In de afgelopen jaren zijn we het normaal gaan vinden dat op winst gerichte ondernemingen met hun producten en diensten direct bijdragen aan gezondheidsverlies bij hun klanten of medewerkers, zonder dat die bedrijven voor de consequenties daarvan op hoeven te draaien.
We geven daar drie voorbeelden van.
Ons voorstel is die onrechtvaardige situatie enigszins te normaliseren door toepassing van wat wij ‘zorgcirculariteit’ noemen: de veroorzaker van het gezondheidsverlies draagt bij aan de extra zorgkosten die deels toegerekend kunnen worden aan de betreffende onderneming die de producten en diensten op de markt heeft gebracht.
Over de auteur
Mathieu Weggeman is hoogleraar Organisatiekunde aan de Technische Universiteit Eindhoven. Marjolein Smidt is hoogleraar Oncologische Chirurgie aan Maastricht UMC+.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het eerste voorbeeld: Tata Steel. Een gebied met natuur en ten minste 150 duizend inwoners ligt dagelijks onder de gifwolken van het bedrijf. Dat dit gevolgen heeft voor de gezondheid van die mensen wisten de huisartsen al lang. De kankeratlas van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is er ook duidelijk over: in dat gebied komt veel meer longkanker voor dan gemiddeld in Nederland. Het RIVM en de GGD concluderen dat er hier sprake is van een direct verband. En dan? Dan houdt het op.
Een meer logische reactie zou zijn geweest: de uitstoot in IJmuiden moet radicaal omlaag, en de vervuiler betaalt. Zo zou Tata Steel een fonds voor patiënten en hun nabestaanden kunnen oprichten, het eigen risico van patiënten kunnen vergoeden, alsmede de kosten van alle behandelingen waarvan redelijkerwijs mag worden aangenomen dat die uitstootgerelateerd zijn. Dat zou kunnen, maar het gebeurt niet. De winst van de staalproducent verdwijnt naar India, terwijl de Nederlandse burger en de overheid opdraaien voor de kosten van het meerwerk in de zorg.
Een ander voorbeeld is de geliberaliseerde markt voor kansspelen. Online en op straat wordt er uitgebreid reclame voor gemaakt, en de effecten daarvan zijn nu al meetbaar, zoals een enorme toename van het aantal gokkers. Bij de GGZ zien ze steeds meer cliënten met een gokverslaving. En omdat bij kansspelen de meeste mensen verliezen, heeft ook de schuldhulpverlening meer werk dan ooit.
Beide sectoren staan al onder druk en hebben simpelweg te weinig middelen om hulp te bieden aan die nieuwe toestroom van cliënten. Hoe logisch zou het zijn om de extra vraag naar geestelijke gezondheidszorg als gevolg van die verdere liberalisering van het gokken modelmatig in te schatten, en de kosten voor dat meerwerk in de vorm van extra belasting neer te leggen bij de aanbieders van die kansspelen?
Een laatste voorbeeld: de gemiddelde supermarkt is voor het overgrote deel gevuld met eten dat we voor een gezonde leefstijl niet nodig hebben. Maar het ligt er wél, en de verkoop ervan zorgt voor een belangrijk deel voor de megawinsten van grootgrutters. Al die ongezonde kost is medeverantwoordelijk voor de toename in de zorgvraag en dus ook voor de stijging van de zorgkosten.
De World Health Organization (WHO schat in dat ten minste de helft van de totale zorgvraag in de westerse wereld leefstijlgerelateerd is. Wordt het niet eens tijd dat supermarkten hun verantwoordelijkheid nemen? Dat ze de grote winsten die gemaakt worden ten faveure van een ongezonde leefstijl, deels terug laten vloeien in de kas waaruit de zorgconsequenties van die ongezonde leefstijl betaald worden?
Het is niet meer van deze tijd dat we als maatschappij de zorgkosten als gevolg van bijvoorbeeld overgewicht subsidiëren, terwijl de winst op de producten die dat overgewicht in hoge mate veroorzaken, in de zakken van de ondernemers en aandeelhouders vloeit.
Door toepassing van het zorgcirculatie-principe gaan op winst gerichte ondernemingen meebetalen aan de extra zorgkosten die zij met hun producten en diensten mede hebben veroorzaakt. Kort en goed: de ‘verzieker’ betaalt mee.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden