Dinsdag werden negen Egyptische mannen voor een rechtbank in het Zuid-Griekse Kalamata voorgeleid. Justitie beschuldigt hen van lidmaatschap van een internationale mensensmokkelbende die verantwoordelijk is voor de catastrofe waarbij naar schatting 500 migranten de dood vonden.
Maar terwijl justitie haast maakt met de berechting van de Egyptenaren, zwelt de kritiek aan van hulporganisaties en (Europese) politici aan de linkerkant van het politieke spectrum: de Grieken zouden juist hun eigen rol in de ramp moeten onderzoeken. Een week nadat de vissersboot met ruim 700 migranten aan boord is gekapseisd, blijven veel vragen onbeantwoord en is het wantrouwen jegens de kustwacht alleen maar gegroeid door een lange rij aan tegenstrijdigheden in officiële verklaringen.
Zo zei de kustwacht in een eerste toelichting vorige week woensdag dat zij de avond ervoor vanuit een helikopter had gezien dat het migrantenschip een ‘vaste koers’ voer naar Italië, voordat het kapseisde en zonk. Een claim die zondag werd tegengesproken door een onderzoek van de BBC. Journalisten concludeerden op basis van openbare scheepsdata juist dat het schip zeven uur stillag voor de fatale ramp.
Ook zouden de opvarenden per satelliettelefoon hulp hebben geweigerd, ‘omdat ze naar Italië wilden’, aldus een woordvoerder van de kustwacht. Hierop koos het kustwachtschip ervoor ‘vanaf een afstand op het schip te letten’. Alarm Phone, een vrijwilligersorganisatie die fungeert als intermediair tussen migranten in nood en hulpdiensten, meldde dat zij dinsdagmiddag juist meerdere noodsignalen hadden ontvangen vanaf de vissersboot. Volgens hen vroegen de opvarenden wel degelijk om gered te worden, ‘door welke autoriteit dan ook’.
De geloofwaardigheid van de kustwacht werd verder aangetast toen bleek dat de bemanning ‘vergeten’ was de camera’s aan te zetten tijdens de reddingsoperatie, wat normaal wel gebeurt. Ook heeft de kustwacht een aanbod van EU-grensagentschap Frontex afgewezen om een drone te sturen om het schip te volgen.
Ten slotte is er nog discussie over het gebruik van een touw door de kustwacht. Verschillende overlevenden van de ramp getuigen dat de kustwacht net voor het ongeluk touwen aan de vissersboot zou hebben vastgebonden en dat het schip hierdoor is gekapseisd. Vervolgens voer de Griekse boot weg en bleef op afstand, terwijl de mensen in het water lagen. ‘Later kwamen ze ons redden met kleine bootjes’, aldus een overlevende tegenover nieuwssite Syria Direct.
De linkse parlementariër Kriton Arsenis, die in Kalamata met enkele overlevenden sprak, beschuldigt de kustwacht ervan te hebben geprobeerd de boot naar Italiaanse wateren te hebben willen slepen. Als die beschuldiging klopt, is er sprake van een pushback: een illegale methode waarbij vluchtelingen tegen hun wil naar een ander land worden ‘geduwd’, om de verantwoordelijkheid af te wentelen.
Aanvankelijk ontkende de kustwacht dat er überhaupt een touw was en zei dat het op ‘discrete afstand van de boot’ was gebleven. Later kwam een woordvoerder hierop terug en zei dat er wel sprake was van een touw, dat het alleen was vastgebonden om de boot ‘te stabiliseren’.
Vanwege alle onduidelijkheid roept Vincent Cochetel, een speciale gezant van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, op tot een onafhankelijk onderzoek. Verschillende hulporganisaties en Europarlementariërs sloten zich erbij aan. De Europese Commissie liet maandag weten hier geen heil in te zien. ‘We weten dat de Griekse openbare aanklager een onderzoek naar dit incident is gestart’, aldus een woordvoerder. Om te zorgen dat dit onderzoek grondig en transparant verloopt is het belangrijk ‘Griekenland toe te staan zijn eigen onderzoek voort te zetten’.
De Griekse autoriteiten blijven bij hun verklaringen over de hulpweigering en benadrukken dat het pas vlak voor de boot zonk duidelijk was dat de migranten gevaar liepen. De kustwacht zoekt ondertussen door naar overlevenden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden