‘Vandaag en morgen moet de kogel door de kerk, maar ook weer niet echt. Het kabinet en LTO moeten er uiterlijk vandaag uitkomen. Die deadline heeft LTO gesteld. Morgen moet het akkoord dan voorgelegd worden aan de andere organisaties binnen het overleg, zoals provincies, veevoerbedrijven en supermarkten. Daarna moet iedereen het akkoord dan aan de leden voorleggen.
‘Ik denk wel dat de deadline van morgen een harde is. LTO heeft die een paar weken geleden gesteld, en sindsdien meermaals herhaald. Het is voor hun onderhandelingspositie ook slim om een beetje druk op de ketel te zetten, maar dan moeten ze hun dreigement om anders weg te lopen, wel waarmaken. Bovendien wil minister van Landbouw Piet Adema voor het begin van het zomerreces op 7 juli klaar zijn. Aangezien het akkoord ook nog langs alle achterbannen en de ministerraad moet, is haast geboden.’
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Officieel niet, het kabinet en LTO willen daar niets over zeggen. Uit Haagse bronnen begrijp ik dat het gaat om een van de grootste twistpunten, een norm voor het minimale aantal hectare grasland per dier. Die gaat naar 0,25, een norm waar 73 procent van de melkveehouders nu al aan voldoet. Deskundigen hadden een meer statische en twee keer zo strenge norm voorgesteld. Bovendien komt er geen landelijke norm, maar eentje die per regio verschilt.
‘Als onderdeel van dat plan zouden boeren in 2030 met een afrekenbare stoffenbalans moeten gaan werken. Daarin houden ze bij welke stoffen hun bedrijf ingaan, in de vorm van onder meer veevoer, en uitgaan, bijvoorbeeld als melk. Het verschil in stoffen lekt weg naar de natuur. Als boeren daar slecht scoren, krijgen ze een strengere graslandnorm per koe opgelegd.
‘In principe is iedereen voor zo’n afrekenbare stoffenbalans, ook de boeren. Zij vinden het prima als de overheid doelen stelt, zolang ze maar niet gaat voorschrijven hoe boeren daaraan moeten voldoen. Maar het kabinet vindt het spannend het stuur uit handen te geven.
‘Ik hoor ook dat er vooruitgang is wat betreft de vergoeding voor zogeheten ecosysteemdiensten. Dat gaat om boeren die een deel van hun land in natuur omzetten en dat gaan beheren. De vraag was lang wie de boeren daarvoor zou vergoeden, en hoe lang die contracten zouden lopen. Het kabinet is de boeren daar tegemoetgekomen.’
‘Een algemeen, maar heel belangrijk punt: hoe ga je controleren of men de gemaakte afspraken wel naleeft? Onderzoeksbureaus hebben erop gewezen dat dat bij vorige conceptakkoorden onvoldoende was uitgewerkt. Dat is spannend, want boeren klagen over regeldruk en willen niet dat de overheid over hun schouder meekijkt. Maar moet je ze dan op hun blauwe ogen geloven?’
‘Je hoort niet veel optimisme. Het akkoord zou eigenlijk in februari al af moeten zijn, maar de afgelopen weken is er veel nachtelijk overleg geweest, ook met premier Rutte. Daardoor lijkt het alsof het allemaal aan een zijden draadje hangt. Ik denk eigenlijk dat dat wel meevalt en er wel een akkoord zal komen.
‘De partijen hebben zo veel tijd en moeite in het overleg gestoken dat ze het niet kunnen laten klappen. Voor LTO is het bovendien een kans om zichzelf te presenteren als redelijke gesprekspartner voor het kabinet, temidden van radicale boerengroepen. LTO heeft zich hard opgesteld om een goed onderhandelingsresultaat te bereiken. Maar ik denk dat de kans wel groot is dat de leden het akkoord uiteindelijk zullen afwijzen.’
‘De betrokken ministers zeggen dat ze dan zelf het heft in handen zullen nemen, en van bovenaf normen zullen opleggen in plaats van in gesprek te gaan. Maar ze weten ook dat er veel weerstand zou komen daartegen. Er is weinig draagvlak voor zo’n koers, en zeker voor het CDA zou dat lastig zijn.
‘De boeren kijken naar de provinciebesturen, waar de BBB in veel gevallen beslag legt op de landbouwportefeuille en een flinke vinger in de pap heeft. Daar willen ze best afspraken mee maken, dus ze hebben minder te verliezen. Het kabinet is er daarom alles aan gelegen om een akkoord te sluiten. Zelfs als de leden dat afwijzen, kan het zeggen dat ze er alles aan gedaan hebben om in gesprek te blijven met de boeren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden