‘In het cellencomplex in Den Bosch moest een doorgedraaide arrestant worden verplaatst naar een ggz-instelling in Vught. ‘Kijk maar even mee’, zei de officier van dienst. Op het beeldscherm van de observatiecel zag ik een 30-jarige man in zijn onderbroek die helemaal nat was omdat hij de wc-pot kapot had getrokken. Ook zat hij onder het bloed, alsof ik naar een slechte film keek waarin overdreven veel bloed was gebruikt.
‘Hij had zijn natte spijkerbroek uitgedaan, een knoop in de pijpen gelegd en daarmee de tl-buizen in het plafond stukgeslagen. Met de scherven bekraste hij zichzelf, vandaar al dat bloed. Hij schreeuwde in een taal die ik niet verstond.
‘De aanwezige ggz-medewerkers zeiden dat ze hem voor het vervoer een rustgevend middel zouden inspuiten dat na twintig minuten werkt. Twintig! Ik zei: ‘Weet u wat dat voor ons betekent? Dan moeten wij die totaal uitzinnige man twintig minuten lang onder controle houden.’
‘Daarop gingen ze overleggen of ze hem iets anders mochten inspuiten. Die tijd benutte ik, als commandant, om met vier collega’s onze schildenprocedure te oefenen. Wij hebben drie schilden: het rieten ME-schild, een transparant lexaanschild en een ballistisch schild tegen vuurwapengeweld. Ik besloot de rieten schilden in te zetten; die zijn flexibel en buigen mee als je iemand tegen de muur fixeert.
‘Het oefenen ging goed, maar de ggz-mensen kregen geen toestemming om die arrestant een ander middel toe te dienen. Dus ik zei dat iedereen z’n jas en leren handschoenen moest aantrekken tegen het bloed, en helmen op moest zetten, hoewel het snikheet was. Daarna gingen we met z’n allen naar de cel, waaruit we hem hoorden schreeuwen en bonken tegen de stalen deur.
‘Ik opende het luikje en zei in het Nederlands, Engels en Duits: ‘Wij komen zo naar binnen om je naar een andere locatie te brengen. Laat dat glas vallen, doe je handen omhoog.’ Maar hij bleef zich gedragen als een wild dier, dus we moesten naar binnen.
‘Een arrestantenwacht opende de deur, waarna twee collega’s met hun schild plus twee collega’s die hen aanduwden en ik naar binnen gingen. Dat is ongeveer vijf keer 90 kilo aan politiekracht die in één keer op je afkomt.
‘Maar de vloer was glad en hij was glibberig. Er ontstond een valpartij en we raakten met hem in gevecht. Toen we hem op z’n buik kregen en onder controle hadden, tilden we hem met z’n allen die gladde cel uit. Hij bleef zich hevig verzetten. Op de gang gaven de ggz’ers hem die spuit in zijn bil.
‘Ineens stopte het verzet. Iedereen schrok en liet los. Je zag het meteen: een hartstilstand. We draaiden hem om en gingen reanimeren. Bizar dat je eerst hevig met iemand vecht en dan probeert zijn leven te redden. De ambulancebroeders legden infusen aan, een traumahelikopter landde hier naast het bureau.
‘‘Hij is weer terug’, zei de trauma-arts zodra er weer een hartslag was, ‘maar hij zou zomaar kunnen overlijden.’ Daarop werd de gang een plaats delict en moesten we onze spullen onaangeroerd laten liggen. We mochten geen contact met elkaar hebben om verklaringen niet op elkaar te kunnen afstemmen. Dat duurde gelukkig maar een kwartier, want iemand wees erop dat camera’s alles hadden vastgelegd.
‘Toen konden we samen debriefen. Mijn collega’s en ik waren behoorlijk geëmotioneerd. Wij mogen geweld gebruiken en zijn daarin getraind, maar ik ben bij de politie om mensen te helpen, niet om ze in mijn dienst te zien overlijden. Daar heb ik nog een tijd last van gehad. Ik appte naar huis dat het laat werd, en ging alles verbaliseren in mijn eigen bureau in Eindhoven.
‘Vijf dagen later belde een collega van Den Bosch dat die arrestant was overleden. We kregen allemaal een advocaat en werden door de rijksrecherche gehoord. Pas na tien maanden hoorden we dat we niet werden vervolgd, de man was overleden door harddrugsgebruik.
‘Die periode van onzekerheid is te lang – ik had constant het gevoel dat ik met een gele kaart rondliep, en het niet aan mij was of die kaart werd weggepoetst of rood werd. Het gevoel dat anderen een besluit nemen over jouw handelen, doet heel veel met je. Ik ken geen enkele andere job waarin je in een milliseconde beslissingen neemt waardoor je ineens verdachte kunt zijn, met een sanctie of zelfs ontslag tot gevolg.
‘Pas anderhalf jaar na het incident werd een zogeheten leercirkelgesprek georganiseerd, om te kijken wat je van een casus kunt leren. Ook dat vond ik veel te laat. Bovendien mocht ik toen pas die camerabeelden bekijken, waarmee anderen hun mening over ons gedrag hadden gevormd. Zoiets voelt heel onrechtvaardig.
‘Ik kijk op deze melding terug met een heel dubbel gevoel. Enerzijds trots omdat we een moeilijke ontzetting goed hebben gedaan. Maar anderzijds ook met het besef hoe ongelofelijk kwetsbaar we zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden