‘Een goede zaak’, zegt Abe Reitsma. ‘De megawinsten die op de zwarte markt worden gemaakt, zijn in strijd met de gedachte achter dit trappistenbier.’
De Nederlandse Reitsma, die samen met een vriend op fietsvakantie is, zit op het terras bij de abdij waar het allemaal om draait: de Sint Sixtus in het Belgische Vleteren. Tot voor kort was dit de enige plek waar je het bier kon kopen, áls het je tenminste lukte om een afspraak met de monniken te maken.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Natuurlijk is die schaarste onderdeel van de romantiek, zeggen de terrasgasten. Wie je hier ook aanspreekt, Belgen, Britten, Nederlanders, Tsjechen en Fransen, ze zijn allemaal naar deze uithoek afgereisd voor het bier. Een enkeling heeft het voor elkaar gekregen om een kratje bij de monniken te bestellen, maar café In de Vrede, gelegen naast het klooster, met uitzicht op eindeloze landerijen, is de enige kroeg ter wereld die een glas Westvleteren mag schenken.
Voor wie niet is ingewijd in de geheimen van het speciaalbier: in deze tijd van uitstervende monniken bestaan nog maar tien trappistenbieren. Want om zo genoemd te mogen worden, moet een bier aan strenge regels voldoen: het moet worden gebrouwen binnen de muren van een klooster, onder toezicht van monniken van de orde van de cisterciënzers. De opbrengst mag alleen worden gebruikt om de abdij te onderhouden. Wat overblijft, gaat naar het goede doel.
‘En Westvleteren is het meest exclusieve trappistenbier van allemaal’, zegt de Vlaamse biersommelier Filip Muylle, die ook op het terras zit. Hij vertelt dat er in de abdij drie verschillende bieren worden gebrouwen: een blonde, de nummer 8 (met 8 procent alcohol), en de nummer 12 (10,2 procent alcohol). ‘Vooral rond die 12 is een ware hype ontstaan’, weet Muylle. ‘In 2005 werd het op de toonaangevende website ratebeer.com uitgeroepen tot het beste bier ter wereld. Toen wilde iedereen het hebben.’
Er wordt alleen verdomd weinig van gemaakt. Een ondernemer zou zich in de handen wrijven en de productie omhoog schroeven, maar de monniken moeten niets weten van het succes. Meer brouwen betekent meer leken in de brouwerij, meer commerciële verantwoordelijkheden en minder tijd om aan God te wijden. Dat was uitgesloten. Ze brouwen wat nodig is om de abdij te onderhouden, en daarmee basta. Dat betekent dat er jaarlijks niet meer dan 7.500 hectoliter bier wordt gebrouwen. Als het gaat om de geliefde 12, heb je het over zo’n 60.000 flesjes.
Ze vragen ook niet de hoofdprijs – juist niet, want de monniken willen dat het bier voor iedereen betaalbaar is, en dus kost een kratje met 24 flesjes bij de abdij niet meer dan 52 euro. Je moet er alleen de hand op weten te leggen. Vroeger kon dat met de biertelefoon, een nummer dat je een paar keer per maand kon bellen. Als je er eindelijk tussenkwam (soms waren er honderd bellers per minuut) kon je maximaal twee kratjes bestellen. Sinds 2019 moeten klanten er online doorheen zien te komen: account aanmaken, op een bepaald moment inloggen, wachten tot je aan de beurt bent (tussendoor de pagina niet verversen!) en dan in maximaal tien minuten een bestelling plaatsen. Om te ontdekken dat de geliefde nummer 12 helaas al is uitverkocht.
Op de bestelling volgt een reis naar het klooster, gelegen tussen Duinkerken en Ieper. De weg voert over kleine landweggetjes door de velden waar in de Eerste Wereldoorlog zo eindeloos is gevochten. Nu groeit er graan, of hop, en soms passeer je een boerderij waar de was aan een lijn wappert.
Van de Sint Sixtusabdij zelf krijgt de bezoeker weinig te zien: ze is omgeven door een hoge muur, en de poorten blijven voor de buitenstaander gesloten. Bij het afhaalloket – een soort McDrive, maar dan met bier in plaats van hamburgers – staan geen mannen in pij, maar de enige leken die voor het klooster werken. Auto’s mogen op het afgesproken tijdslot een voor een naar voren rijden, en het kenteken wordt gecontroleerd om te voorkomen dat mensen meermaals komen inslaan. Vervolgens laat de bestuurder zijn aankoopbewijs scannen en kunnen de kratjes in de kofferbak worden geladen.
Maar schaarste creëert hebberigheid, iets dat diametraal op de principes van de monniken staat, en in Nederland is een bloeiend grijs circuit ontstaan waarin Westvleteren voor woekerprijzen wordt aangeboden. 20 euro voor een flesje is niets geks. Om hier een einde aan te maken, besloot de abdij om vanaf deze maand in Nederland flesjes via slijterijen te gaan verkopen.
Het steekt een beetje bij de Belgen dat het bier in Nederland nu wel gewoon in de winkel komt te liggen. ‘Dat lijkt me ideaal’, zegt Louis Beernaert, die een kratje voor zijn schoonouders op komt pikken – een bedankje omdat zij altijd op de honden passen. ‘Het is toch een hoop gedoe met die website.’
Paul Evans, een Brit die af en toe het Kanaal oversteekt om in Westvleteren bier te halen, gelooft niet dat het een oplossing is. ‘Er gaat niet méér bier zijn, dus nu zullen handige jongens het bij de slijter inslaan. Het doorverkopen gaat vermoedelijk gewoon door’, vreest hij.
Een groep Tsjechen ziet het punt niet. ‘Heerlijk bier hoor’, zegt een van hen lachend, terwijl hij op het terras met een flesje proost, en het zware bier gewoon achterover klokt. ‘Maar als ik moet kiezen: doe mij maar Tsjechisch pils.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden