Aan het einde van vorig jaar vroeg de boekenredactie van de Volkskrant 23 schrijvers naar wat het komende jaar zou moeten veranderen, en wat hun boek daaraan zou kunnen bijdragen. Arnon Grunberg schreef over de vlucht als revolutie en de vluchteling als revolutionair: ‘Als mijn boek eraan bijdraagt dat in 2023 dat merkwaardige woord instroom – dat mij aan kunstmatige inseminatie doet denken – uit de debatjes verdwijnt en het besef postvat dat de revolutie Nederland niet zal overslaan omdat de gemeente Oldenzaal geen zin heeft in revolutionairen, dan al was het niet voor niets. (Overigens geen kwaad woord over Oldenzaal, moge Gods zegen op Oldenzaal blijven rusten.)’
Grunbergs Oldenzaal bleek Bloemendaal, een villadorp dat zich de afgelopen weken vergeefs verzette tegen het tijdelijke verblijf van enkele tientallen minderjarige vluchtelingen in een leegstaande pastorie. Dat inwoners van miljonairsdorpen niet allemáál enorm geneigd zijn tot ruimhartig delen, leidt gek genoeg nog tot verbazing. De rel leverde wat leutige Telegraaf-koppen op, plus een paar genante filmpjes waarin lokale Ons Soort Mensen zich misdroegen tegen verslaggevers. Ook werd Jaïr Ferwerda, Jinek-correspondent Politiek en Sneu Geld, straal genegeerd, wat in de reportage op even weinig begrip kon rekenen als het potsierlijke gesputter over noodhulp aan minderjarigen. Hoewel tv je soms anders kan doen geloven, bestaat er niet zoiets als een morele verplichting om je op straat over je gebrek aan solidariteit te laten ondervragen door een gladiool met een plopkap.
In de Bloemendaalse gemeenteraad stemden ze woensdag uiteindelijk overtuigend vóór de opvang, waarop een van de tegenstemmers bij Jinek in pure verwarring opeens allerlei extra opvanglocaties binnen zijn gemeente begon te suggereren – nu de gewenste status quo onhaalbaar was gebleken, werd Bloemendaal plots de bakermat van de revolutie. Onderwijl kwamen onophoudelijk berichten door over het de voorgaande nacht voor de kust van Kalamata gekapseisde vluchtelingenschip.
Over vrouwen en kinderen die benedendeks waren en geen schijn van kans hadden. Over de getuigenissen van opvarenden dat de Griekse kustwacht het schip richting Italiaanse wateren zou hebben willen slepen, een pushback dus, wat net iets minder onprettig klinkt dan ‘het terugduwen van mensen in nood, de open zee op, de dood tegemoet’. Over de steeds gevaarlijker en drukker bevaren vluchtwegen richting Europa, waar het aantal verdronken migranten voor dit jaar nu boven de duizend ligt. Over vele honderden doden.
Even waren die berichten groot nieuws, even ging er een schokje door de landen waar die honderden mensen, die deelnemers aan een dodelijke loterij, zoals Rosa van Gool ze recentelijk omschreef, naartoe op weg waren: o ja, dat gebeurt ook nog. Maar het schokje ebde weg, en er waren weer andere problemen, en andere nieuwtjes.
Het leedvermaak om paniekerige miljonairs voor wie weinig meer op het spel staat dan de huizenprijs en wat gescharrel aan de andere kant van de heg is overzichtelijker en prettiger dan het échte nieuws, de misdadige toestanden aan de EU-buitengrenzen die nauwelijks nog tot brede verontwaardiging leiden, het cynisme en de vruchteloosheid van deals met landen waarvandaan de boten vertrekken, de ontelbare, diep xenofobe onlinereacties op nieuwsberichten over migranten (niet alleen van bots en halvegaren, maar ook van politici), de tienduizenden die al gestorven zijn en de tienduizenden die nog zullen sterven en het ongemakkelijke gevoel dat als de wereld naar Nederland kijkt, ze één groot sputterend villadorp ziet.
Source: Volkskrant