N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Marijn Kruk schrijft om de week een column over de politiek en verbeelding van de Klimaattijd.
Marijn Kruk schrijft om de week een column over de politiek en verbeelding van de Klimaattijd.
Kruk studeerde geschiedenis in Utrecht en politieke filosofie in Parijs. Hij werkte lange tijd vanuit Parijs als journalist voor onder andere Trouw en De Groene Amsterdammer. Vanaf 2015 was hij voor Trouw enige tijd correspondent in Istanbul. Hij werkt aan een boek over opkomend illiberalisme en nationalisme in Europa. Hij schreef onder andere boeken over de Franse denker De Tocqueville, over het Parijse intellectuele leven en over de Arabische Lente. In 2020 was hij fellow aan het Netherlands Institute for Advanced Studies (NIAS).
Meer artikelen van Marijn Kruk
Wordt vervolgd. Het was de anticlimax van een week vol politiek drama zoals je dat zelden ziet in het Europees Parlement. Inzet: de natuurherstelwet van de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans, gericht op het verbeteren van de Europese biodiversiteit. Een voorstel om de wet van tafel te halen haalde het afgelopen donderdag op een stem na niet.
Over een paar weken zal het voltallige Parlement zich erover buigen. Het ziet er niet goed uit. Brusselse verslaggevers omschreven de sfeer als ‘giftig’ en spraken zelfs van ‘oorlog’.
Er was overspill naar Nederland – dankzij de stikstofcrisis een belangrijk zijtoneel van het bredere Europese conflict. Vorig weekend sprak Timmermans zich in NRC uit voor op wetenschap gebaseerd beleid. Vervolgens meldde diens voornaamste tegenstrever, Manfred Weber, fractievoorzitter van de Europese Volkspartij (EVP), zich in de Volkskrant: „Dit is het verkeerde voorstel op het verkeerde moment: weg ermee!”
Timmermans hekelde de polarisatie en zei te vrezen dat klimaatbeleid onderdeel van de cultuuroorlogen wordt. „Het is dan heel makkelijk om te zeggen: dit is voor de tofu-etende Tesla-rijders, en wij gewone mensen worden in de steek gelaten.”
Huh? Onderdeel wórden? Is klimaatbeleid dat niet al heel lang? Ik kan me niet herinneren dat het níet over tofu-etende Tesla-rijders gaat, liefst ook latte-drinkend of quinoa-kauwend. Links heeft dit ooit zelf over zich afgeroepen met pleidooien voor een gezonde en bewuste levensstijl, zeggen sommigen. Het gaf rechts de munitie voor een culturele en identitaire strijd. Klimaat? Dat was iets van een verwende linkse elite, arrogant, gelijkhebberig en belerend, die de gewone hardwerkende man zijn biefstukje en vliegvakantie niet gunde.
Het verwijt van hypocrisie lag steeds op de loer. Zelfvoldaan je boodschappen doen bij de hippe en verantwoorde stadsmarkt in Amsterdam-Noord, maar ondertussen wél op vakantie naar Thailand. Nog niet eens zo lang geleden stonden rechtse commentatoren juichend op de banken toen foto’s opdoken van Hannah Prins, een van de voorvrouwen van Extinction Rebellion, waaruit bleek dat ze tijdens haar studententijd nogal eens het vliegtuig had gepakt. Ja, dus? Maakte dat het klimaatprobleem ineens minder zwaarwichtig of urgent?
Net als bij het immigratiedebat of het islamdebat bleek cultuurstrijd lang dé perfecte manier om de aandacht van het eigenlijke probleem af te leiden of te verhinderen dat zaken in de juist proportie werden gezien.
Cui bono? Het Kapitaal, om het maar eens marxistisch te zeggen. Want terwijl het in het publieke debat ging over knotjesdragende wokies werd er geld verdiend, veel geld. In de intensieve veehouderij bijvoorbeeld, of in de fossiele industrie.
Toch is mijn indruk dat er het afgelopen jaar juist iets wezenlijks veranderd is. Die tofu-etende Tesla-rijders komen zo nu en dan nog wel voorbij. Maar het klinkt gedateerd ineens. Hol en onmachtig. In de eerste plaats omdat gevolgen van klimaatverandering steeds lastiger te ontkennen zijn. Maar dat het nu over de eigenlijke zaak gaat is zeker ook de verdienste van klimaatactivisten, die zich niet langer als gekkies of hypocriete Randstedelingen laten wegzetten.
Wat overblijft is de politieke strijd. Niet per se de door Timmermans voorgestane variant, die door wetenschap wordt aangestuurd. Maar de vuile, die van belangen. Geen beter bewijs daarvan dan de keiharde taal van Manfred Weber. We zagen het eerder al met de Inflation Reduction Act, het Amerikaanse equivalent van de Europese Green Deal. Ook die was inzet van strijd en wheeling and dealing.
Bij politieke strijd horen vieze handen en opgestroopte mouwen. Daar kun je van alles van vinden. Maar het is tenminste wel duidelijk wat er op het spel staat.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC