan de helft van de huur- en nieuwbouwwoningen kunnen toewijzen aan voorrangsgroepen, maar ze zijn fel gekant tegen het plan om ook bestaande koopwoningen onder de nieuwe regels te laten vallen.
‘Als je een koopwoning hebt – waar je hard voor hebt gewerkt – kan het niet zo zijn dat de gemeente mag bepalen aan wie je die mag verkopen’, zegt het D66-Kamerlid Faissal Boulakjar. ‘Dat raakt aan de keuzevrijheid van mensen.’ D66 vreest dat de regeling de doorstroming zal belemmeren, als blijkt dat mensen hun huis alleen mogen verkopen aan (minder betalende) voorrangsgroepen.
VVD-Kamerlid Peter de Groot denkt dat het wetsvoorstel grote invloed kan hebben op de waarde van een huis, omdat het aantal potentiële kopers na invoering ervan zal afnemen. ‘Stel je hebt zes potentiële kopers, maar vijf blijken niet aan de eisen van de gemeenten te voldoen, en eentje wel. Dan krijgt die ene overgebleven koper heel veel macht over de prijs die je voor het huis kan krijgen.’
Hoewel het kabinetsvoorstel om woningen voortaan toe te wijzen aan bepaalde voorrangsgroepen afgelopen najaar nog op steun van een Kamermeerderheid leek te kunnen rekenen, zou het best kunnen dat het voorstel later donderdagmiddag alsnog wordt afgeschoten door de Tweede Kamer. Want naast VVD en D66, zijn ook BBB, JA21 en PVV niet erg enthousiast.
Woonminister De Jonge zal zijn wet donderdagmiddag met vuur verdedigen. Hij zegt dat hij met deze aanpassing van de Huisvestingswet tegemoetkomt aan een wens van veel gemeenten om meer invloed te kunnen uitoefenen op de woonruimteverdeling binnen hun gemeentegrenzen. Vooral starters met een laag inkomen of middeninkomen kunnen moeilijk een woning vinden in hun eigen woonplaats, omdat ze bij een biedingsprocedure vaak worden overboden door rijkere huizenzoekers uit andere gemeenten.
Voor senioren is het om diezelfde reden vaak lastig om te verhuizen naar een kleinere woning binnen hun eigen woonplaats. Daarnaast merken gemeenten dat het soms problematisch is om leraren of andere mensen met een cruciaal beroep over te halen om in hun gemeente te komen werken, omdat ze simpelweg geen betaalbare woning in de buurt kunnen vinden.
Het kabinet realiseert zich dat de nieuwe wet ten koste gaat van het recht op vrije vestiging en vrije verkoop. Maar dit acht ‘de regering gerechtvaardigd’, aldus de toelichting op het wetsvoorstel. Met de nieuwe regels kunnen gemeenten zorgen voor een ‘rechtvaardige en evenwichtige verdeling van de schaarse woningvoorraad, zodat de juiste woningzoekenden in de juiste woningen terechtkomen’. Wat minister De Jonge betreft gaan de nieuwe regels al snel in. Maar voor dat het zover is, moeten zowel de Tweede als de Eerste Kamer er nog mee instemmen.
Als de Huisvestingswet wordt aangenomen, zal iedereen die een huis te koop (met een vraagprijs van 355 duizend euro of lager) of te huur wil aanbieden voortaan eerst bij de gemeente moeten controleren of een gegadigde voorrang heeft om erin te wonen.
Volgens het wetsvoorstel kunnen gemeenten voortaan via de huisvestingsverordening vergunningen gaan uitdelen aan geselecteerde groepen die voorrang krijgen bij het kopen of huren van een woning. Op deze manier kan de gemeente bijvoorbeeld een koophuis ‘toewijzen’ aan een lokale inwoner of iemand met een cruciaal beroep.
Een voorwaarde is dus wel dat die koopwoning niet meer kost dan 355 duizend euro – dat is de zogeheten Nationale Hypotheek Garantie-grens.
Zowel VVD als D66 hebben veel vragen over hoe dit stelsel in de praktijk gaat werken. De regering verwacht niet dat veel verkopers hun huis dan maar voor een prijs net boven de NHG-grens te koop zetten, omdat veel kopers ‘juist graag de NHG-garantie willen hebben’. Maar D66 is juist wel bang dat mensen gauw nog ‘een extra dakkapel gaan bouwen’ om te voorkomen dat ze hun woning eventueel moeten verkopen aan een voorrangsgroep.
De VVD noemt het voorstel om de verkoop van koopwoningen zo te reguleren ‘onwenselijk’ en mogelijk zelfs ‘onrechtmatig’. VVD-Kamerlid De Groot verwacht dat er veel rechtszaken zullen volgen als woningaanbieders hun woning bijvoorbeeld voor een lagere prijs aan een voorrangsgroep moeten verkopen, terwijl de buren dat niet hoeven.
Bij huurwoningen geldt geen prijsgrens voordat de gemeente kan ingrijpen, bevestigde een woordvoerder van minister De Jonge afgelopen najaar. Volgens de nieuwe wet zou de gemeente Amsterdam of Utrecht bijvoorbeeld kunnen beslissen dat een dure huurwoning van 1.500 euro voortaan niet meer verhuurd mag worden aan een expat die in de gemeente gaat werken, maar alleen aan bestaande inwoners of aan iemand met een huisvestingsvergunning.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden