Three is a crowd. Die Engelse uitdrukking bestaat niet voor niets, weten ouders wier kind niet één maar twee beste vriendjes heeft. Hartstikke gezellig, maar vaak wordt er iemand buitengesloten. Waarom is zo’n driehoeksverhouding lastig? En moeten ouders zich ermee bemoeien?
Drie is een ongelukkig getal voor vriendschappen. ‘Het is een feit dat er in zo’n groepje altijd een tweetal is dat een nét iets sterkere band heeft en dus naar elkaar toe trekt’, zegt Jan van der Ploeg, emeritus hoogleraar orthopedagogiek aan de Universiteit Leiden en auteur van het boek Waarom vriendschappen zo belangrijk zijn. Het is niet zo dat altijd dezelfde persoon van het drietal buiten de groep valt. Het ‘voorkeursduo’ kan verschillen per situatie, vertelt Van der Ploeg. ‘Bijvoorbeeld als het gaat om een activiteit waarin de een beter is dan de ander, of bij een gedeelde interesse.’
Het vraagt veel van jonge kinderen om met z’n drieën te spelen, zegt ontwikkelingspsycholoog Sander Kooijman. ‘Stel dat er twee met de bal overgooien. Een derde komt erbij en die pakt de bal af om te gaan voetballen. De ene vindt het prima en speelt verder; de ander wil het bij overgooien houden. Hoe los je dat op? Het vergt nogal wat vaardigheden om aan te geven dat je iets anders aan het doen was.’
Kinderen kunnen al op 4-jarige leeftijd een beste vriend hebben. Die prille vriendschappen liggen nog niet zo vast als op de middelbare school. Is een vriendje (even) niet beschikbaar, dan zoeken jonge kinderen gewoon iemand anders op. ‘In die fase bestaat een vriendschap vooral uit samen doen en samen delen’, schrijft Van der Ploeg in zijn boek. Het gaat om materiële zaken als speelgoed, maar ook om immateriële dingen zoals vertrouwelijke informatie uitwisselen en geheimen delen.
Moet je een kind streng berispen als het een ander buitensluit? (‘Dat is niet aardig van jou!’) ‘Je spreekt het kind dan aan op gedragsniveau, maar gaat voorbij aan het onderliggende gevoel: waarom doet het kind dit? Vaak gebeurt het buitensluiten vanuit onvermogen’, zegt Kooijman. ‘Is het niet handiger om kinderen te helpen om met zo’n situatie om te gaan?’
Dat doe je door het conflict te ‘ondertitelen’. ‘Probeer te achterhalen wat er speelt en geef daar woorden aan’, aldus de ontwikkelingspsycholoog. ‘Zeg: ‘Volgens mij vind jij het niet zo leuk dat hij de bal pakte en gaat voetballen. Klopt dat?’’ Je wilt niet te veel invullen – laat de kinderen dus zelf praten – maar wél achterhalen waar het probleem ligt. Is dat eenmaal uitgesproken, dan keert de rust vaak terug.
Het is natuurlijk frustrerend als het steeds misgaat tussen vriendjes, met heibel tot gevolg. Ouders willen het dolgraag oplossen. Toch is hun rol beperkt. ‘Als ouder kun je geen vriendschappen afdwingen. Je kunt wel helpen door voor te leven hoe je met mensen omgaat’, zegt Van der Ploeg. Gedoe met vriendjes hoort bij het opgroeien. ‘Er zullen ook teleurstellingen zijn. Het is belangrijk dat ouders hun kind hierin steunen en duidelijk maken dat dit niet aan hun kind ligt.’
Het is ook zaak het akkefietje niet al te groot te maken. Houd het een beetje luchtig. ‘De ‘pest’-lading die volwassenen er soms aan geven, mede door hun eigen ervaringen, speelt vaak helemaal niet’, aldus Kooijman.
Spelen met z’n drieën vergt sociale vaardigheden. Kooijman: ‘Is je kind erg moe, dan is het soms wijs om dat speelafspraakje een andere keer te doen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden