Het is een extreme vorm van narcisme: een kaartje van vier ton kopen om enkele minuten buiten de dampkring te verkeren, één ton om een stuk oud roest op de bodem van de zee te zien, zeventigduizend euro om de Mount Everest te beklimmen en vijftienduizend euro om aan de Zuidpool aan te meren om koningspinguïns te zien.
Meestal zijn het witte oudere mannen met te veel geld die in de voetsporen willen treden van voormalige witte oudere mannen die begin vorige eeuw als eersten op de beide polen zijn geweest of de toppen van de hoogste bergen hebben bereikt.
Er wordt geen maatschappelijk belang mee gediend. Er is niets te ontdekken. Al vijfduizend mensen hebben op de top van de hoogste berg ter wereld gestaan. Tientallen astronauten hebben beelden van buiten de dampkring geschoten. En iedere pinguïn op de Zuidpool moet al honderden keren zijn gefotografeerd. Sinds het wrak van de Titanic in 1985 werd ontdekt, is elk detail minutieus bestudeerd.
Maandag verdween een duikboot met vijf diepzeetoeristen die zo nodig met eigen ogen willen zien of de wrakstukken er nog liggen. Ze daalden daarom af naar een diepte van 3.800 meter onder de zeespiegel, terwijl in de briljante film Das Boot – nu loopt een gelijknamige serie bij de publieke omroep – de klinknagels bij een diepte van 260 meter al uit de stalen romp sprongen.
Overeenkomst tussen diepzee-, ruimte-, Himalaya- en pooltoeristen is dat hun activiteiten alleen bedoeld zijn voor zichzelf, zonder dat die ten goede komen aan de gemeenschap. Maar als ze in problemen komen, moeten ze op kosten van dezelfde gemeenschap worden gered. Dinsdag werd zelfs gesproken van de grootste reddingsactie in de geschiedenis, als even wordt afgezien van de actie van International Rescue in de poppenserie The Thunderbirds.
Dezelfde dag maakte miljardair Richard Branson bekend nog deze maand de eerste commerciële ruimtevlucht te willen maken met zijn bedrijf Virgin Galactic. Dit bedrijf heeft inmiddels 800 tickets verkocht aan mensen die vier ton in euro’s willen betalen voor een vlucht naar een hoogte van 80 kilometer waarbij ze enkele minuten gewichtloosheid kunnen ervaren. De aandelen van Virgin Galactic schoten maandag 40 procent omhoog. Maar als het misgaat en het ruimtevoertuig in het oneindige heelal zoekraakt, moeten de reddingsdiensten in actie komen.
Het is een paradox. Enerzijds legt de maatschappij steeds meer regels op om mensen tegen zichzelf in bescherming te nemen (veiligheidsgordels in de auto, helmplicht op de bromfiets, niet meer drinken tot de 18de verjaardag) en anderzijds nemen mensen daarop zelf steeds meer risico’s om de held uit te hangen. En dat geldt zeker voor miljardairs die zich bizarre uitwassen kunnen permitteren omdat het mondiaal onmogelijk is geworden hun vermogens te belasten. Het geld zou moeten worden gebruikt voor het lenigen van de hongersnood in Darfur, de bestrijding van malaria, de opvang van vluchtelingen in Tunesië en Turkije of het schoonmaken van de oceanen.
Nu wordt de wereld er alleen viezer en asocialer van.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columns reflecteren niet per se de mening van de redactie.