Farmaceutische bedrijven ontwikkelen zich steeds meer tot handelaren in valse hoop. Nieuwe, dure kankermedicijnen blijken minder goed te werken dan de farmaceuten hadden beloofd. En de beloofde gezondheidswinst was in veel gevallen sowieso al beperkt, het leven van kankerpatiënten zou hooguit met een of enkele maanden worden verlengd.
De nieuwe medicijnen zijn getest onder omstandigheden die hun werking in een zeer gunstig daglicht stellen. De onderzoekspopulatie is relatief jong. De werking wordt niet vergeleken met het beste medicijn dat reeds voorhanden is. Proefpersonen die vanwege de bijwerkingen moeten afhaken worden niet meer meegeteld, wat tot een vertekening van de onderzoeksresultaten leidt. Wetenschappelijke manipulatie, maar in de oorlog tegen een vreselijke dodelijke ziekte is blijkbaar veel geoorloofd.
De allergrootste zwakte is misschien wel dat niet wordt onderzocht wat het medicijn betekent voor de overlevingskansen op termijn. De farmaceuten verdedigen zich met het argument dat er geen tijd te verliezen is. Als het wetenschappelijke onderzoek eerst netjes wordt afgerond alvorens het medicijn op de markt te brengen, zouden patiënten ‘onnodig dood’ kunnen gaan. Een argument dat trekjes heeft van emotionele chantage.
De toezichthouders vinden het al snel goed. Voor het Europese Geneesmiddelenbureau EMA is het voldoende als bewezen is dat de medicijnen iets ten positieve veranderen. Of de positieve effecten wel opwegen tegen de vaak hoge kosten en mogelijke bijwerkingen, wordt niet serieus bestudeerd.
Artsen hebben vaak geen andere keuze dan de eenmaal toegelaten medicijnen ook voor te schrijven; hun wanhopige patiënten klampen zich aan elke strohalm vast. Voor hen heeft elke extra maand een oneindig grote waarde.
Veel kankerpatiënten en hun naasten hebben hun hoop gevestigd op de wetenschappelijke vooruitgang. Op alle mogelijke manieren zamelen ze geld in voor kankeronderzoek. KWF Kankerbestrijding is veruit het grootste goede doel van Nederland. Opgeven is geen optie, luidt de veelgebruikte slogan, die wordt uitgebeeld door massaal hoge bergen op te fietsen. De farmaceutische industrie speelt hier graag op in door continu met potentiële doorbraken te schermen.
De bittere realiteit is dat er bij veel kankers bijna geen vooruitgang is geboekt. Dit voorjaar publiceerde het Integraal Kankercentrum Nederland een uitgebreide studie, waaruit bleek dat de overlevingskansen van patiënten met uitgezaaide long- en alvleesklierkanker de afgelopen 25 jaar nauwelijks zijn gestegen ondanks de vele nieuwe medicijnen die in die periode op de markt kwamen.
Bij borst- en prostaatkanker is de vooruitgang groter, maar in hoeverre nieuwe medicijnen hieraan hebben bijgedragen, is onduidelijk. Bij uitzaaiingen is vooral een vroege diagnose van belang.
De reguliere geneeskunde onderscheidt zich van de alternatieve geneeskunde doordat ze gestoeld is op wetenschappelijk bewijs, geen misbruik maakt van de wanhoop van patiënten, maar nuchter naar de harde feiten blijft kijken. Als het om kankermedicijnen gaat lijkt van nuchterheid bij de farmaceuten echter geen sprake, eerder van winstbejag.
De nuchterheid zal dus van de toezichthouders moeten komen. Het Zorginstituut Nederland, dat de minister adviseert welke medicijnen in het basispakket moeten komen, toont zich steeds kritischer en stelt vaker harde aanvullende voorwaarden. Het is de enige manier om de snelle kostenstijging in de zorg te stoppen, maar vooral ook om patiënten een realistisch toekomstperspectief te geven.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant