‘De verbindende factor is dat ze onderdeel zijn van een soort energietournee van Rutte. De drie landen zijn ambitieus op het vlak van groene energie, zoals waterstof. Marokko wil er de komende decennia tientallen miljarden tegenaan smijten om een grote producent van waterstof te worden, maar investeert ook in klassiekere vormen van duurzame energie. Waterstof heeft zich nog niet op grote schaal bewezen.
‘Het hele land wordt volgebouwd met wind- en zonneparken, met name in dunbevolkte gebieden. Daar heeft Marokko er genoeg van, zeker als je de Westelijke Sahara bij Marokko rekent. Dat gebied is vier keer zo groot als Nederland, maar er wonen slechts een paar honderdduizend mensen.’
‘Officieel erkennen Nederland en andere Europese landen de Westelijke Sahara niet als onderdeel van Marokko. Maar je ziet wel dat Nederland een stukje is opgeschoven om de relatie met Marokko te lijmen. Marokko wil van de Westelijke Sahara een autonome regio maken binnen Marokko. Nederland heeft gezegd dat als een geloofwaardig idee zien.
‘Europese bedrijven werken ook mee aan de Marokkaanse energieprojecten in de Westelijke Sahara. Het Franse Engie en het Duitse Siemens zijn daar van alles aan het doen. In zekere zin wordt de Westelijke Sahara dus geannexeerd langs de weg van duurzame energie, die in de toekomst ook aan Europa zal worden geleverd. Daarmee verbindt Europa zich aan de Westelijke Sahara als onderdeel van Marokko.’
‘Als zeer moeizaam. De relatie kan elk moment weer tot ontploffing komen. Het probleem van Nederland is dat het Marokko harder nodig heeft dan andersom. Dat heeft alles te maken met uitgeprocedeerde Marokkaanse asielzoekers, de zogeheten veiligelanders, die in Nederland voor overlast zorgen. Zij ondergraven het draagvlak voor het opvangen van asielzoekers, maar Marokko neemt ze maar heel beperkt terug.
‘Daarom zie je dat Nederland al jaren op diplomatieke eieren loopt. Een paar jaar geleden leverde toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok kritiek op de lange straffen voor Riffijnse activisten. Daarop stopte Marokko met het terugnemen van uitgeprocedeerde asielzoekers. Je ziet dat Marokko, net als andere Noord-Afrikaanse landen, migranten inzet als chantagemiddel.
‘Marokko is zeer gevoelig voor kritiek van buitenlandse regeringen en daarom uit Nederland die voor de zekerheid zo min mogelijk. Dat is precies wat Rabat wil. Als Marokko en Nederland aan het armpjedrukken zouden zijn, ligt de Nederlandse arm bijna op tafel.’
‘Het wordt zeker ook besproken. Dat premier Rutte naar Marokko komt en met de Marokkaanse premier praat, wordt opgevat als teken van respect. In de praktijk leveren beloftes van Marokko echter weinig op. In 2021 werd een deal met Marokko gesloten over het terugnemen van asielzoekers, en daar deed staatssecretaris Eric van der Burg vorig jaar nog heel triomfantelijk over, maar de cijfers vallen vies tegen. Rutte zal op een zeker moment wel met resultaten moeten komen voor zijn kiezers.’
‘Druppelsgewijs neemt Marokko wat asielzoekers terug, waardoor de Nederlandse hoop op een serieuze terugname levend blijft. Maar het probleem is ook dat Europese landen geen uniform asielbeleid hebben en geen front vormen. De ene keer maakt Marokko ruzie met Frankrijk, dan halen ze de banden weer aan met Duitsland, en intussen weet het links en rechts toezeggingen als die over de Westelijke Sahara los te krijgen. De Europese landen worden gewoon uit elkaar gespeeld.
‘Bovendien heeft Nederland al pijnlijke toezeggingen gedaan aan Marokko. Het zou gezichtsverlies betekenen als Nederland nu opeens van strategie verandert en zich veel harder opstelt tegen Marokko.’
‘Nee. Nederland is opgeschoven als het gaat om de Westelijke Sahara en levert verder ook geen commentaar op Marokko. Een pijnlijke kwestie is ook die rond de Marokkaanse journalist Omar Radi. Die is veroordeeld tot zes jaar cel, onder andere omdat hij voor Nederland zou hebben gespioneerd. Daar is verder geen enkel bewijs voor geleverd.
‘Nederland weigerde zich erover uit te spreken, tot drie maanden na zijn veroordeling in eerste aanleg. Pas daarna weersprak het kabinet de beschuldigingen. Het lijkt wel alsof Marokko Nederland met de rechtszaak heeft willen testen: gaan jullie je uitspreken, en zo onze breekbare relatie weer op het spel zetten?
‘Uitgerekend woensdag dient de cassatie in de zaak van Radi. Heel interessant wat daar zal gebeuren. Wordt zijn veroordeling bevestigd, dan is dat eigenlijk een affront naar Rutte op de dag dat hij op bezoek komt. Zegt Marokko dat Radi’s zaak nog eens bekeken moet worden, wat ik niet verwacht, dan is dat misschien juist een cadeautje.’
‘Dat zou kunnen, Marokko laat zelden iets aan het toeval over.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden